Μυθιστόρημα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Είναι το πεζογράφημα, που έχει δημιουργηθεί καθ’ ολοκληρία από τη φαντασία, στο οποίο οι χαρακτήρες αλληλεπιδρούν μεταξύ τους σε προκαθορισμένη διάταξη, που ορίζει ο δημιουργός του. Το μυθιστόρημα πρέπει να είναι αξιόλογου μεγέθους και οπωσδήποτε να μην είναι μικρότερο των 50.000 λέξεων. Αν είναι μικρότερο τότε υπάγεται στην κατηγορία της νουβέλας και σε ακόμα μικρότερο εκείνη του διηγήματος. Το είδος έχει τις ιστορικές ρίζες του, τόσο στην περίοδο της μεσαιωνικής και στις αρχές της σύγχρονης εποχής, στο ρομαντισμό και στην παράδοση της νουβέλας. Ο περαιτέρω ορισμός του μυθιστορήματος ενέχει πολλές δυσκολίες. Τα περισσότερα κριτήρια για τον ορισμό του είναι αυθαίρετα και έχουν σχεδιαστεί για να δημιουργούν περαιτέρω συζητήσεις για τις ιδιότητες που πρέπει να διαθέτουν. Κατά μια άλλη θεωρία το μυθιστόρημα είναι το σύγγραμμα, το οποίο εκτυλίσσεται γύρω από μία συγκεκριμένη ιστορία, την οποία αναπτύσσει σταδιακά ο συγγραφέας. Η πλοκή είναι συνήθως υποθετική με κάποια πραγματικά στοιχεία μέσα της. Αποτελεί λογοτεχνικό είδος γραμμένο σε πεζό λόγο. Η διαφορά του με το διήγημα ή τη νουβέλα έγκειται στην έκταση και στο πλήθος των κεφαλαίων του. Συνήθως ως μυθιστόρημα χαρακτηρίζεται ένα τέτοιο κείμενο όταν ξεπερνά τις 300 σελίδες, νουβέλα όταν βρίσκεται στις 100-300 σελίδες και διήγημα με ως 100 σελίδες. Τον όρο μυθιστόρημα τον χρησιμοποίησε πρώτος ο Αδαμάντιος Κοραής. Οι κατηγορίες του μυθιστορήματος είναι ιστορικό, θρησκευτικό, φιλοσοφικό, ερωτικό, ψυχολογικό. Είδος του λογοτεχνικού πεζού λόγου, το σπουδαιότερο μαζί με το διήγημα.

Πίνακας περιεχομένων 1 Φύση του μυθιστορήματος 2 Το μεσαιωνικό και αναγεννησιακό μυθιστόρημα 3 Η άνθηση του μυθιστορήματος 4 Το νεοελληνικό μυθιστόρημα 5 Η γενιά του 30΄ 6 Οι νεώτεροι

[Επεξεργασία] Φύση του μυθιστορήματος

Το μυθιστόρημα μπορεί να εκτείνεται σ` ολόκληρο βιβλίο και εξιστορεί τη ζωή και τις περιπέτειες ενός ανθρώπου ή μιας ομάδας ανθρώπων, με κεντρικό ήρωα και πλοκή. Υπάρχουν τρεις βασικοί τύποι μυθιστορημάτων: το αισθηματικό, το ψυχολογικό και το κοινωνικό. Το αρχαιότερο στη διεθνή λογοτεχνία είναι ένα αιγυπτιακό, σε πάπυρο του 2.000 π.Χ. περίπου, όπου οι τρεις γιοι του Χέοπα διηγούνται γεγονότα του 3.000 π.Χ. Στην Ινδία το μυθιστόρημα εμφανίστηκε τον 3ο αιώνα π.Χ. ενώ στην Ελλάδα τον 1ο αιώνα π.Χ. με το έργο του Νίνου, που απόσπασμά του βρέθηκε σε πάπυρο κατά το 1893, και τα "Ερωτικά παθήματα" του Παρθενίου του Νικαέα, που διασώζονται. Το 2ο αι. μ.Χ. γράφουν μυθιστορήματα ο Χαρίτωνας από την Καρία, ο Ξενοφώντας ο Εφέσιος, ο Αχιλλέας Τάτιος, ο Λόγγος ("Τα κατά Δάφνιν και Χλόην") και τον 4ο αι. μ.Χ. ο Ηλιόδωρος.

[Επεξεργασία] Το μεσαιωνικό και αναγεννησιακό μυθιστόρημα

Κατά το μεσαίωνα έκανε την εμφάνισή του και το έμμετρο μ., όπως "Το ρομάντζο της Τροίας" του Σεντ Μορ (1160). Πλουσιότερη όμως σε παραγωγή μυθιστορημάτων παρουσιάζει η Αναγέννηση. Τώρα κυριαρχεί το βουκολικό μυθιστόρημα, όπως η "Αρκαδία" (1504) του Ιταλού Σαναζάρο. Το πιο αριστουργηματικό όμως είναι ο "Δον Κιχώτης" του Ισπανού Θερβάντες (1547 - 1616), που θεωρείται πρωτοποριακό και καινοτόμο. Ακολούθησαν το "Γαργαντούας και Πανταγρουέλ" του Ραμπελέ (1483 - 1553), "Ρόζαλιντ" του Τόμας Λοντζ (1558 - 1625) κ.ά. Ο 18ος αι. έχει να παρουσιάσει αξιόλογα ονόματα, όπως το Λε Σαζ, το Ντάνιελ Ντεφόε, το Βολτέρο, το Ζαν Ζακ Ρουσό, το Ντενίς Ντιντερό, το Φρανσουά Πρεβό ("Μανόν Λεσκό"), τον Μπερναντέν ντε Σεν Πιέρ ("Παύλος και Βιργινία") κ.ά.

[Επεξεργασία] Η άνθηση του μυθιστορήματος

Ο 19ος αι. έχει να επιδείξει μεγάλες φυσιογνωμίες, όπως τον Ονορέ ντε Μπαλζάκ ("Ανθρώπινη κωμωδία"), το Ζολά ("Νανά", 1880), το Σταντάλ ("Το κόκκινο και το μαύρο", 1830), το Φλομπέρ ("Μαντάμ Μποβαρί", 1857), τους δύο γίγαντες της ρωσικής λογοτεχνίας Νοστογιέφσκι και Λέοντα Τολστόι και τον Ιβάν Τουργκένιεφ.

. Στην Αγγλία επίσης εμφανίζονται οι Ουόλτερ Σκοτ (εισηγητής του ιστορικού μυθιστορήματος), Κάρολος Ντίκενς, Τζορτζ Έλιοτ κ.ά. Ιστορικό μ. έγραψαν και οι Γάλλοι Β. Ουγκό, Αλέξ. Δουμάς πατέρας κ.ά., καθώς και Γερμανοί, όπως ο Βίλελμ Χέριγκ κ.ά. Ο 20ός επίσης αι. έχει να επιδείξει μεγάλα αναστήματα, όπως το Φραντς Κάφκα, Τζέιμς Τόις, Σόμερσετ Μομ, Βιρτζίνια Γουλφ, Γκράχαμ Γκριν, Ανατόλ Φρανς, Αντρέ Ζιντ, Ρομέν Ρολάν, Αντρέ Μαλρό, Αλμπέρ Καμί, Έρνεστ Χεμινγουέι, Τζον Στάιμπεκ, Ουίλιαμ Φόκνερ, Μαξίμ Γκόρκι, Ιλία Έρεμπουργκ, Μπόρις Πάστερνακ, Τόμας Μαν, Πιραντέλο, Αλμπέρτο Μοράβια, Κνουτ Χάμσουν κ.ά.

[Επεξεργασία] Το νεοελληνικό μυθιστόρημα

Πατέρας του νεοελληνικού μυθιστορήματος φέρεται να είναι ο Στεφανος Ξένος (1821 - 1894), που έγραψε "Τον διάβολον εν Τουρκία" κ.ά. Ιστορικά μυθιστορήματα έγραψαν επίσης οι Σπυρ. Ζαμπέλιος και Κ. Ράμφος. Ο Π. Καλλιγάς (1814 - 1896) με τον "Θάνο Βλέκα" στρέφεται προς τη ζωή και τον άνθρωπο· τον ακολουθούν οι Δημ. Βικέλας, Εμμ. Ροΐδης, Αλέξ. Παπαδιαμάντης, Ανδρ. Καρκαβίτσας, Κ. Χρηστομάνος, Γ. Ψυχάρης, Γρ. Ξενόπουλος, Π. Νιρβάνας κ.ά., στο έργο των οποίων πλεονάζει το ηθογραφικό στοιχείο, ενώ οι Κ. Θεοτόκης, Κ. Παρορίτης και Κ. Χατζόπουλος καλλιεργούν το κοινωνικό μυθιστόρημα.

[Επεξεργασία] Η γενιά του 30΄

Οι μυθιστοριογράφοι του μεσοπόλεμου εγκαταλείπουν την ηθογραφία και δίνουν στο μυθιστόρημα πλάτος, βάθος και καθολικότητα, πλαταίνοντας έτσι τα όριά του. Αντιπροσωπευτικοί είναι οι Στρατής Μυριβήλης, Νίκος Καζαντζάκης, Φώτης Κόντογλου, Ηλίας Βενέζης, Άγγελος Τερζάκης,Θανάσης Πετσάλης - Διομήδης, Γεώργιος Θεοτοκάς, Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος, Κοσμάς Πολίτης, Παντελής Πρεβελάκης, Μιχάλης Καραγάτσης, Γ. Δέλιος, Λουκής Ακρίτας, Λιλίκα Νάκου, Τατιάνα Σταύρου.

[Επεξεργασία] Οι νεώτεροι

Μετά το Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο το μυθιστόρημα γνώρισε θαυμαστή καρποφορία στην Ελλάδα. Έγινε το έπος της σύγχρονης ζωής και αποτελεί τη χαρακτηριστικότερη λογοτεχνική εκδήλωση της εποχής μας. Χαρακτηριστικά του είναι η απαλλαγή από τις γλωσσικές προκαταλήψεις και καλλιέργεια της μορφής, εμπλουτισμός με αφθονότερα εσωτερικά στοιχεία και απόδοση της πολυτάραχης σύνθεσης του σύγχρονου ανθρώπου. Οι ρίζες του είναι ριζωμένες βαθιά στα έδαφός μας, ακολουθεί όμως συγχρόνως και τα ρεύματα που κάθε φορά επηρεάζουν το ευρωπαϊκό μ., προς το οποίο ποιοτικά είναι ισότιμο και ισάξιο. Μυθιστοριογράφος της περιόδου αυτής με διεθνή απήχηση είναι ο Ν. Καζαντζάκης, ο οποίος με τις μεταφράσεις του "Καπετάν Μιχάλη" και του "Ζορμπά" έσπασε το φράγμα της ελληνικής απομόνωσης από τη διεθνή λογοτεχνία.