Μπρους Λη

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Μπρους Λη
Bruce Lee - son.jpg
Ο Μπρους Λη το 1966, με τον γιό του Μπράντον
Πραγματικό όνομα Λη Ζενφαν
Γέννηση 27 Νοεμβρίου 1940
Τόπος γέννησης Σαν Φρανσίσκο, Καλιφόρνια, ΗΠΑ
Θάνατος 20 Ιουλίου 1973 (32 ετών)
Τόπος θανάτου Χονγκ Κονγκ
Εθνικότητα Χονγκ Κονγκ
Είδος Τέχνης Ηθοποιός, Δάσκαλος Πολεμικών τεχνών
Επίσημη ιστοσελίδα
Μπρους Λη στο Internet Movie Database
Commons page Κοινά


Ο Μπρους Λη (γεν: Λη Ζενφαν) (κινέζικα: 李小龍, γεν: 李振藩) (27 Νοεμβρίου 1940 - 20 Ιουλίου 1973) ήταν Κινεζοαμερικανός δάσκαλος πολεμικών τεχνών, ηθοποιός, και ιδρυτής της πολεμικής τέχνης Jeet Kune Do. Από πολλούς θεωρείται ο μεγαλύτερος ηθοποιός πολεμικών τεχνών του 20ού αιώνα και, παρά το γεγονός ότι έπαιξε σε λίγες ταινίες, καταγράφηκε στη συνείδηση των θαυμαστών του ως είδωλο.

Νεανικά Χρόνια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Μπρους Λη ως μωρό

Γεννήθηκε στο Σαν Φρανσίσκο της Καλιφόρνια στις 27 Νοεμβρίου 1940 και απεβίωσε στις 20 Ιουλίου 1973. Ο Μπρους ήταν το τρίτο παιδί του Χου-Σεν Λη και της Γκρέιση Λη. Γεννήθηκε τον καιρό όπου ο πατέρας του έκανε μια περιοδεία σαν υψίφωνος μιας και ο πατέρας ήταν μέλος της Καντονέζικης Όπερας. Στην αρχή οι γονείς του, του δώσανε το όνομα Ζενφαν Λη αλλά η νοσοκόμα που βοήθησε στην γέννα πρότεινε στους γονείς του να του βγάλουν ένα Αμερικάνικο όνομα για να αποφευχθούν προβλήματα στο πιστοποιητικό γεννήσεως. Έτσι τα χαρτιά του έγραφαν Μπρους Λη. Μέσα σε λίγους μήνες η οικογένεια επέστρεψε στο Χονγκ Κονγκ. Υπήρξε ηθοποιός, δάσκαλος πολεμικών τεχνών και συγγραφέας. Λόγω της εργασίας του πατέρα του, πέρασε τα παιδικά του χρόνια στο Χονγκ Κονγκ. Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο ο Μπρους άρχισε να παίζει σε πολλές ταινίες από την ηλικία των 6. Μέχρι την ηλικία των 18 ο Λη είχε εμφανιστεί σε πάνω από 20 ταινίες με την πιο γνωστή την ταινία «Τhe Orphan» όπου είναι μια κλασσική ταινία του Χονγκ Κονγκ.Παράλληλα, μελετούσε πολεμικές τέχνες και λάμβανε μέρος σε σχολικούς αγώνες Γουίν Τσουν και πυγμαχίας. Ακόμα, όπως ο ίδιος παραδέχτηκε αργότερα, τα βράδια έπαιζε ξύλο με γειτονικές συμμορίες από την ηλικία των 11 χρόνων.

Νέο Ξεκίνημα στην Αμερική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Μπρους Λη το 1967

Στα 18 του χρόνια μετακόμισε στην Αμερική με μόνο $100 στην τσέπη του. Εκεί εργάστηκε σαν σερβιτόρος σε ένα κινέζικο εστιατόριο στο Σιάτλ. Τον Δεκέμβριο του 1960, ο Λη τελίωσε τις σπουδές του στο Λύκειο και μετά μπήκε τον Μάρτιο του 1961 στο Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον κάνοντας μαθήματα στην υποκριτική, στη φιλοσοφία, στη ψυχολογία κ.α.[1][2] εξασκώντας ταυτοχρόνως και το Κουνγκ Φου. Στο Πανεπιστήμιο του γνώρισε τη μετέπειτα σύζυγό του Λίντα, με την οποία απέκτησε δύο παιδιά. Σε μια επίδειξη πολεμικών τεχνών στην Καλιφόρνια, το ταλέντο και το μοναδικό στυλ του έγινε αντιληπτό από έναν διάσημο κομμωτή του Χόλιγουντ, ο οποίος μίλησε για τον Λη σε έναν παραγωγό ταινιών. Τελικά, ο Λη υπέγραψε πενταετές συμβόλαιο για την τηλεόραση, πρωταγωνιστώντας στη σειρά «The Green Hornet». O Λη κατάλαβε ότι η μεγάλη του αγάπη ήταν η ηθοποιία και έτσι δημιούργησε στο Χονγκ Κονγκ μια δική του εταιρεία παραγωγής. Η πρώτη του ταινία " Το Μεγάλο Αφεντικό" κατέρριψε κάθε ρεκόρ σε πωλήσεις μόλις σε τρεις ημέρες. Ακολούθησαν οι επίσης επιτυχημένες παραγωγές του : «Ματωμένες γροθιές του Καράτε (1972), «Ο κίτρινος πράκτωρ εναντίον της Μαφίας» (1972) και «Ο κίτρινος πράκτωρ του Χονγκ Κονγκ» (1973). Ο παγκοσμίου φήμης αθλητής των πολεμικών τεχνών ίδρυσε το 1967 ένα σύστημα πολεμικών τεχνών το Jeet Kune Do, έναν συνδυασμό Wing Chun και πυγμαχίας, ιδρύοντας τρεις σχολές πολεμικών τεχνών.

Καριέρα στις πολεμικές τέχνες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ζουν Φαν Κουνγκ Φου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Λη άρχισε να διδάσκει πολεμικές τέχνες στις ΗΠΑ το 1959 όπου ο ίδιος ισχυρίζονταν ότι δίδασκε Ζουν Φαν Κουνγκ Φου, αλλά κυρίως βασιζόταν σε μια δικιά του προσέγγιση στο Γουίνγκ Τσουν[3]. Ο Λη αρχικά δίδασκε σε φίλους του όπου γνώρισε στο Σιάτλ αρχίζοντας με το Τζούντο, όπου ο πρώτος του μαθητής ήταν ο επαγγελματίας Τζέσι Γλόβερ, όπου ο ίδιος συνέχισε να διδάσκει κάποιες βασικές τεχνικές του Μπρους. Ο Τάκι Κιμούρα έγινε ο πρώτος δευτερεύον δάσκαλος της σχολής του, όπου ο ίδιος συνέχισε να διδάσκει μετά τον θάνατο του δασκάλου του[4]. Ο Λη άνοιξε την πρώτη του σχολή πολεμικών τεχνών, όπου την ονόμασε Εκπαιδευτήριο Ζουν Φαν Κουνγκ Φου, στο Σιάτλ.

Ο Λη παράτησε το Κολέγιο την άνοιξη του 1964 και μετακόμισε στο Οάκλαντ για να ζήσει με τον Τζέιμς Γιάμμ Λη, ο οποίος ήταν μαθητής του Μπρους για 12 χρόνια και έγινε γνωστός για τις ικανότητές του στις κινέζικες, πολεμικές τέχνες. Μαζί άνοιξαν ένα δεύτερο Εκπαιδευτήριο Ζουν Φαν Κουνγκ Φου. Ο Τζέιμς Λη ήταν η αφορμή που έδωσε στον Μρους την ευκαιρία να συναντήσει τον διοργανωτή του Διεθνούς Πρωταθλήματος Καράτε Λονγκ Μπιτς, Εντ Πάρκερ, όπου λόγω αυτού του τουρνουά μετά ο Λη 'ανακαλύφθηκε' από το Χόλιγουντ.

Διεθνές Πρωτάθλημα Καράτε Λονγκ Μπιτς[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετά την πρόσκληση του Εντ Πάρκερ, ο Λη έκανε την εμφάνισή του στο Διεθνές Πρωτάθλημα Καράτε Λονγκ Μπιτς[5], όπου παρουσίασε τα "που-απς με δύο δάκτυλα" (χρησιμοποιώντας τον αντίχειρα και τον δείκτη μόνο του ενός χεριού και με τα πόδια σχεδόν στο ύψος των ώμων). Επίσης παρουσίασε και την "γροθιά μιας ίντσας"[6], όπου ο Μπρους στάθηκε σε μια όρθια θέση, το δεξί του πόδι λυγισμένο προς τα εμπρός (με τα γόνατα ελαφρώς λυγισμένα), μπροστά σε μια μόνιμη στάση μπροστά στον αντίπαλό του. Το δεξί του χέρι, καθώς ήταν λυγισμένο (σε απόσταση μιας ίντσας από το στήθος του εταίρου του), τεντώθηκε απότομα και μετατράπηκε σε γροθιά χωρίς να μετακινήσει το υπόλοιπο σώμα του, ρίχνοντας τον αντίπαλο προς τα πίσω, σε μια καρέκλα που είχε τοποθετηθεί από πίσω του, αλλά λόγω της ορμής της γροθιάς ο αντίπαλος έπεσε μαζί με την καρέκλα στο πάτωμα. Ο εθελοντής αντίπαλός του, Μπομπ Μπέικερ του Στόκτον της Καλιφόρνια αναφέρει:«Του είχα πει να μην ξανακάνει αυτή την επίδειξη, γιατί την τελευταία φορά που το είχε κάνει πάνω μου αναγκάστηκα να πάρω για έναν μήνα άδεια από την δουλειά διότι ο πόνος στο στήθος μου ήταν ανυπόφορος»[7].

Στους αγώνες πρωταθλημάτων του 1964 ο Λη συνάντησε για πρώτην φορά τον επαγγελματία του Ταε-γουον-ντο, Τζουν Γκου Ρι. Οι διό τους έγιναν καλοί φίλοι, στην οποία επωφελήθηκαν από την πλευρά των πολεμικών τεχνών. Ο Ρι έδιξε λεπτομερώς στον Μπρους την πλευρική κλωτσιά, ενώ ο Λη του δίδαξε την «μη-τηλεγραφική γροθιά»[8].

Ο Μπρους εμφανίστηκε το 1967 στο Διεθνές Πρωτάθλημα Καράτε Λονγκ Μπιτς και έκανε διάφορες επιδείξεις, όπως την περίφημη «ασταμάτητη γροθιά» εναντίον του πρωτοπόρου επαγγελματία USKA, ο οποίος είναι γνωστός παγκοσμίως, Βικ Μουρ[9]. Ο Λη ρώτησε τον Μουρ αν ήταν έτοιμος, αφού είχε πάει αρκετά βήματα πίσω και όταν εκείνος του κούνησε το κεφάλι καταφατικά «γλίστρησε» κατά πάνω του μεγάλη ταχύτητα και τον χτύπησε 8 φορές στο πρόσωπο. Παρ' όλη την άμυνα του Μουρ, δεν μπόρεσε να αποφύγει τα χτυπήματα[10][11].

Η μάχη με τον Γουόνγκ Τζακ Μαν[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο Όουκλαντ, της Καλιφόρνια το 1964 στην Τσάιναταουν, ο Λη είχε έναν προσωπικό αμφιλεγόμενο αγώνα με τον Γουόνγκ Τζακ Μαν, ο οποίος ήταν μαθητής του Μα Κιν Φουνγκ γνωστός για τις επιδεξιότητες του στο Χινγκικουάν (Xingyiquan), στο Σαολίν του Βορρά(Northern Shaolin) και στο Τάι Τσι Τσουάν(T'ai chi ch'uan). Σύμφωνα με τον Λη η κινέζικη κοινότητα του έστειλε ένα τελεσίγραφο όπου τον διέταζαν να μην διδάσκει σε μη-Κινέζους πολεμικές τέχνες. Όταν αρνήθηκε την διαταγή, τον προκάλεσαν για μια αναμέτρηση με τον Γουόνγκ. Η συμφωνία ήταν η εξής: Αν ο Λη έχανε θα έκλεινε την σχολή του. Αν όμως κέρδιζε θα μπορούσε να διδάξει όποιον ήθελε»[12]. Ο Γουόνγκ το αρνήθηκε αυτό θέλοντας να πολεμήσει τον Λη σε μια «ανοικτή» μάχη προς το κοινό σε ένα θέατρο της Τσάιναταουν και έτσι ο Γουόνγκ δεν θα έκανε διάκριση ανάμεσα σε Κινέζους και μη-Κινέζους[13]. Ο Μπρους σχολίασε:«Αυτό το χαρτί είχε όλα τα ονόματα των Δασκάλων της Τσάιναταουν, αλλά αυτό δεν με φόβισε»[14]. Οι θεατές του αγώνα, τουλάχιστον όσοι είναι γνωστοί, ήταν οι Κάντγουελ, Τζέιμς Λη (συνεργάτης του Μπρους Λη χωρίς να έχουν καμία συγγενική σχέση) και Γουίλιαμ Τσεν, Δάσκαλος του Τάι Τσι Τουάν. Ο Γουόνγκ και ο Γουίλιαμ Τσεν (ο οποίος ήταν μάρτυράς του) υποστηρίζουν πως ο αγώνας κράτησε 20-25 λεπτά (κάτι το ασυνήθιστο για έναν τέτοιο αγώνα), ενώ ο Μπρους Λη, η Λίντα Λη Κάντγουελ και ο Τζέιμς Γιμμ Λη υποστήριζαν ότι κράτησε μόνο 3 λεπτά με τον Λη νικητή. Η Λίντα Λη Κάντγουελ αναφέρει:«Η πάλη κράτησε 3 λεπτά και ήταν μη- απαγορευμένη. Ο Μπρους τον έριξε στο έδαφος τον ρώτησε αν παραδίδεται κι εκείνος εγκατέλειψε»[12]. Ο Τζακ Μαν δημοσίευσε στην «Chinese Pacific Weekly», μια κινεζόφωνη εφημερίδα του Σαν Φρανσίσκο, στην οποία ξαναπροκαλούσε τον Λη για ρεβάνς[13], αλλά ο Μπρους δεν ανταποκρίθηκε και συνέχισε να κάνει μαθήματα πολεμικών τεχνών σε μη- Κινέζους.

Ο θάνατος του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Μπρους Λη θάφτηκε δίπλα στον γιό του

Η επίσημη εκδοχή θανάτου του Μπρους Λη αναφέρει ότι βρέθηκε νεκρός στο δωμάτιο του ξενοδοχείου που διέμενε, στις 20 Ιουλίου 1973. Αιτία θανάτου ήταν εγκεφαλικό οίδημα, έπειτα από αλλεργία που παρουσίασε σε φάρμακο για τον πονοκέφαλο, που του είχε χορηγήσει μια ηθοποιός από το Χονγκ Κονγκ. Άλλη ανεπίσημη εκδοχή αναφέρει, ότι πέθανε στη διάρκεια των γυρισμάτων της τελευταίας του ταινίας όταν σε μια σκηνή που υποτίθεται ότι θα τον πυροβολούσαν, κάποιος άλλαξε την ψεύτικη σφαίρα με αληθινή. Ο λόγος που πίστευαν ότι έγινε κάτι τέτοιο ήταν επειδή όπως ακουγόταν τότε υπήρχαν πολλοί που τους ενοχλούσε η δόξα και η φήμη που είχε δημιουργήσει ο Μπρους Λη. Επίσης λένε ότι και ο γιος του πέθανε με τον ίδιο ακριβώς τρόπο κ´ αυτός από σφαίρα στα γυρίσματα της δικής του ταινίας. Ο θάνατος του Μπρους Λη, την περίοδο μάλιστα της μέγιστης ακμής του, συνέβη υπό αρκετά παράξενες συνθήκες, οι οποίες ακόμη και σήμερα συνεχίζουν να τροφοδοτούν διάφορα σενάρια συνωμοσίας. Ένα από αυτά κάνει λόγο για δολοφονία από μαφιόζους του Χονγκ Κονγκ γιατί ο Λη αρνήθηκε να τους πληρώσει χρήματα για προστασία. Πάντως πολύς κόσμος πιστεύει ότι τον σκότωσαν επειδή μέσα από τις ταινίες του αποκάλυπτε μυστικά των πανάρχαιων ασιατικών πολεμικών τεχνών. Μία τρίτη θεωρία αναφέρει ότι ο άσος των πολεμικών τεχνών πέθανε από λήψη υπερβολικής ποσότητας ναρκωτικών. Κάποιοι μίλησαν για «δαίμονες» και διαβολικά πνεύματα που προκάλεσαν την εξόντωσή του, ενώ άλλοι πίστευαν ότι ήταν καταραμένος. Η θεωρία της «κατάρας του Μπρους Λη» ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο με τον θάνατο του γιου του Μπράντον, στα γυρίσματα της ταινίας «Το Κοράκι», το 1993. Στην πραγματικότητα κανείς δεν μπορεί να είναι απόλυτα βέβαιος για τον τρόπο του θανάτου του, ο οποίος τον βρήκε στα 32 του χρόνια. Η ταφή του Λη έγινε στο κοιμητήριο της λίμνης του Σηάτλ.

Φιλμογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • 1971 The Big Boss
  • 1972 Fist of Fury
  • 1972 Way of the Dragon
  • 1973 Enter the Dragon (ενώθηκε με μερικές σκηνές που παίχτηκαν λίγο πριν το θάνατό του)
  • 1978 Game of Death
  • 2011 The resurrection of Bruce Lee

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
  1. Little 2001, p. 32
  2. Thomas 1994, p. 42
  3. "WING CHUN GUNG FU". Hardcore JKD. Retrieved May 30, 2008.
  4. "Bruce Lee Biography". Bruce Lee Foundation. Retrieved September 4, 2012.
  5. "2007 Long Beach International Karate Championship". Long Beach International Karate Championship. Retrieved May 30, 2008.
  6. "Two Finger Pushup". Maniac World. Retrieved May 30, 2008.
  7. Vaughn 1986, p. 21
  8. Nilsson, Thomas (May 1996). "With Bruce Lee: Taekwondo Pioneer Jhoon Rhee Recounts His 10-Year Friendship With the "Dragon"". Black Belt Magazine 34 (5): 39–43. Retrieved November 19, 2009.
  9. "2007 Long Beach International Karate Championship". Long Beach International Karate Championship. Retrieved May 30, 2008.
  10. "Two Finger Pushup". Maniac World. Retrieved May 30, 2008.
  11. Vaughn 1986, p. 21
  12. 12,0 12,1 Bruce Lee: The Immortal Dragon, January 29, 2002, A&E Television Networks
  13. 13,0 13,1 Dorgan 1980
  14. Black Belt: Bruce Lee Collector's Edition, Summer 1993 Rainbow Publications Inc, p. 117