Μητρικό γάλα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Ένα βρέφος που θηλάζει
Μητρικό γάλα
διατροφικά στοιχεία
θηλασμός
(ανά 100 γραμμάρια)
θεωρητική ενεργειακή απόδοση 70 kcal
νερό 87,5 g.
Μακροθρεπτικά Συστατικά
λίπη 4,38 g.
κορεσμένα 2,09 g.
μονοακόρεστα 1,658 g.
πολυακόρεστα 0,497 g.
ωμέγα-3 0,052 g.
ωμέγα-6 0,374 g.
υδατάνθρακες 6,89 g.
εκ των οποίων σάκχαρα 6,89 g.
πρωτεΐνες 1,03 g.
Ιχνοστοιχεία
Μέταλλα
ασβέστιο 32 mg.
σίδηρος 0,03 mg.
μαγνήσιο 3 mg.
κάλιο 51 mg.
νάτριο 17 mg.
ψευδάργυρος 0,17 mg.
χαλκός 0,052 mg.
μαγγάνιο 0,026 mg.
φωσφόρος 0,026 mg.
Βιταμίνες
Λιποδιαλυτές
βιταμίνη A 212 I.U.
βιταμίνη D 3 I.U.
βιταμίνη E 0,08 mg.
βιταμίνη K 0,0003 mg.
Υδατοδιαλυτές
βιταμίνη Β1 (θειαμίνη) 0,014 mg.
βιταμίνη Β2 (ριβοφλαβίνη) 0,036 mg.
βιταμίνη Β3 (νιασίνη) 0,177 mg.
βιταμίνη Β5 (παντοθενικό οξύ) 0,223 mg.
βιταμίνη Β6 0,011 mg.
βιταμίνη Β7 (βιοτίνη) 0,005 mg.
βιταμίνη Β9 (φολικό οξύ) 0 mg.
βιταμίνη Β12 (κυανοκοβαλαμίνη) 0,05 mg.
βιταμίνη C 5,0 mg.
Άλλα
καφεΐνη 0 mg.
θεοβρωμίνη 0 mg.
τέφρα 0,20 g.
*με το σύμβολο ~ δηλώνεται έλλειψη στοιχείων στην εγκυκλοπαίδεια
πηγή άντλησης πληροφοριών: USDA SR24

Μητρικό γάλα είναι το γάλα που παράγεται από το στήθος της γυναίκας κατά το θηλασμό του βρέφους. Είναι η ιδανική τροφή για το βρέφος, γνωστό και ως «λευκό αίμα» λόγω της σπουδαιότητας που έχει για τον ανθρώπινο οργανισμό. Η σύστασή του μεταβάλλεται ανάλογα με τις ανάγκες του βρέφους, ηλικιακές και αναπτυξιακές. Μάλιστα, αλλάζει ακόμη και κατά τη διάρκεια του θηλασμού.

Σύσταση μητρικού γάλακτος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η σπουδαιότητα του μητρικού γάλακτος στη διατροφή του βρέφους οφείλεται στα συστατικά του.[1] Στην αρχή του θηλασμού βγαίνει πιο υδαρές λόγω της μεγάλης περιεκτικότητας σε νερό, ενώ στη συνέχεια γίνεται πιο παχύ διότι περιέχει περισσότερα λιπαρά.

Νερό[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Έχει επαρκή ποσότητα νερού (άνω του 85%), ώστε να ξεδιψά το βρέφος που θηλάζει και να μην κινδυνεύει από αφυδάτωση.[2] Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει τον αποκλειστικό θηλασμό του βρέφους για τους πρώτους 6 μήνες της ζωής του, κατά τους οποίους το βρέφος λαμβάνει μόνο μητρικό γάλα, χωρίς να δίνονται άλλα υγρά, ούτε καν νερό, με εξαίρεση διαλύματα για στοματική ενυδάτωση, φάρμακα, βιταμίνες και μέταλλα. Μετά τους 6 μήνες, εισάγονται στερεές τροφές πλούσιες σε σίδηρο ενώ ο θηλασμός συνεχίζεται για τουλάχιστον δύο χρόνια και όσο είναι αμοιβαία επιθυμητό από τη μητέρα και το παιδί[3]

Λιπαρά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Tα λιπαρά του ώριμου μητρικού γάλακτος κυμαίνονται συνήθως μεταξύ 3,5-4,5% αν και υπάρχουν μεγαλύτερες διακυμάνσεις.[4] Στα 100 γρ. μητρικού γάλακτος, περίπου 2 γρ. είναι κορεσμένα λιπαρά, 1.7 γρ. μονοακόρεστα και 0.5 γρ. πολυακόρεστα[σημ. 1][5][4][6][7][8], σημαντικά για τη δομή του εγκεφάλου και του αμφιβληστροειδούς. Επί του συνόλου των λιπών το 44% είναι κορεσμένα λιπαρά οξέα, ενώ το 55% ακόρεστα λιπρά οξέα (μονοακόρεστα το 40% και πολυακόρεστα το 15%). [9][10] Τα λιπαρά αυτά οξέα, εν μέρη λαμβάνονται από την κυκλοφορία του αίματος (και επηρεάζονται από τη δίαιτα της μητέρας) και εν μέρη συντίθενται de novo στον αδένα του μαστού. [11] Επιπλέον, το ένζυμο λιπάση βοηθά στη διάσπασή τους, κάνοντας το γάλα περισσότερο εύπεπτο από το αγελαδινό. Απορροφάται από τον οργανισμό και δεν αφήνει μεγάλο υπόλειμμα, γι αυτό οι κενώσεις των μωρών που θηλάζουν αποκλειστικά έχουν ένα ιδιαίτερο χρώμα, σύσταση αλλά και μυρωδιά.

Πρωτεΐνες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η σύσταση των πρωτεϊνών του γάλακτος είναι η ιδανική για το πεπτικό σύστημα του βρέφους. Είναι ευκολοχώνευτες, εύκολα απορροφήσιμες και δεν κουράζουν τους νεφρούς και το ήπαρ του βρέφους. Έτσι, τα βρέφη που θηλάζουν καλύπτονται ενεργειακά και παίρνουν βάρος ακόμη και με μικρότερη ποσότητα γάλακτος σε σχέση με τα βρέφη που διατρέφονται με ξένο (όχι μητρικό) γάλα επειδή απορροφούν στο μέγιστο τις πρωτεΐνες (ολική απορρόφηση από το έντερο του βρέφους) και τα άλλα θρεπτικά συστατικά.[12]

Υδατάνθρακες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι υδατάνθρακες είναι σημαντική πηγή ενέργειας και περιέχονται στο μητρικό γάλα σε μεγαλύτερη ποσότητα από ότι στο αγελαδινό. Για παράδειγμα, η λακτόζη περιέχεται σε ποσοστό πάνω από 40% ενώ στο αγελαδινό το ποσοστό είναι 30%. Η λακτόζη βοηθά στην ταχεία απορρόφηση του ασβεστίου και του μαγνησίου, ουσίες απαραίτητες για τον ανθρώπινο οργανισμό. Επιπλέον, προστατεύει το βρέφος από εντερικές λοιμώξεις. Σε συνδυασμό με την λακτάση που περιέχει, βοηθά στην ομαλή λειτουργία του πεπτικού συστήματος.

Βιταμίνες - Μέταλλα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μητρικό γάλα παρέχει επαρκείς ποσότητες βιταμίνης Ε, της βιταμίνης D αλλά και του συμπλέγματος Β.[13] Επίσης παρέχονται τα μεταλλικά στοιχεία σίδηρος και ψευδάργυρος σε ιδιαίτερα απορροφήσιμη μορφή. Συγκεκριμένα, ο σίδηρος απορροφάται σε ποσοστό 49% και ο ψευδάργυρος έχει υψηλή βιοδιαθεσιμότητα. Αντιθέτως, στο αγελαδινό γάλα η ποσότητα της βιταμίνης D δεν καλύπτει πλήρως τις ανάγκες του βρέφους, γι΄αυτό προστίθεται τεχνητά κατά την παρασκευή του.

Αντισώματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σε μία σταγόνα μητρικού γάλακτος υπάρχουν 10.000-13.500.000 ζωντανά κύτταρα. Συγκεκριμένα, σε κάθε ml από πρωτόγαλα υπάρχουν 4 εκατομμύρια αρχέγονα ζωντανά κύτταρα, σε κάθε ml μητρικού γάλακτος στους 6 μήνες, ενώ σε κάθε νέο εξάμηνο στο μητρικό γάλα υπάρχουν περίπου τα μισά από το προηγούμενο. Επιπλέον, στο μητρικό γάλα περιέχονται διάφοροι αμυντικοί παράγοντες (λυσοζύμη, λακτοφερίνη, ανοσοσοσφαιρίνες), οι οποίοι ενισχύουν το αμυντικό σύστημα του βρέφους που θηλάζει, προστατεύοντάς το από λοιμώξεις. Η μητέρα προσφέρει στο μωρό της έτοιμα αντισώματα θωρακίζοντας την υγεία του.

Οφέλη μητρικού γάλακτος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μητρικό γάλα είναι η ιδανική τροφή για το βρέφος.[14] Περιέχει όλα τα απαραίτητα συστατικά για την ανάπτυξή του βρέφους, σε επαρκείς ποσότητες και στην ιδανική σύσταση.

Ταυτόχρονα, το μητρικό γάλα απαιτεί λιγότερη προετοιμασία από την πλευρά της μητέρας. Είναι ζεστό σε κατάλληλη θερμοκρασία για το βρέφος και δεν περιέχει μικρόβια, λόγω της άμεσης κατανάλωσης. Μπορεί να μεταβάλλεται ανάλογα με τις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε βρέφους, ηλικιακές, αναπτυξιακές και προβλήματα υγείας του[15][16]. Η αλλαγή στη γεύση επηρεάζεται από τις τροφές που καταναλώνει η μητέρα και βοηθά το μωρό να δεχτεί ευκολότερα τις στέρεες τροφές. Τα παιδιά που θηλάζουν έχουν λιγότερη πιθανότητα να γίνουν υπέρβαρα.

Σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. LCPUFAs: AA - Ω6 & DHA - Ω3

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Στέλλα Εγγλέζου. «Σύνθεση του μητρικού γάλακτος» (pdf). http://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:TxPIMVXtgnsJ:https://www.eventsinteractive.com/artion/Docs/MAIES/02.Englezou.pdf+%CE%9C%CE%97%CE%A4%CE%A1%CE%99%CE%9A%CE%9F+%CE%93%CE%91%CE%9B%CE%91+%CE%A3%CE%A5%CE%9D%CE%98%CE%95%CE%A3%CE%97&hl=el&gl=gr&pid=bl&srcid=ADGEESj26swEkUvb1v9KXZhgqadliEF2iK1S0v7ImPg9ag4ycYvVOwcjHRamgaBmE6ddv4JTGhyxAOUg910c0aOdU47CVLuZtO5d6uXv-21nsjBKHkCrSKYbuAN1PfgBgSDwqiQ49nNI&sig=AHIEtbQmCNDVfDuSjHIyboVulVxq1NA-Ng&pli=1. 
  2. «Μητρικό γάλα: Θηλασμός». thilasmos.gr. http://www.thilasmos.gr/mitriko%20gala.htm. 
  3. «Exclusive breastfeeding». Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας. http://www.who.int/elena/titles/exclusive_breastfeeding/en/. 
  4. 4,0 4,1 «Milk, human, mature, fluid, USDA SR24». http://www.nal.usda.gov/fnic/foodcomp/search/. 
  5. R.G. Jensen (1995). Handbook of milk composition. 
  6. «United Nations University Centre». http://archive.unu.edu/unupress/food/8F174e/8F174E04.htm. 
  7. «Το μητρικό γάλα βοηθά στην ανάπτυξη του εγκεφάλου». iatronet.gr. http://www.iatronet.gr/article.asp?art_id=615. 
  8. Στέλιος Παπαβέντσης. «Λιπαρά οξέα στο γάλα». http://www.babyspace.gr/Article/lipara-oxea-gala/136-4081.html. 
  9. Jensen RG. Handbook of milk composition. San Diego: Academic Press, 1995.
  10. B. Koletzko, M. Rodriguez-Palermo (1999). «Polyunsaturated fatty acids in human milk and their role in early development». J Mamm Gland Biol Neopl 4: 269. 
  11. Finley, D. A., B. Lönnerdal, K. G. Dewey, and L. E. Grivetti (1985). «Breast milk composition: fat content and fatty acid composition in vegeterians and non-vegeterians». Am. J. Clin. Nutr. 41: 787–800. 
  12. Θεοδώρα Μάλλη,. «Σύνθεση του μητρικού γάλακτος». thilasmos.gr. http://www.thilasmos.gr/mitriko%20gala.htm. 
  13. "Η Μοναδική Αξία Του Μητρικού Γάλακτος", Ελληνικό Ινστιτούτο Διατροφής
  14. Vasiliki Danilatou, IBCLC. «"Χρήσιμες πληροφορίες - γενικά"». http://www.lactation.gr/usefulinformationgeneralgreek. 
  15. Στέλιος Παπαβέντσης. «H μοναδικότητα του μητρικού γάλακτος». healthierworld.gr. http://healthierworld.gr/portal/cc7146d26842552e/79ed98396ddb22d1/033716d371b4ee0a/123153aa489421f9.html. 
  16. Α. Πατσούρου, σελ. 52-53

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]