Μάχη της Ιένας-Άουερστεντ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Μάχη της Ιένας-Άουερστεντ
Μέρος του πολέμου του Δ΄ Συνασπισμού
Iena.jpg
Ο Ναπολέων επιθεωρεί την Αυτοκρατορική Φρουρά στην μάχη της Ιένας
Ημερομηνία 14 Οκτωβρίου 1806
Τόπος Ιένα και Άουερστεντ, Γερμανία
Έκβαση Αποφασιστική Γαλλική Νίκη
Εμπλεκόμενες πλευρές
Ηγετικά πρόσωπα
Δυνάμεις
100.000 στρατιώτες εκ των οποίων 40.000 συγκρούστηκαν (Ιένα)
27.000 στρατιώτες (Άουερστεντ)
38.000 στρατιώτες (Ιένα), 63.000 στρατιώτες (Άουερστεντ)
Απώλειες
15.000 νεκροί και τραυματίες, 7.500 (Ιένα), 7.500 (Άουερστεντ)
33.000 νεκροί, 20.000 (Ιένα), 13.000 (Άουερστεντ)

Η μάχη της Ιένας-Άουερστεντ διεξήχθη στις 14 Οκτωβρίου 1806 στην σημερινή Γερμανία ανάμεσα στην Μεγάλη Στρατιά του Ναπολέοντα Α΄ της Γαλλίας και τον πρωσικό στρατό του Φρειδερίκου Γουλιέλμου Γ΄ της Πρωσίας. Η αποφασιστική ήττα που υπέστη ο πρωσικός στρατός οδήγησε στην προσάρτηση της Πρωσίας στην Γαλλική Αυτοκρατορία μέχρι την δημιουργία του ΣΤ΄ Συνασπισμού το 1812.

Δημιουργία του Δ΄Συνασπισμού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Γαλλία με την επικράτησή της κατά του Γ΄ Συνασπισμού στην μάχη του Άουστερλιτς ανάγκασε την Αυστρία σε συνθηκολόγηση (Συνθήκη του Πρέσμπουργκ) ενώ στα ρωσικά στρατεύματα δόθηκε άδεια για υποχώρηση στο πάτριο έδαφος. Ένα από τα αποτελέσματα της νίκης του Ναπολέοντα ήταν η δημιουργία της Συνομοσπονδίας του Ρήνου, ένα σύνολο γερμανικών κρατιδίων που αποτελούσε προτεκτοράτο της Γαλλικής Αυτοκρατορίας. Η αύξηση της γαλλικής επιρροής στον γερμανικό χώρο όμως έθετε υπό αμφισβήτηση την κυριαρχία της Πρωσίας και την μετατροπή σε δευτερογενές κράτος. Έτσι υπό την πίεση της συζύγου του βασίλισσας Λουΐζας, της Μεγάλης Βρετανίας και του τσάρου ο βασιλιάς της Πρωσίας Φρειδερίκος Γουλιέλμος Γ΄ κήρυξε τον πόλεμο στην Γαλλία στις 9 Οκτωβρίου του έτους 1806 δημιουργώντας τον Δ΄ Συνασπισμό με μέλη το Βασίλειο της Πρωσίας, το Ηνωμένο Βασίλειο, το Βασίλειο της Σουηδίας και την Ρωσική Αυτοκρατορία. Μάλιστα στις αρχές του φθινοπώρου του ίδιου έτους ο Φρειδερίκος και ο Αλέξανδρος συναντήθηκαν στον Πότσδαμ στον τάφο του Μεγάλου Φρειδερίκου όπου και υποσχέθηκαν ότι θα συντρίψουν τον Ναπολέοντα.

Εκστρατεία στην Πρωσία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ναπολέων βρήκε τελείως ακατανόητη της ενέργεια της Πρωσίας να στραφεί μόνη της εναντίον του λόγω ότι δεν διέθετε τοπικούς συμμάχους και η Ρωσία βρισκόταν ακόμη στο επίπεδο της κινητοποίησης ενώ από την πλευρά του η Μεγάλη Στρατιά βρισκόταν στην καρδιά της Γερμανίας κοντά στα πρωσικά σύνορα. Έτσι με τα στρατεύματά του σχηματισμένα σε μια τεράστια τετράγωνη φάλαγγα εισέβαλλε στην Πρωσία θέλοντας να πετύχει μια νίκη ανάλογη του Άουστερλιτς προτού καταφθάσουν οι Ρώσοι. Ο Βοναπάρτης πιστεύοντας ότι οι Πρώσοι θα συγκέντρωναν τις δυνάμεις τους στην περιοχή της Ερφούρτης θα ωθούσε τις δυνάμεις κάτω από την κοιλάδα του Σαάλε και θα πλευροκοπούσε την αριστερά πτέρυγα του στρατού τους κόβοντας τους την γραμμή επικοινωνιών και υποχώρησης. Στις 9 Οκτωβρίου διεξήχθησαν οι μάχες των Σχλέιζ και του Σάαφελντ όπου οι στρατάρχες Λάνς, Μυρά και Μπερναντότ συνεντρίψαν κάποιες πρωσικές μεραρχίες και ο δημοφιλής πρίγκιπας Λουδοβίκος Φερδινάνδος σκοτώθηκε. Ωστόσο ο Λάνς κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης των δυνάμεών του συνειδητοποίησε ότι κοντά στην πόλη της Ιένας υπήρχε ένας μεγάλος αριθμός πρωσικών σωμάτων στέλνοντας επιστολή στον αυτοκράτορα ότι ανακάλυψε την θέση του κύριου στρατού των Πρώσων. Έτσι ο Ναπολέων διέταξε τα Α΄ και Γ΄ Σώματα υπό τη διοίκηση των στραταρχών Νταβού και Μπερναντότ να προελάσουν προς το Ναμβούργο και να κόψουν την εχθρική γραμμή υποχώρησης.

Μάχη της Ιένας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Χάρτης της μάχης της Ιένας

Στις 14 Οκτωβρίου ο Ναπολέων διέθετε στην Ιένα 100.000 στρατιώτες πιστεύοντας ότι απέναντί του βρισκόταν το κύριο μέρος των πρωσικών δυνάμεων. Στην πραγματικότητα όμως υπήρχαν 38.000 στρατιώτες υπό την διοίκηση του πρίγκιπα Χόχενλοε ο οποίος διέταξε τον στρατηγό Ρύχελ με τις 15.000 στρατιώτες του να έρθουν γρήγορα προς ενίσχυση. Ο Ναπολέων κατά τις 6:30 π.μ διέταξε τον στρατάρχη Λανς με το Ε΄ Σώμα να επιτεθεί στο χωριό Κοψέδα που βρισκόταν υπό πρωσικό έλεγχο ενώ την ίδια ώρα ο Χόχενλοε εξαπέλυσε επίθεση κατά της γαλλικής δεξιάς πτέρυγας αλλά απέτυχε παταγωδώς χαρη στην επιτυχημένη άμυνα του στρατάρχη Σουλτ και του Δ΄ Σώματός του. Την ίδια ώρα ο στρατάρχης Νεΰ με 5.000 στρατιώτες από το ΣΤ΄ Σώμα έφθασε το πεδίο της μάχης ενισχύοντας την επίθεση του Λανς και με την ολοκλήρωση των ελιγμών που του είχαν ανατεθεί από τον αυτοκράτορα αποφάσισε να επιτθεί χωρίς άδεια στο πρωσικό κέντρο και βρέθηκε κάτω από σφοδρό βομβαρδισμό του πρωσικού πυροβολικού κάτι που έδωσε χρόνο στον Χόχενλοε να τον περικυκλώσει και να τον αποκόψει από τον Λανς. Ο Νεΰ διέταξε τις δυνάμεις του σε τετράγωνο σχηματισμό για να αποφύγει την πλευροκόπηση μέχρι να καταφθάσουν ενισχύσεις. Ο Ναπολέων διέταξε τον στρατάρχη Λαν να διακόψει την επίθεσή του στην Κοψέδα και μαζί με το Ζ΄ Σώμα του στρατάρχη Οζερό να προελάσουν και να σώσουν τον περικυκλωμένο στρατάρχη, ενέργεια που άφηνε το γαλλικό κέντρο σε αδύναμη κατάσταση. Ωστόσο ο Ναπολέων παρέταξε την Αυτοκρατορική Φρουρά υπό προσωπική διοίκηση μέχρι ο Λάν και ο Οζερό να σπάσουν τον πρωσικό κλοιό και οι Γάλλοι να έχουν την δυνατότητα υποχώρησης. Πολύ σύντομα το Ε΄ και Ζ΄ Σώμα ύστερα από σφοδρή μάχη υποχρέωσαν τους Πρώσους σε άρση του κλοιού με αποτέλεσμα ο Νεΰ να υποχωρήσει και ο Ναπολέων να προχωρήσει σε σφοδρό βομβαρδισμό του πρωσικού στρατού. Κατά τις 13:00 μ.μ ο Ναπολέων έκανε την αποφασιστική κίνηση και διέταξε τον Οζερό και τον Σουλτ να διαλύσουν ολοκληρωτικά τις πτέρυγες των Πρώσων ενώ ο Λάνς και ο Νεΰ θα εξαπέλυαν επίθεση στο πρωσικό κέντρο. Σύντομα οι πτέρυγες του πρωσικού στρατού διαλύθηκαν και το πρωσικό κέντρο περικυκλώθηκε από τρεις πλευρές. Ο πρίγκιπας Χόχενλοε βλέποντας ότι ο Ρύχελ ήταν ακόμη πολύ μακριά για να τον ενισχύσει αποδέχτηκε την ήττα του και διέταξε τακτική υποχώρηση αλλά ο γάλλος αυτοκράτορας έστειλε 5.000 θωρακοφόρους ιππείς υπό τον στρατάρχη Μυρά και η ήττα των Πρώσων μετατράπηκε σε άτακτη φυγή με αποτέλεσμα ο Ναπολέων να πετύχει άλλη μια μεγάλη νίκη αλλά με την εντύπωση ότι νίκησε τον κύριο πρωσικό στρατό ο οποίος την ίδια ώρα πολεμούσε το Γ΄ Σώμα του στρατάρχη Νταβού στο Άουερστεντ.

Μάχη του Άουερστεντ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Λεπτομερής χάρτης της μάχης του Άουερστεντ

Μετά την μάχη του Σάαφελντ ο στρατάρχης Λανς προέλασε προς την Ιένα όπου ανακάλυψε ότι ένας μεγάλος αριθμός Πρώσων στρατιωτών είχε θέσει υπό τον έλεγχό τους την περιοχή με αποτέλεσμα να πληροφορήσει τον Ναπολέοντα ότι βρήκε τις θέσεις του κύριου πρωσικού στρατού. Ο τελευταίος έστειλε τον Νταβού (Γ΄ Σώμα με 27.000 στρατιώτες) και τον Μπερναντότ (Α΄ Σώμα με 20.000 στρατιώτες) να προελάσουν προς το Ναμβούργο για να κόψουν την πρωσική γραμμή υποχώρησης. Ο Μπερναντότ όμως διοικητής του Α΄ Σώματος λόγω φθόνου προς τον Νταβού αγνόησε τις διαταγές του αυτοκράτορα και αποφάσισε να προελάσει προς το Ντόρνμπουργκ αφήνοντας τον τελευταίο να παρελαύνει μόνος του σε εχθρικό έδαφος. Έτσι το Γ΄ Σώμα συνέχισε την πορεία του και κατασκήνωσε κοντά στην πόλη του Άουερστεντ για διανυκτέρευση. Την επομένη στις 7:00 π.μ οι αναπτυσσόμενες μονάδες ανέφεραν στον Νταβού πως ένας τεράστιος πρωσικός στρατός βρισκόταν στην περιοχή λίγα μίλια απέναντι από το στρατόπεδό του. Ο στρατάρχης έκπληκτος διέταξε άμεσα τον στρατηγο Γκουντίν με 10.000 στρατιώτες να προελάσει με τους στρατιώτες του σχηματισμένους σε τετράγωνα προς το χωριό Χασσενχάουσεν ενώ έστειλε άμεσα τις διαταγές του στις δύο υπόλοιπες μεραρχίες υπό τους στρατηγούς Μοράν και Φριάν που βρίσκονταν στα νώτα του να προελάσουν για να τον βοηθήσουν. Από την πρωσική πλευρά ο στρατάρχης Μπλύχερ χωρίς να περιμένει υποστήριξη πεζικού πήρε την διοίκηση του πρωσικού ιππικού και επιτέθηκε στην μεραρχία του Γκουντίν. Ωστόσο οι Γάλλοι σχηματισμένοι σε τετράγωνα εκμηδένισαν την επίθεση και τρία ολόκληρα συντάγματα τράπηκαν σε άτακτη φυγή με αποτέλεσμα ο Πρώσος στρατάρχης να υποχωρήσει με βαριές απώλειες. Ο διοικητής των πρωσικών δυνάμεων Δούκας του Μπράουνσβαϊκ περίμενε δύο ώρες εξετάζοντας την κατάσταση δίνοντας χρόνο στους 8.000 στρατιώτες της μεραρχίας του στρατηγού Φριάν να φθάσει και να παραταχθεί στα δεξιά του στρατηγού Γκουντίν. Ο Νταβού έχοντας 18.000 στρατιώτες αναδιέταξε τις δυνάμεις του για να κρατήσει τον δρόμο προς το Ναμβούργο σε περίπτωση υποχώρησης και χρησιμοποίησε το μεγαλύτερο μέρος της μεραρχίας του στρατηγού Γκουντίν στην αριστερή πτέρυγα στα βόρεια του χωριού Χασσενχάουσσεν ενώ άφησε μόνο ένα σύνταγμα στα νότια. Γύρω στις 10:00 π.μ ο Μπράουνσβαϊκ διέταξε δύο πρωσικές μεραρχίες να επιτεθούν στο Χασσενχάουσεν, η βόρεια επίθεση των Πρώσων απέτυχε με βαριές απώλειες ενώ η νότια διέσπασε εύκολα το γαλλικό σύνταγμα πεζικού. Με την αριστερή πτέρυγα σε τρομερό κίνδυνο ο Νταβού οδήγησε αυτοπροσώπως δύο συντάγματα πεζικού από την εφεδρική γραμμή του Γκουντίν και αντεπιτέθηκε διασπώντας τους Πρώσους και επαναφέροντας την τάξη στις γαλλικές γραμμές. Ωστόσο το επιτελείο του Νταβού άρχισε να ανησυχεί καθώς η 3η μεραρχία του στρατηγού Μοράν βρισκόταν ακόμη στα νότια και θα έπαιρνε ώρα μέχρι να φθάσει ενώ δεν υπήρχε κανένα σημάδι από τον Μπερναντότ. Ευτυχώς για του Γάλλους οι Πρώσοι δεν εκμεταλλεύτηκαν την αριθμητική τους υπεροχή αλλά έκαναν τέσσερις αποτυχήμενες επιθέσεις στο Χασσενχάουσεν ενώ κατά την διάρκεια τους ο Δούκας του Μπράουνσβαϊκ τραυματίστηκε ανάμεσα στα δύο μάτια και ξεψύχησε. Ο βασιλιάς της Πρωσίας που ήταν παρόν στην μάχη έκανε ένα φοβερό λάθος και αντί να πάρει αμέσως την διοίκηση της δύναμής του περίμενε μια ολόκληρη ώρα δίνοντας χρόνο στον στρατηγό Μοράν να ενισχύσει την ταλαιπωρημένη αριστερή πτέρυγα με τους 9.000 στρατιώτες του. Την ίδια ώρα στο πεδίο της μάχης έφθασε ο πρίγκιπας της Οράγγης με μια μεραρχία πεζικού την οποία χώρισε σε δύο μέρη τα οποία ενίσχυσαν τις πρωσικές πτέρυγες ενώ ο Φρειδερίκος Γουλιέλμος Γ΄ πήρε την διοίκηση των στρατευμάτων και εξαπέλυσε μια φοβερή επίθεση στην αριστερή γαλλική πτέρυγα η οποία απέτυχε παταγωδώς και οι Πρώσοι υποχώρησαν με μεγάλες απώλειες. Με την αποτυχία η δεξιά πρωσική πτέρυγα βρισκόταν σε τρομερό κίνδυνο και ολόκληρος ο πρωσικός στρατός βρισκόταν αντιμέτωπος με την ολοκληρωτική κατάρρευση αλλά ο βασιλιάς είχε ακόμη δύο μεραρχίες 15.000 στρατιωτών για να ενισχυθεί και να επανέλθει η τάξη στο στράτευμα αλλά η σκέψη ότι αντιμετώπιζε αυτοπροσώπως τον Ναπολέοντα τον έκανε να μην πράξει τίποτα. Σύντομα ο Νταβού κατάλαβε την κατάσταση και εξαπέλυσε μια μετωπική επίθεση κατά του πρωσικού κέντρου το οποίο κατέρρευσε ύστερα από σφοδρή ανταλλαγή πυρών. Ωστόσο ο Φρειδερίκος είχε ακόμη την ευκαιρία να ρίξει στην μάχη τους 15.000 στρατιώτες που διέθετε αλλά πληροφορούμενος την καταστροφή στην Ιένα κατάλαβε ότι όλα είχαν χαθεί και διέταξε τακτική υποχώρηση η οποία σύντομα μετατράπηκε σε άτακτη φυγή. Ο Νταβού διέταξε τους στρατιώτες του να καταδιώξουν τους ηττημένους αλλά ήταν εξαντλημένοι για ένα τέτοιο εγχείρημα.

Μετά τη μάχη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ναπολέων εισέρχεται στον Βερολίνο.

Ο Ναπολέων δεν μπορούσε να πιστέψει πως το Γ΄ Σώμα υπό τον Νταβού νίκησε τον κύριο πρωσικό στρατό με αποτέλεσμα ο τελευταίος χάρη στο επίτευγμά του να ονομαστεί "Δούκας του Άουερστεντ" ενώ ο Μπερναντότ κατακρίθηκε για την στάση του διότι αγνόησε τις εντολές του αυτοκράτορα και δεν συμμετείχε σε καμία από τις δύο μάχες. Ο στρατάρχης Λάνς, ο ήρωας της Ιένας δεν τιμήθηκε, καθώς ο Ναπολέων πιθανόν ήθελε να κρατήσει όλη την δόξα για τον εαυτό του. Από την πρωσική πλευρά ο Μπράουνσβαϊκ τραυματίστηκε και σκοτώθηκε ενώ στις 16 Οκτωβρίου ένα μεγάλο Σώμα του πρωσικού στρατού αιχμαλωτίστηκε μετά την κατάληψη της Ερφούρτης. Ο Μπεραντότ συνέτριψε άλλη μια πρωσική εφεδρεία στην μάχη του Χάλε ενώ ο Νταβού οδήγησε το εξαντλημένο Σώμα του στο Βερολίνο στις 25 Οκτωβρίου. Σύντομα παραδόθηκε και η δύναμη του Χοχενλόε μετά την μάχη της Πενζλάου στις 28 Οκτωβρίου. Οι Γάλλοι ύστερα από σκληρή καταδίωξη αιχμαλώτισαν άλλες πρωσικές φάλαγγες στο Βολδεκό στις 30 Οκτωβρίου, στον Ανκλάμ την 1 Νοεμβρίου, στο Βόλσταγκ στις 3 Νοεμβρίου και στο Βίσμαρ στις 5 Νοεμβρίου ενώ στις 6 και 7 Νοεμβρίου οι εναπομείναντες δυνάμεις του Μπλύχερ καταστράφηκαν ολοκληρωτικά στην μάχη του Λυμπέκ ενώ η επιτυχημένη πολιορκία του Μαγδεμβούργου από τον στρατάρχη Νέυ τερμάτισε την πρωσική αντίσταση. Στο Βερολίνο ο Ναπολέων κήρυξε τον "Ηπειρωτικό Αποκλεισμό" όπου η Γαλλία απαγόρευε στις ευρωπαϊκές χώρες να εισάγουν και να αγοράζουν αγγλικά προϊόντα με σκοπό να ζημιώσει την οικονομία της Μεγάλης Βρετανίας και να την υποχρεώσει σε ειρήνευση. Ο κύριος εχθρός του Ναπολέοντα ήταν τώρα η Ρωσία και η αιματηρή μάχη του Άιλαου θα ακολοθούσε.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

http://www.greatmilitarybattles.com/html/the_battle_of_jena_and_auersta.html