Γαλαξίας του Γλύπτη

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Γαλαξίας του Γλύπτη
Starburst in NGC 253 (captured by ESO's 1.5-metre Danish telescope).jpg
Ο Γαλαξίας του Γλύπτη από το Δανέζικο αστεροσκοπείο του ESO
Παρατηρησιακά Δεδομένα (εποχή J2000)
Αστερισμός Γλύπτης
Ορθή Αναφορά 00h 47m 33s [1]
Απόκλιση -25° 17′ 18″ [1]
Μετατόπιση στο ερυθρό 243 ± 2 km/s [1]
Απόσταση 11,4 ± 0,7 MLy [2]
Τύπος Γαλαξία SAB(s)c [1]
Φαινόμενη διάμετρος (V) 27',5 x 6',8 [1]
Φαινόμενο μέγεθος (V) 7,5[3]
Άλλα χαρακτηριστικά αστρογόνος γαλαξίας
Άλλες ονομασίες
Γαλαξίας ασημένιο νόμισμα, NGC 253, UGCΑ 013, PGC 2789,[1] Caldwell 65
Δείτε επίσης: Γαλαξίες, Κατάλογος Γαλαξιών

Ο Γαλαξίας του Γλύπτη (γνωστός και ως NGC 253) είναι ένας αστρογόνος ραβδωτός σπειροειδής γαλαξίας σε απόσταση περίπου 11,5 εκατομμυίων ετών φωτός στον αστερισμό του Γλύπτη. Είναι ένας από τους λαμπρότερους γαλαξίες όπως φαίνονται από τη Γη και είναι ο λαμπρότερος γαλαξίας στη ομάδα του Γλύπτη.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο γαλαξίας ανακαλύφθηκε από την Καρολίνα Χέρσελ το 1783. Ανακάλυψε το γαλαξία καθώς έψαχνε για κομήτες τις 23 Σεπτεμβρίου 1783.[4][5] O Ουίλιαμ Χέρσελ συμπεριέλαβε αυτόν το γαλαξία στον κατάλογό του ως Η.V.1

Στο γαλαξία του Γλύπτη έχει ανιχνευτεί μόνο ένας υπερκαινοφανής αστέρας, ο SN1940E, ο οποίος έφτασε σε φαινόμενο μέγεθος +14. Το γεγονός ότι έχει παρατηρηθεί μόνο ένας υπερκαινοφανής στον γαλαξία του Γλύπτη είναι παράξενο, καθώς οι αστρογόνοι γαλαξίες είναι συνυφασμένοι με τους υπερκαινοφανείς αστέρες.[6]

Χαρακτηριστικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Γαλαξίας του Γλύπτη στα υπέρυθρα κύματα από το VISTA

Ο γαλαξίας του Γλύπτη είναι ένας ραβδωτός σπειροειδής γαλαξίας.[1] Πρόκειται για το μεγαλύτερο κοντινό γαλαξία ο οποίος υφίσταται αστογέννεση, η οποία συμβαίνει κυρίως στο μικρό, λαμπρό πυρήνα του γαλαξία, αλλά πρόσφατες διεργασίες γέννησης αστέρων έχουν παρατηρηθεί και στο δίσκο του γαλαξία. Συνήθως, η αλληλεπίδραση με κάποιο άλλο γαλαξία προκαλεί την αστρογέννεση, όπως για παράδειγμα στο Μεσιέ 82, αλλά στο γαλαξία του Γλύπτη δεν υπάρχει κάποιος άλλος γαλαξίας για να αρχίσει η αστρογέννεση. Αποτελεί μία σημαντική πηγή υπέρυθρης ακτινοβολίας. Στο γαλαξία έχουν βρεθεί πηγές ακτίνων Χ, κυρίως μαλακών, και ραδιοκυμάτων. Γύρω από το πυρήνα του γαλαξία έχει ανιχνευτεί ένας δακτύλιος από αέριο. Επίσης έχει ανιχνευτεί μία φυσαλίδα ζεστού αερίου, αλλά και ένας αστρικός άνεμος, που πνέει προς την ίδια κατεύθυνση. Στο δίσκο του γαλακία υπάρχει μεγάλη ποσότητα σκόνης, που προσδίδει στο γαλαξία μία παράξενη εμφάνιση. Η έντονη παρουσία σκόνης επηρεάζει το φαινόμενο μέγεθος των αστέρων, αλλά και το χρώμα του γαλαξία του Γλύπτη.

Στο πυρήνα του γαλαξία παρατηρήθηκε το 2003 από το διαστημικό τηλεσκόπιο Τσάντρα υπερθερμασμένο, με θερμοκρασία της τάξης των εκατομμυρίων βαθμών Κελσίου, αέριο να περιστρέφεται γύρω από μια υπέρμαζη μαύρη τρύπα, με μάζα 5 εκατομμύρια φορές μεγαλύτερη από αυτή του Ήλιου. Όταν η περιοχή παρατηρήθηκε ξανά το 2012 από κοινού από τα Τσάντρα και NuSTAR, βρήκαν ότι δεν είχε συσσωρεύσει υλικό γύρω της και έτσι θεωρήθηκε ανενεργή. Το γεγονός αυτό θεωρείται παράδοξο, επειδή είναι αποδεκτό ότι η ενεργότητα μιας μαύρης τρύπας είναι ανάλογη με το ρυθμό παραγωγής άστρων του γαλαξία, μέχρι το σημείο που η ακτινοβολία από τη μαύρη τρύπα σταματήσει την αστρογέννεση, και ο γαλαξίας του Γλύπτη παράγει άστρα με έντονους ρυθμούς.[7]

Ο γαλαξίας του Γλύπτη φαίνεται με κλίση 78,5 μοιρών.

Ομάδα γαλαξιών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο γαλαξίας του Γλυπτή ανήκει στην ομάδα του Γλύπτη, μία από τις εγγύτερες ομάδες γαλαξιών στη τοπική ομάδα γαλαξιών.[8] Ο Γαλαξίας του Γλύπτη είναι ο λαμπρότερος γαλαξίας αυτής της ομάδας, της οποίας κύρια μέλη είναι οι NGC 247, NGC 59, NGC 7793, NGC 625, ESO 245-05 και IC 2574.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 «NASA/IPAC Extragalactic Database». Results for NGC 253. http://nedwww.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC+253&img_stamp=yes&extend=no. Ανακτήθηκε στις 2006-11-25. 
  2. Rekola, R.; Richer, M. G.; McCall, Marshall L.; Valtonen, M. J.; Kotilainen, J. K.; Flynn, Chris (2005). «Distance to NGC 253 based on the planetary nebula luminosity function». Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 361 (1): 330–336. doi:10.1111/j.1365-2966.2005.09166.x. Bibcode2005MNRAS.361..330R. 
  3. «VizieR Detailed Page». http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%20253. Ανακτήθηκε στις 28 Ιουνίου 2011. 
  4. Dreyer, J. L. E. (1888). «A New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars,being the Catalogue of the late Sir John F.W. Herschel, Bart., revised, corrected, and enlarged». Memoirs of the Royal Astronomical Society 49: 1–237. Bibcode1888MmRAS..49....1D. 
  5. Burnham, Robert (1978). Burnham's Celestial Handbook; An Observers Guide to the Universe Beyond the Solar System; Volume Three, Pavo Through Vulpecula. Dover Publications, Inc.. σελ. 1736. ISBN 0-486-24065-7. 
  6. R. Barbon, E. Cappellaro, F. Ciatti, M. Turatto, C. T. Kowal (1984). «A revised supernova catalogue». Astronomy & Astrophysics Supplement Series 58: 735–750. Bibcode1984A&AS...58..735B. 
  7. Whitney Clavin (2013-06-11). «Black Hole Naps Amidst Stellar Chaos». ΝΑΣΑ. http://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?release=2013-198. Ανακτήθηκε στις 2013-06-12. 
  8. I. D. Karachentsev (2005). «The Local Group and Other Neighboring Galaxy Groups». Astronomical Journal 129 (1): 178–188. doi:10.1086/426368. Bibcode2005AJ....129..178K. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

New General Catalogue
NGC 251 NGC 252 Γαλαξίας του Γλύπτη NGC 254 NGC 255
Κατάλογος NGC