Αβγό

    Για άλλες χρήσεις, δείτε: Αβγό (αποσαφήνιση).

Φωλιά με αβγά

Αβγό (εναλλακτική αλλά όχι ορθή γραφή αυγό) είναι δομή που παράγουν, ως αναπαραγωγικό μέσο, τα θηλυκά άτομα ορισμένων ειδών ζώων (πτηνών, ερπετών, ψαριών και εντόμων), η οποία έχει σφαιρικό ή οβάλ σχήμα και συνήθως περιβάλλεται από κέλυφος. Το αβγό γενικά χρησιμοποιείται για την εξωμήτρια ανάπτυξη αυτών των οργανισμών κατά τα πρώτα στάδια της ζωής τους, αν και υπάρχουν οργανισμοί, όπως η οχιά που κυοφορούν αβγά.

Τα αβγά διακρίνονται σε γονιμοποιημένα, αυτά δηλαδή στα οποία υπάρχει ζυγωτό που αναπτύσσεται και στα μη γονιμοποιημένα. Τα αβγά ειδικά τα μη γονιμοποιημένα θεωρούνται κύτταρα, αφού αποτελούν ουσιαστικά ένα ωάριο. Το κολοσσιαίο σχετικά με τα υπόλοιπα κύτταρα μέγεθος οφείλεται στις θρεπτικές ουσίες που περιέχουν, οι οποίες προορίζονται για την ανατροφή των οργανισμών των γονιμοποιημένων ωαρίων. Ωστόσο, οι θρεπτικές αυτές ουσίες εξακολουθούν να υπάρχουν και στα μη γονιμοποιημένα αβγά, ώστε τα αβγά να αποτελούν τροφή μεγάλης διατροφικής αξίας και τμήμα της ανθρώπινης και όχι μόνο διατροφής.

Ανατομία του αβγού

Ένα αβγό απαρτίζεται κυρίως από τρία μέρη. Τα δυο πιο σημαντικά είναι ο κρόκος και το ασπράδι. Ο κρόκος περιέχει το μεγαλύτερο μέρος των θρεπτικών ουσιών και είναι μια πορτοκαλοκίτρινη ημίρευστη σφαίρα. Το ασπράδι είναι ένα παχύρευστο διαφανές υγρό που αποτελείται κυρίως από την πρωτεΐνη αλβουμίνη. Το τρίτο μέρος συγκρατεί τον κρόκο στο κέντρο του του αβγού.

Το αβγό γονιμοποιημένο ή όχι χρησιμοποιείται στη διατροφή πολλών οργανισμών. Τα αγονιμοποίητα αβγά της κότας χρησιμοποιούνται από τον άνθρωπο για τροφή, ενώ τα γονιμοποιημένα για καλλιέργεια εμβολίων και φυσικά για να αναπαραχθούν οι κότες. Επίσης, το αβγό χρησιμοποιείται ως πρώτη ύλη στην παρασκευή αβγοτέμπερας.

Το αβγό στην ανθρωπότητα

Μαγειρική

Τα συστατικά του αβγού αλλάζουν ιδιότητες μετά από ψήσιμο, τηγάνισμα ή κάποια άλλη διαδικασία. Τα αβγά των πτηνών και συνηθέστερα της κότας και της στρουθοκαμήλου, είναι το υλικό για την παρασκευή βραστού ή τηγανιτού αβγού, της ομελέτας, της μαρέγκας και της σαντιγίς στην ζαχαροπλαστική, ενώ μπορεί να υπάρχει και σε φαγητά που στηρίζονται στον κιμά ή στο ζυμάρι. Το φαγώσιμο μέρος του αβγού είναι το εσωτερικό του και όχι το κέλυφος, το οποίο αποτελείται από ανθρακικό ασβέστιο η ίδια ουσία από την οποία δομούνται τα μάρμαρα και η κιμωλία. Στον 20ο αιώνα εμφανίστηκε μία τεχνική για την παραγωγή τετράγωνων αβγών για διευκόλυνση στη συσκευασία.

Υπάρχουν λαοί που καταναλώνουν και αβγά άλλων οργανισμών όπως της στρουθοκαμήλου. Επιπλέον, το χαβιάρι είναι αβγά οξύρρυγχου και αποτελεί ακριβό έδεσμα.

Πάσχα

Στον ορθόδοξο χριστιανικό κόσμο υπάρχει το έθιμο το Πάσχα να βάφονται τα κόκκινα αβγά τη μεγάλη Πέμπτη, τα οποία τσουγκρίζονται αμέσως μετά την Ανάσταση.

Περιστατικά με αβγά

Μυθολογία

• Πολλοί λαοί στη μυθολογική κοσμολογία τους περιλαμβάνουν τη γέννηση του σύμπαντος ως ένα αβγό που εκρύγνυται ή εκκολάπτεται.

• Η Ελένη σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία γεννήθηκε από ένα αβγό που γέννησε η μητέρα της, γιατί είχε συλληφθεί με το Δία να είχε πάρει τη μορφή κύκνου.

Το αβγό του Κολόμβου

Το αβγό του Κολόμβου είναι μια λογοτεχνική παράδοση και πιθανό ιστορικό γεγονός σχετικά με τη σημασία της περιόδου των μεγάλων ανακαλύψεων με πρωταγωνιστή τον ίδιο τον Χριστόφορο Κολόμβο.

Μετά την επιστροφή του Κολόμβου από το πρώτο του ταξίδι στην Αμερική, αφού είχαν γίνει γνωστές οι ανακαλύψεις του βρέθηκε σε ένα γεύμα με μερικά άλλα σημαίνοντα πρόσωπα της εποχής. Στη συζήτηση κατά τη διάρκεια του γεύματος γινόταν λόγος για τη σημασία της ανακάλυψης του Κολόμβου και κάποιοι συνομιλητές υποβίβαζαν την ανακάλυψη με το επιχείρημα αρκεί να σκεφτεί κανείς, για να καταλάβει ότι υπάρχει γη μετά τον ωκεανό. Τότε ο Κολόμβος έθεσε το εξής πρόβλημα: Πώς θα στηριχθεί ένα αβγό στη μύτη; Κανένας από το τραπέζι δε μπορούσε να λύσει το πρόβλημα και ο Κολόμβος το στήριξε σπάζοντας τη μύτη του βραστού αβγού λέγοντας ότι αρκεί να σκεφτεί κανείς!.