Ars Goetia

Η Ars Goetia ή Άρς Γοητεία είναι το πρώτο και γνωστότερο τμήμα του γριμορίου Lemegeton Clavicula Salomonis, γνωστού στα αγγλικά ως The Lesser Key of Solomon («Το Μικρό Κλειδί του Σολομώντα»). Το έργο ανήκει στη δυτική παράδοση των γριμορίων και της τελετουργικής μαγείας και περιλαμβάνει κατάλογο εβδομήντα δύο πνευμάτων ή δαιμόνων, τα οποία παρουσιάζονται ως υποταγμένα από τον βιβλικό βασιλιά Σολομώντα.^[1]^[2]

Η Ars Goetia δεν αποτελεί ιστορική ή θεολογική πραγματεία με τη σύγχρονη έννοια, αλλά γριμόριο, δηλαδή κείμενο που περιλαμβάνει τελετουργικές οδηγίες, ονόματα πνευμάτων, ιεραρχίες, σφραγίδες και μαγικά διαγράμματα. Στη σύγχρονη έρευνα εξετάζεται κυρίως στο πλαίσιο της ιστορίας της μαγείας, της θρησκειολογίας, της λαογραφίας, της ιστορίας των ιδεών και της μελέτης του δυτικού εσωτερισμού.^[3]

Ονομασία

Ο όρος Goetia προέρχεται από την ελληνική λέξη «γοητεία», η οποία στην αρχαιότητα συνδεόταν με πρακτικές μαγείας, επωδών, επικλήσεων και επικοινωνίας με πνεύματα. Στη μεταγενέστερη λατινική και ευρωπαϊκή αποκρυφιστική παράδοση, ο όρος χρησιμοποιήθηκε για να δηλώσει μορφές μαγείας που σχετίζονταν με την επίκληση ή τον εξαναγκασμό πνευματικών οντοτήτων.

Η ονομασία Ars Goetia μπορεί να αποδοθεί ως «η τέχνη της γοητείας» ή «η τέχνη της επίκλησης πνευμάτων». Η χρήση της λατινικής λέξης ars («τέχνη») είναι χαρακτηριστική της μεσαιωνικής και πρώιμης νεότερης γραμματείας, όπου τεχνικά ή τελετουργικά συστήματα συχνά παρουσιάζονται ως «τέχνες».

Το Lemegeton και τα μέρη του

Η Ars Goetia αποτελεί το πρώτο μέρος του ευρύτερου γριμορίου Lemegeton Clavicula Salomonis. Το έργο παρουσιάζεται συνήθως ως αποτελούμενο από πέντε μέρη:^[1]

Ars Goetia, με κατάλογο 72 πνευμάτων.
Ars Theurgia-Goetia, με πνεύματα συνδεδεμένα με κατευθύνσεις και περιοχές του κόσμου.
Ars Paulina, που συνδέεται με αγγελικές και αστρολογικές αντιστοιχίες.
Ars Almadel, που περιγράφει τελετουργική χρήση του λεγόμενου Almadel.
Ars Notoria, που σχετίζεται με προσευχές, μνήμη, γνώση και θεουργικές πρακτικές.

Η Ars Goetia είναι το πιο διαδεδομένο μέρος του Lemegeton, κυρίως λόγω του καταλόγου των 72 πνευμάτων και των αντίστοιχων σφραγίδων τους.

Ιστορικό πλαίσιο

Αν και το έργο αποδίδεται ψευδεπιγραφικά στον Σολομώντα, η μορφή με την οποία είναι γνωστό σήμερα συνδέεται με τη χειρόγραφη και έντυπη αποκρυφιστική παράδοση της πρώιμης νεότερης Ευρώπης. Η απόδοση στον Σολομώντα εντάσσεται στη μακρά παράδοση των λεγόμενων «σολομωνικών» μαγικών κειμένων, στα οποία ο βιβλικός βασιλιάς παρουσιάζεται ως κάτοχος υπερφυσικής σοφίας και εξουσίας πάνω σε πνεύματα.

Η Ars Goetia παρουσιάζει σημαντική σχέση με την παλαιότερη Pseudomonarchia Daemonum του Γιόχαν Βάιερ, η οποία περιλαμβανόταν στο έργο του De praestigiis daemonum. Πολλά από τα ονόματα και τις περιγραφές των πνευμάτων της Ars Goetia εμφανίζονται ήδη στη βαϊερική παράδοση, αν και υπάρχουν διαφορές ως προς τη σειρά, τον αριθμό και ορισμένες λεπτομέρειες των δαιμόνων.^[4]

Ιδιαίτερη επίδραση στη νεότερη διάδοση του έργου είχε η αγγλική έκδοση του 1904, The Goetia: The Lesser Key of Solomon the King, η οποία συνδέεται με τον Σάμιουελ Λίντελ ΜακΓκρέγκορ Μάδερς και τον Άλιστερ Κρόουλι.^[2]

Περιεχόμενο

Το κύριο περιεχόμενο της Ars Goetia είναι ο κατάλογος των 72 πνευμάτων. Κάθε πνεύμα παρουσιάζεται με όνομα, βαθμό ή τίτλο, αριθμό λεγεώνων και σύντομη περιγραφή των ιδιοτήτων που του αποδίδονται. Οι τίτλοι που χρησιμοποιούνται, όπως βασιλιάς, δούκας, πρίγκιπας, μαρκήσιος, πρόεδρος, κόμης και ιππότης, δεν πρέπει να κατανοούνται ως ιστορικοί τίτλοι εξουσίας, αλλά ως μέρος της συμβολικής και τελετουργικής γλώσσας του γριμορίου.

Το έργο περιλαμβάνει επίσης σφραγίδες, κύκλους, τρίγωνα και άλλα τελετουργικά διαγράμματα. Στη σύγχρονη ακαδημαϊκή και εγκυκλοπαιδική προσέγγιση, τα στοιχεία αυτά εξετάζονται ως τεκμήρια της δυτικής εσωτερικής παράδοσης και όχι ως αποδείξεις υπερφυσικών ισχυρισμών.

Οι 72 δαίμονες της Ars Goetia

Ο ακόλουθος πίνακας παρουσιάζει τους 72 δαίμονες ή πνεύματα της Ars Goetia σύμφωνα με την παραδοσιακή σειρά του γριμορίου. Οι περιγραφές αποδίδουν συνοπτικά τις ιδιότητες που τους αποδίδει η σχετική γραμματεία.^[1]^[2]

Αρ.	Όνομα	Τίτλος	Λεγεώνες	Συνοπτική περιγραφή
1	Bael	Βασιλιάς	66	Παρουσιάζεται ως το πρώτο πνεύμα της λίστας και συνδέεται με την αορατότητα και τη μεταμόρφωση.
2	Agares	Δούκας	31	Συνδέεται με γλώσσες, επιστροφή φυγάδων και ανατροπή αξιωμάτων.
3	Vassago	Πρίγκιπας	26	Περιγράφεται ως πνεύμα που αποκαλύπτει παρελθόν, παρόν, μέλλον και κρυμμένα πράγματα.
4	Samigina ή Gamigin	Μαρκήσιος	30	Συνδέεται με τις ελεύθερες τέχνες και με απαντήσεις σχετικές με ψυχές νεκρών.
5	Marbas	Πρόεδρος	36	Αποδίδεται με γνώσεις για ασθένειες, θεραπεία, μηχανικές τέχνες και μεταμορφώσεις.
6	Valefor	Δούκας	10	Περιγράφεται ως πνεύμα που παρέχει οικείους πνευματικούς βοηθούς και σχετίζεται με δοκιμασίες εμπιστοσύνης.
7	Amon	Μαρκήσιος	40	Συνδέεται με γνώση του παρελθόντος και του μέλλοντος, καθώς και με συμφιλίωση φίλων.
8	Barbatos	Δούκας	30	Αποδίδεται με γνώση της γλώσσας των ζώων, κρυμμένων θησαυρών και συμφιλίωσης.
9	Paimon	Βασιλιάς	200	Ένα από τα σημαντικότερα πνεύματα της λίστας, συνδεδεμένο με διδασκαλία τεχνών, επιστημών και μυστικών.
10	Buer	Πρόεδρος	50	Συνδέεται με φιλοσοφία, ηθική, λογική, βότανα και θεραπεία.
11	Gusion	Δούκας	40	Αποδίδεται με γνώση παρελθόντος, παρόντος και μέλλοντος, καθώς και με συμφιλίωση.
12	Sitri	Πρίγκιπας	60	Συνδέεται με ερωτικά θέματα και αποκάλυψη μυστικών.
13	Beleth	Βασιλιάς	85	Περιγράφεται ως ισχυρό πνεύμα που σχετίζεται με την πρόκληση αγάπης.
14	Leraje ή Leraie	Μαρκήσιος	30	Συνδέεται με πολεμική εικόνα, συγκρούσεις και τραύματα.
15	Eligos	Δούκας	60	Αποδίδεται με γνώση κρυφών πραγμάτων, μελλοντικών πολέμων και εύνοιας ισχυρών προσώπων.
16	Zepar	Δούκας	26	Συνδέεται με ερωτικά ζητήματα και σχέσεις.
17	Botis	Πρόεδρος και Κόμης	60	Περιγράφεται ως πνεύμα που αποκαλύπτει παρελθόν, παρόν και μέλλον και συμφιλιώνει φίλους και εχθρούς.
18	Bathin	Δούκας	30	Συνδέεται με γνώσεις βοτάνων και λίθων, καθώς και με μεταφορά ανθρώπων από τόπο σε τόπο.
19	Sallos ή Saleos	Δούκας	30	Αποδίδεται με θέματα αγάπης και σχέσεων.
20	Purson	Βασιλιάς	22	Συνδέεται με αποκάλυψη κρυμμένων πραγμάτων, θησαυρών και γνώση του χρόνου.
21	Morax ή Marax	Κόμης και Πρόεδρος	36	Συνδέεται με αστρονομία, ελεύθερες τέχνες, βότανα και πολύτιμους λίθους.
22	Ipos ή Ipes	Κόμης και Πρίγκιπας	36	Περιγράφεται ως πνεύμα που παρέχει ευφυΐα, θάρρος και γνώση του παρελθόντος και του μέλλοντος.
23	Aim ή Haborym	Δούκας	26	Συνδέεται με φωτιά, καταστροφή και πονηρή ευφυΐα.
24	Naberius	Μαρκήσιος	19	Αποδίδεται με ρητορική, τέχνες, επιστήμες και αποκατάσταση αξιωμάτων.
25	Glasya-Labolas	Πρόεδρος και Κόμης	36	Συνδέεται με τέχνες, επιστήμες, γνώση του μέλλοντος και πολεμική βία.
26	Bune ή Bimé	Δούκας	30	Αποδίδεται με σοφία, ευγλωττία, πλούτο και απαντήσεις σχετικές με τους νεκρούς.
27	Ronové	Μαρκήσιος και Κόμης	19	Συνδέεται με ρητορική, γλώσσες και εύνοια φίλων ή αντιπάλων.
28	Berith	Δούκας	26	Αποδίδεται με γνώση παρελθόντος, παρόντος και μέλλοντος, αξιώματα και αλχημικές μεταμορφώσεις.
29	Astaroth	Δούκας	40	Συνδέεται με απαντήσεις σε μυστικά ζητήματα και με διδασκαλία ελεύθερων επιστημών.
30	Forneus	Μαρκήσιος	29	Αποδίδεται με ρητορική, γλώσσες και καλή φήμη.
31	Foras ή Forcas	Πρόεδρος	29	Συνδέεται με λογική, ηθική, βότανα, λίθους, μακροζωία και θησαυρούς.
32	Asmoday ή Asmodeus	Βασιλιάς	72	Συνδέεται με αριθμητική, γεωμετρία, αστρονομία, μηχανικές τέχνες και θησαυρούς.
33	Gaap	Πρίγκιπας και Πρόεδρος	66	Αποδίδεται με φιλοσοφία, ελεύθερες τέχνες, μεταφορά ανθρώπων και μεταβολή συναισθημάτων.
34	Furfur	Κόμης	26	Συνδέεται με έρωτα, καταιγίδες, βροντές και απαντήσεις σε ερωτήσεις.
35	Marchosias	Μαρκήσιος	30	Περιγράφεται ως πολεμικό πνεύμα που δίνει αληθείς απαντήσεις.
36	Stolas	Πρίγκιπας	26	Συνδέεται με αστρονομία, βότανα και πολύτιμους λίθους.
37	Phenex ή Phoenix	Μαρκήσιος	20	Αποδίδεται με ποίηση, επιστήμες και ιδιαίτερη φωνή.
38	Halphas	Κόμης	26	Συνδέεται με οχυρώσεις, στρατεύματα και πολεμική οργάνωση.
39	Malphas	Πρόεδρος	40	Αποδίδεται με οικοδομές, πύργους, οχυρώσεις και παροχή πνευματικών βοηθών.
40	Raum	Κόμης	30	Συνδέεται με θησαυρούς, καταστροφή αξιωμάτων, γνώση του χρόνου και συμφιλίωση.
41	Focalor	Δούκας	30	Αποδίδεται με θάλασσα, ανέμους και πλοία.
42	Vepar	Δούκας	29	Συνδέεται με νερά, πλοήγηση και θαλάσσια φαινόμενα.
43	Sabnock	Μαρκήσιος	50	Περιγράφεται με πολεμική και οχυρωματική λειτουργία.
44	Shax	Μαρκήσιος	30	Συνδέεται με αφαίρεση αισθήσεων, κλοπή και αποκάλυψη κρυμμένων πραγμάτων.
45	Vine	Βασιλιάς και Κόμης	36	Αποδίδεται με αποκάλυψη κρυφών πραγμάτων, καταστροφή τειχών και θαλάσσιες καταιγίδες.
46	Bifrons	Κόμης	6	Συνδέεται με αστρολογία, γεωμετρία, βότανα, λίθους και νεκρική εικονογραφία.
47	Uvall ή Vual	Δούκας	37	Αποδίδεται με αγάπη, φιλία και γνώση παρελθόντος, παρόντος και μέλλοντος.
48	Haagenti	Πρόεδρος	33	Συνδέεται με σοφία και αλχημικές μετατροπές.
49	Crocell	Πρίγκιπας	48	Αποδίδεται με γεωμετρία, ελεύθερες επιστήμες, ήχους νερών και θερμά λουτρά.
50	Furcas	Ιππότης	20	Συνδέεται με φιλοσοφία, αστρονομία, ρητορική, λογική, χειρομαντεία και πυρομαντεία.
51	Balam	Βασιλιάς	40	Αποδίδεται με αληθείς απαντήσεις, αορατότητα και ευφυΐα.
52	Alloces ή Alocer	Δούκας	36	Συνδέεται με αστρονομία, ελεύθερες επιστήμες και πνευματικούς βοηθούς.
53	Caim ή Camio	Πρόεδρος	30	Αποδίδεται με κατανόηση φωνών ζώων, υδάτων και μελλοντικών πραγμάτων.
54	Murmur	Δούκας και Κόμης	30	Συνδέεται με φιλοσοφία και επικοινωνία με ψυχές νεκρών.
55	Orobas	Πρίγκιπας	20	Αποδίδεται με γνώση παρελθόντος, παρόντος και μέλλοντος, αξιώματα και προστασία από εξαπάτηση.
56	Gremory ή Gomory	Δούκας	26	Συνδέεται με κρυμμένους θησαυρούς, αγάπη και γνώση του χρόνου.
57	Ose ή Oso	Πρόεδρος	30	Αποδίδεται με ελεύθερες επιστήμες και μεταμορφωτικές ψευδαισθήσεις.
58	Amy ή Avnas	Πρόεδρος	36	Συνδέεται με αστρολογία, ελεύθερες επιστήμες, θησαυρούς και πνευματικούς βοηθούς.
59	Orias	Μαρκήσιος	30	Αποδίδεται με γνώση άστρων, πλανητικών επιρροών, μεταμορφώσεων και αξιωμάτων.
60	Vapula	Δούκας	36	Συνδέεται με φιλοσοφία, μηχανική και επιστήμες.
61	Zagan	Βασιλιάς και Πρόεδρος	33	Αποδίδεται με σοφία και αλχημικά μοτίβα μετατροπής υλικών.
62	Valac ή Volac	Πρόεδρος	38	Συνδέεται με κρυμμένους θησαυρούς και φίδια.
63	Andras	Μαρκήσιος	30	Περιγράφεται ως επικίνδυνο πολεμικό πνεύμα, συνδεδεμένο με διχόνοια.
64	Haures ή Flauros	Δούκας	36	Αποδίδεται με γνώση παρελθόντος, παρόντος και μέλλοντος και με πολεμική σύγκρουση.
65	Andrealphus	Μαρκήσιος	30	Συνδέεται με γεωμετρία, μετρήσεις και μεταμορφώσεις.
66	Cimeies, Cimejes ή Kimaris	Μαρκήσιος	20	Αποδίδεται με γραμματική, λογική, ρητορική και εύρεση χαμένων πραγμάτων.
67	Amdusias	Δούκας	29	Συνδέεται με μουσική, ήχους οργάνων και έντονη φυσική εικονογραφία.
68	Belial	Βασιλιάς	80	Περιγράφεται ως ισχυρό πνεύμα που παρέχει αξιώματα, εύνοια και πνευματικούς βοηθούς.
69	Decarabia	Μαρκήσιος	30	Συνδέεται με βότανα, λίθους, πτηνά και τις ιδιότητές τους.
70	Seere	Πρίγκιπας	26	Αποδίδεται με ταχύτητα, μεταφορά πραγμάτων και αποκάλυψη κλοπών ή θησαυρών.
71	Dantalion	Δούκας	36	Συνδέεται με τέχνες, επιστήμες, σκέψεις ανθρώπων, οράματα και συναισθηματική επιρροή.
72	Andromalius	Κόμης	36	Αποδίδεται με αποκάλυψη κλοπών, επιστροφή κλεμμένων πραγμάτων και τιμωρία παραβατών.

Σφραγίδες και εικονογραφία

Κάθε πνεύμα της Ars Goetia συνοδεύεται από ιδιαίτερη σφραγίδα ή σιγίλλιο. Οι σφραγίδες αυτές αποτελούν βασικό στοιχείο της εικονογραφίας του έργου και λειτουργούν ως οπτικά σημεία αναγνώρισης των πνευμάτων μέσα στην τελετουργική παράδοση του γριμορίου.^[2]

Στο Wikimedia Commons υπάρχουν συγκεντρωτικές και επιμέρους απεικονίσεις των σφραγίδων, καθώς και εικόνες σχετικές με το Lesser Key of Solomon και τη μεταγενέστερη δαιμονολογική εικονογραφία. Η χρήση τους σε εγκυκλοπαιδικό λήμμα πρέπει να γίνεται ως οπτικό τεκμήριο της παράδοσης και όχι ως απόδειξη ιστορικής ή θεολογικής πραγματικότητας.

Σχέση με την Pseudomonarchia Daemonum

Η Ars Goetia παρουσιάζει στενή σχέση με την Pseudomonarchia Daemonum του Johann Weyer. Η Pseudomonarchia Daemonum περιλαμβάνει κατάλογο δαιμόνων με τίτλους, ιδιότητες και αριθμούς λεγεώνων, στοιχεία που εμφανίζονται επίσης στην Ars Goetia. Ωστόσο, τα δύο έργα δεν είναι ταυτόσημα. Υπάρχουν διαφορές στη σειρά των πνευμάτων, στον συνολικό αριθμό τους και σε ορισμένες επιμέρους περιγραφές.^[4]

Η σύγκριση των δύο έργων είναι σημαντική για τη μελέτη της εξέλιξης της ευρωπαϊκής δαιμονολογικής γραμματείας και της μετάβασης από την πρώιμη νεότερη δαιμονολογία στη νεότερη αποκρυφιστική παράδοση.

Εκδόσεις και νεότερη πρόσληψη

Η έκδοση του 1904 με τίτλο The Goetia: The Lesser Key of Solomon the King υπήρξε ιδιαίτερα σημαντική για τη διάδοση της Ars Goetia στον αγγλόφωνο αποκρυφιστικό χώρο. Η έκδοση αυτή συνδέεται με τον S. L. MacGregor Mathers και τον Aleister Crowley και περιλαμβάνει το κείμενο, σφραγίδες και τελετουργικά διαγράμματα.^[2]

Στον 20ό και 21ο αιώνα, η Ars Goetia επηρέασε όχι μόνο αποκρυφιστικά ρεύματα, αλλά και τη λογοτεχνία τρόμου και φαντασίας, τα παιχνίδια ρόλων, τα βιντεοπαιχνίδια, τη μουσική και τη σύγχρονη εικαστική κουλτούρα. Σε αυτές τις χρήσεις, τα ονόματα και τα σύμβολα των δαιμόνων συχνά απομακρύνονται από το αρχικό γριμόριο και λειτουργούν ως μυθοπλαστικά ή αισθητικά στοιχεία.

Σχέση με το Dictionnaire Infernal

Το Dictionnaire Infernal του Jacques Collin de Plancy αποτελεί μεταγενέστερο δαιμονολογικό λεξικό και όχι μέρος της ίδιας της Ars Goetia. Παρ' όλα αυτά, οι εικονογραφήσεις της έκδοσης του 19ου αιώνα συνέβαλαν σημαντικά στη λαϊκή και εικαστική πρόσληψη πολλών δαιμονικών μορφών στη δυτική κουλτούρα.^[5]

Για τον λόγο αυτό, εικόνες από το Dictionnaire Infernal χρησιμοποιούνται συχνά σε λήμματα που αφορούν δαιμονολογικές μορφές, με την προϋπόθεση ότι διακρίνεται σαφώς η διαφορά ανάμεσα στην πηγή της Ars Goetia και στη μεταγενέστερη εικονογραφική παράδοση.

Δείτε επίσης

Παραπομπές

1 2 3 Joseph H. Peterson, επιμ., The Lesser Key of Solomon: Lemegeton Clavicula Salomonis, Weiser Books, 2001, ISBN 978-1-57863-220-6.
1 2 3 4 5 S. L. MacGregor Mathers και Aleister Crowley, επιμ., The Goetia: The Lesser Key of Solomon the King, 1904.
↑ Owen Davies, Grimoires: A History of Magic Books, Oxford University Press, 2009, ISBN 978-0-19-920451-9.
1 2 Johann Weyer, Pseudomonarchia Daemonum, στο De praestigiis daemonum, 1577.
↑ Jacques Collin de Plancy, Dictionnaire Infernal, 6η έκδοση, Παρίσι, 1863.

Βιβλιογραφία

Peterson, Joseph H., επιμ. The Lesser Key of Solomon: Lemegeton Clavicula Salomonis. Weiser Books, 2001. ISBN 978-1-57863-220-6.
Mathers, S. L. MacGregor και Crowley, Aleister, επιμ. The Goetia: The Lesser Key of Solomon the King. 1904.
Davies, Owen. Grimoires: A History of Magic Books. Oxford University Press, 2009. ISBN 978-0-19-920451-9.
Weyer, Johann. Pseudomonarchia Daemonum, στο De praestigiis daemonum, 1577.
Collin de Plancy, Jacques. Dictionnaire Infernal. 6η έκδοση, Παρίσι, 1863.
Waite, Arthur Edward. The Book of Ceremonial Magic. London, 1911.