Φυσικής απάνθισμα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Το βιβλίο «Φυσικής απάνθισμα», που εκδόθηκε στη Βιέννη το 1790, συνεγράφη από τον Ρήγας Βελεστινλής. Ο πλήρης τίτλος είναι: «Φυσικής απάνθισμα δια τους αγχίνους και φιλομαθείς Έλληνας εκ της Γερμανικής και Γαλλικής διαλέκτου ερρανισθέν παρά Ρήγα Βελεστινλή Θετταλού. Ούτινος αναλώμασιν εξεδόθη, προς ωφέλειαν των ομογενών. Εν Βιέννη, εκ της Τυπογραφίας του Ευγενούς Τραττνερ, 1790».

Στην αρχή είναι η αφιέρωση του Ρήγα στον Χριστόδουλο Κιρλιάνο, Βαρώνο Λάνγγενφελδ, του οποίου ήταν κατά την μετάβαση στη Βιέννη το 1790 διερμηνέας και γραμματέας του. Μετά είναι ο πρόλογος του Ρήγα «Προς τους αναγνώστας», σελ. στ΄-θ΄, όπου τονίζει ότι αντί να μεμψιμοιρεί για την κατάσταση του Γένους του προσπάθησε να απανθίσει από γερμανικά και γαλλικά βιβλία «τα ουσιωδέστερα της φυσικής ιστορίας» σε απλή γλώσσα, σε «απλούν ύφος» όπως γράφει, με σκοπό να βοηθήσει «να αναλάβη το πεπτωκός Ελληνικόν γένος». Επίσης στη σελίδα ι΄ περιέχονται και δύο επιγράμματα, του Κωνσταντίνου Θετταλού και του Γεωργίου Βεντότη (1757-1795).

Το βιβλίο συνολικά αποτελείται από 24 κεφάλαια και έχει 180 σελίδες. Κεφάλαιον Α΄: Περί σελήνης. Κεφάλαιον Β΄: Περί αστέρων, Κεφάλαιον Γ΄: Περί πλανητών, Κεφάλαιον Δ΄: Περί γης, Κεφάλαιον Ε΄: Περί των Ακολουθιών τη γη, Κεφάλαιον ΣΤ΄: Περί ηλίου, Κεφάλαιον Ζ΄: Περί αέρος, Κεφάλαιον Η΄: Περί ύδατος, Κεφάλαιον Θ΄: Περί παλιρροιών ήτοι ρευμάτων θαλάσσης, Κεφάλαιον Ι΄: Περί πυρός, Κεφάλαιον ΙΑ΄: Περί των αναθυμιάσεων της γης, Κεφάλαιον ΙΒ΄: Περί κατεχνιάς και συννέφων, Κεφάλαιον ΙΓ΄: Περί βροχής, Κεφάλαιον ΙΔ΄: Περί χιόνος και χαλάζης, Κεφάλαιον ΙΕ΄: Περί δρόσου και πάχνης, Κεφάλαιον ΙΣΤ΄: Περί αστραπής και βροντής, Κεφάλαιον ΙΖ΄: Περί ανέμων, Κεφάλαιον ΙΗ΄: Περί πυρίνων φαινομένων εν τω αέρι, Κεφάλαιον ΙΘ΄: Περί μετάλλων, Κεφάλαιον Κ΄: Περί δένδρων και φυτών, Κεφάλαιον ΚΑ΄: Περί σκωλήκων και φλέτρων, Κεφάλαιον ΚΒ΄: Περί ψαρίων και οστρακοδέρμων, Κεφάλαιον ΚΓ΄: Περί πουλίων, Κεφάλαιον ΚΔ΄: Περί ανθρώπου ζών και ετέρων τινών.

Οπως έχουν δείξει οι πρόσφατες έρευνες του Δημητρίου Καραμπερόπουλου, («Η Γαλλική encyclopedie ένα πρότυπο του έργου του Ρήγα Φυσικής απάνθισμα», στο Ο ΕΡΑΝΙΣΤΗΣ, τόμ. 21, 1997, σελ. 95-128), το μεγαλύτερο μέρος είναι μετάφραση από την Γαλλική Εγκυκλοπαιδεία των Dinterot και D' Alembert, που είχε αρχίσει να εκδίδεται το 1751. Κατ' αυτόν τον τρόπο αποδεικνύεται ότι ο Ρήγας μεταφέρει τη σημαντική επιστημονική γνώση στον ελληνικό χώρο με το βιβλίο αυτό για την καταπολέμηση της δεισιδαιμονίας και των προλήψεων.