Πρόθεση

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Πρόθεση είναι ένα άκλιτο μέρος του λόγου που μπαίνει εμπρός από τα ονόματα ή τα επιρρήματα για να φανερώσει μαζί τους τόπο, χρόνο, αιτία, τρόπο,προέλευση,ποσό κλπ. Από τις προθέσεις επίσης, κάποιες χρησιμεύουν και ως πρώτα συνθετικά σε σύνθετες λέξεις: (προς) πρόσθεση, (κατά) κατάθεση, (μετά) μετάθεση.

Προθέσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Οι προθέσεις είναι[1][2]:
  1. μονοσύλλαβες: με, σε, για, ως, προς, σαν, για, πριν
  2. δισύλλαβες: κατά, μετά, παρά, αντί, από, δίχως, χωρίς, έως, μέχρι
  3. τρισύλλαβες: ίσαμε, μεταξύ,
  4. τετρασύλλαβες: εναντίον, εξαιτίας

Εκτός από τις παραπάνω προθέσεις υπάρχουν και χρησιμοποιούνται και οι εξής απαρχαιωμένες προθέσεις:

ανά, άνευ, διά, εις, εκ, εκτός, εν, ένεκα, εντός, επί, κατόπιν, λόγω, μείον, μέσω, περί, πλην, προ, συν, υπέρ, υπό, χάριν.

Λειτουργία προθέσεων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι προθέσεις ως εκφορά επιρρηματικών σχέσων:

Με τις προθέσεις φανερώνεται
τόπος Έρχομαι από το σπίτι από πού;
χρόνος Είναι άρρωστος από χτες από πότε;
αιτία Έτρεμε από το θυμό του γιατί;
τόπος Πηγαίνω προς την αγορά προς τα πού;
χρόνος Ήρθε κατά το μεσημέρι πότε;
τρόπος Πήγα με τα πόδια πώς;
ποσό Απέχει ως χίλια μέτρα πόσο;

Προθέσεις που συνθέτονται ή όχι:

ΠΡΟΘΕΣΕΙΣ
Προθέσεις που δε συνθέτονται με, σε, για, ως, σαν, πριν, δίχως, χωρίς, έως, μέχρι, ίσαμε, μεταξύ, εναντίον, εξαιτίας
Προθέσεις που χρησιμεύουν και ως πρώτα συνθετικά προς, κατά, μετά, παρά, αντί, από (καθώς και οι απαρχαιωμένες αμφι, ανά, διά, εις, εν, επί, περί, προ, συν, υπερ, υπό)

Οι προθέσεις που συνθέτονται είναι προθέματα, και η σημασία τους είναι[3][4]:

Πρόθεση Σημασία Παράδειγμα
αμφί
ανά
αντί δεύτερη θέση στην ιεραρχία
αντίθεση
εναντίωση
με τη σειρά μου
αντιπρόεδρος
αντίρρηση
αντίπαλος
ανταπαντώ
από
διά
εις
εν
επί
κατά
μετά
παρά
περί
προ
προς
συν
υπέρ
υπό

Επίσης οι προθέσεις αποτελούν μέρος εμπρόθετων προσδιορισμών, οι οποίοι είναι προσδιορισμοί που αποτελείται από δύο ή παραπάνω λέξεις, εκ των οποίων πρώτη είναι πρόθεση, και συμπληρώνει το νόημα ενός όρου ή άλλου προσδιορισμού της πρότασης[3]:

  • Εξαιτίας της κακοκαιρίας δεν πραγματοποιήθηκαν δρομολόγια.
  • Κατά τη γνώμη μου , φταις
  • Διά ταύτα αποφάσισα να αποχωρήσω

Σύνταξη προθέσεων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι περισσότερες προθέσεις συντάσσονται με αιτιατική πτώση, ενώ με γενκή συντάσσονται συνήθως απαρχαιωμένες προθέσεις[5][3].

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]