Κυανή Μεραρχία

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Μεραρχία Ισπανών Εθελοντών
250. Μεραρχία Πεζικού
Κυανή Μεραρχία
Arms of the 250th Division of the Wehrmacht.svg
Έμβλημα της Κυανή Μεραρχίας
Χώρα Flag of Spain (1945–1977).svg, Ισπανία του Φράνκο
Flag of Portugal.svg Πορτογαλία
Τύπος Πεζικό
Δύναμη 45482 άνδρες
Υπαγωγή Flag of Germany (1935–1945).svg Ναζιστική Γερμανία
Ψευδώνυμο Κυανή Μεραρχία
Χρώματα Κόκκινο, Κίτρινο, Μαύρο
Συμπλοκές Πολιορκία του Λένινγκραντ
Μάχη του ποταμού Βόλκχοφ
Δράση στη λίμνη Ίλμεν
Μάχη του Κράσνυ Μπόρ
Μάχη του Βερολίνου
Διάλυση 1944
Διοίκηση
Αξιοσημείωτοι
διοικητές
Στρατηγός Αγκουστίν Μούνιοθ Γκράντες

Η Κυανή Μεραρχία (Ισπανικά: División Azul, προφ: Μεραρχία Αθούλ), επίσημα χαρακτηρισμένη ως División Española de Voluntarios (Μεραρχία Ισπανών εθελοντών) από τον Ισπανικό στρατό και 250. Μεραρχία πεζικού από τον Γερμανικό στρατό ήταν μια μονάδα Ισπανών και Πορτογάλων εθελοντών που υπηρέτησαν με τον Γερμανικό στρατό στο Ανατολικό Μέτωπο του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Συμπεριλαμβάνονταν επίσης 1.000 άνδρες της πορτογαλικής Λεγεώνας υπό την Ισπανική σημαία, πολλοί από τους οποίους είχαν ήδη αγωνιστεί κατά τον Ισπανικό Εμφύλιο Πόλεμο. Η Κυανή Μεραρχία ήταν το μοναδικό τμήμα του Γερμανικού στρατού που του απονεμήθηκε ένα δικό του μετάλλιο για τις επιτυχίες της, στις μάχες εναντίον του Κόκκινου στρατού. Οι εθελοντές Ισπανοί αεροπόρoι σχημάτισαν επίσης μια Κυανή μοίρα (Escuadrillas Azules) η οποία, χρησιμοποιώντας Bf 109s και FW 190s, κατέρριψε 156 σοβιετικά αεροσκάφη.[1][2]


Προέλευση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αν και ο Ισπανός Φρανσίσκο Φράνκο δεν έφερε επίσημα την Ισπανία στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο με την πλευρά της ναζιστικής Γερμανίας, επέτρεψε στους εθελοντές να ενταχθούν στο Γερμανικό στρατό με την προϋπόθεση ότι θα πολεμούσαν μόνο κατά της Σοβιετικής Ένωσης στο Ανατολικό Μέτωπο και όχι εναντίον των Δυτικών Συμμάχων ή των δυτικοευρωπαίων κατακτηθέντων πληθυσμών. Με αυτό τον τρόπο θα μπορούσε να διατηρήσει την Ισπανία σε ειρήνη με τους Δυτικούς Συμμάχους, αποπληρώνοντας τη γερμανική υποστήριξη κατά τον Ισπανικό Εμφύλιο Πόλεμο. Ο Ισπανός υπουργός Εξωτερικών, Ramón Serrano Súñer πρότεινε την δημιουργία ενός εθελοντικού σώματος κατά την έναρξη της επιχείρησης Barbarossa, ο Φρανθίσκο Φράνκο έστειλε επίσημη προσφορά βοήθειας στο Βερολίνο.

Ο Χίτλερ ενέκρινε τη χρήση Ισπανών εθελοντών στις 24 Ιουνίου 1941. Αξιωματικοί από την σχολή εκπαίδευσης αξιωματικών στη Σαραγόσα προσφέρθηκαν εθελοντικά σε ιδιαίτερα μεγάλους αριθμούς και τους δόθηκε άδεια από τον Ισπανικό στρατό. Αρχικά, η Ισπανική κυβέρνηση ήταν έτοιμη να στείλει περίπου 4.000 άνδρες, αλλά σύντομα συνειδητοποίησε ότι υπήρχαν πολλοί περισσότεροι εθελοντές για να σχηματίσουν μια ολόκληρη μεραρχία. Συνολικά κατατάχθηκαν 18.104 άνδρες με 2.612 αξιωματικούς και 15.492 στρατιώτες.

Το 50% των αξιωματικών και των υποψηφίων ήταν επαγγελματίες στρατιώτες που είχαν άδεια από τον Ισπανικό στρατό, συμπεριλαμβανομένων πολλών βετεράνων του Ισπανικού εμφυλίου πολέμου. Πολλοί άλλοι ήταν μέλη της Φάλαγγας (Ισπανικό φασιστικό κόμμα). Άλλοι αισθάνθηκαν πίεση να ενταχθούν λόγω των παρελθόντων δεσμών με τη Δημοκρατία ή - όπως ο Luis García Berlanga, ο οποίος αργότερα έγινε γνωστός σκηνοθέτης κινηματογράφου - για να σώσει συγγενείς του από εκτέλεση. Στο τμήμα περιλαμβάνονταν επίσης 1000 Πορτογάλοι εθελοντές.

Ο Στρατηγός Αγκουστίν Μούνιοθ Γκράντες ανατέθηκε να ηγηθεί των εθελοντών και επειδή οι στρατιώτες δεν μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν επίσημες ισπανικές στρατιωτικές στολές, υιοθέτησαν μια συμβολική στολή που περιλάμβανε τους κόκκινους μπερέδες των Καρλιστών, τα χακί παντελόνια της Ισπανικής Λεγεώνας και τα μπλε πουκάμισα των Φαλαγγιστών από τα οποία πήρε την ονομασία Κυανή Μεραρχία. Παρόλ΄αυτά στο πεδίο της μάχης, οι στρατιώτες φορούσαν τη γκρίζα στολή γερμανικού στρατού (Wehrmacht Heer) με επίραμματα στο επάνω δεξιό μανίκι που φέρει τη λέξη "España" και τα ισπανικά εθνικά χρώματα μέσα σε μια ασπίδα.

Στις 13 Ιουλίου 1941, το πρώτο τρένο έφυγε από τη Μαδρίτη για το Grafenwöhr της Βαυαρίας για πέντε εβδομάδες εκπαίδευσης. Tα αρχικά συντάγματα στη συνέχεια πήραν το όνομά τους από τρεις από τις ισπανικές πόλεις που εθελοντές προέρχονταν σε μεγάλο βαθμό από τη Μαδρίτη, τη Βαλένθια και τη Σεβίλλη.

Ανατολικό Μέτωπο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις 31 Ιουλίου, μετά την ορκωμοσία των στρατιωτών η Κυανή μεραρχία ενσωματώθηκε επίσημα στο γερμανικό στρατό ως η 250. Μεραρχία Πεζικού. Αρχικά είχε ενταχθεί στη Στρατιά Κέντρου, που προωθήθηκε προς τη Μόσχα.[3][4] Η μεραρχία μεταφέρθηκε με το τρένο στη Suwałki της Πολωνίας (28 Αυγούστου), από όπου έπρεπε να συνεχίσει με τα πόδια μια πορεία 900 χιλιομέτρων. Προγραμματίστηκε να ταξιδέψει μέσω Grodno (Λευκορωσία), Lida (Λευκορωσία), Βίλνιους (Λιθουανία), Molodechno (Λευκορωσία), Μινσκ (Λευκορωσία), Orsha (Λευκορωσία) προς Σμολένσκ, και από εκεί στο μέτωπο της Μόσχας. Κατά τη διάρκεια της πορείας προς το μέτωπο του Σμόλενσκ στις 26 Σεπτεμβρίου, οι Ισπανοί εθελοντές επανα-προσανατολίστηκαν από το Vitebsk και ανατέθηκαν στη Ομάδα στρατιών Βορρά και έγινε μέρος του γερμανικού 16ου στρατού.

Ποταμός Volkhov (Οκτώβριος 1941 - Αύγουστος 1942)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Κυανή μεραρχία αναπτύχθηκε για πρώτη φορά στο μέτωπο του ποταμού Volkhov, με έδρα το Γκριγκόροβο, στα περίχωρα του Νόβγκοροντ. Είχε την ευθύνη ενός τμήματος 50 χιλιομέτρων μπροστά βόρεια και νότια του Novgorod, κατά μήκος της όχθης του ποταμού Volkhov και της λίμνης Ilmen.[5]Χαρακτηριστικό παράδειγμα της γενναιότητας των Ισπανών εθελοντών είναι η αποστολή απεγκλωβισμού 500 Γερμανών στρατιωτών, που ανατέθηκε στον ισπανικό Λόχο Χιονοδρόμων. Μετά από πορεία περίπου 2 εβδομάδων πάνω στην παγωμένη λίμνη Ιλμεν, με θερμοκρασίες πολικού ψύχους και συνεχείς συμπλοκές με τους Σοβιετικούς, οι Ισπανοί ολοκλήρωσαν την αποστολή τους. Μόλις όμως επτά απ’ αυτούς ήταν σε θέση να βαδίσουν![6] Κατά την διάρκεια των μαχών και σύμφωνα με τον επιμελητή μουσείων στην εκκλησία Spasa Preobrazheniya στην οδό Ilyin, ένα τμήμα της μεραρχίας χρησιμοποίησε τον τρούλο ως πολυβολείο με αποτέλεσμα, μεγάλο μέρος του κτιρίου να υποστή σοβαρές ζημιές, συμπεριλαμβανομένων πολλών από τις μεσαιωνικές εικόνες του βυζαντινού αγιογράφου Θεοφάνη, του Έλληνα.

Στις 27 Δεκεμβρίου οι Ισπανοί στρατιώτες εντόπισαν τα πτώματα συναδέλφων τους ακρωτηριασμένα και καρφωμένα στο έδαφος με τις ξιφολόγχες τους. Παίρνοντας αργότερα την εκδίκησή τους όταν εξολόθρευσαν με αγριότητα ένα σοβιετικό τάγμα.[7]

Organization of the 250th Infantry Division as of August 1941

Λένινγκραντ (Αύγουστος 1942 - Οκτώβριος 1943)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τον Αύγουστο του 1942 η μεραρχία μεταφέρθηκε βορειότερα στη νοτιοανατολική πλευρά της Πολιορκίας του Λένινγκραντ, νότια του Νέβα, κοντά στο Πούσκιν, το Κολπίνο και το Κράσνι Μπόρ στην περιοχή του ποταμού Ιχώρα. Μέχρι εκείνη την εποχή, ο στρατηγός Emilio Esteban Infantes είχε αναλάβει την διοίκηση. Η Κυανή Μεραρχία αντιμετώπισε μια μεγάλη σοβιετική αντεπίθεση προκειμένου να σπάσει την πολιορκία του Λένινγκραντ τον Φεβρουάριο του 1943, όταν ο 55ος Στρατός των Σοβιετικών δυνάμεων, αναζωογονημένος, μετά τη νίκη στο Στάλινγκραντ, επιτέθηκε στις Ισπανικές θέσεις στη μάχη του Κράσνι Μπορ, κοντά στην Μόσχα.[8] Παρά τις πολύ βαριές απώλειες, οι Ισπανοί κατάφεραν να κρατήσουν το έδαφος τους ενάντια σε μια ρωσική δύναμη επτά φορές μεγαλύτερη υποστηριζόμενη από άρματα μάχης. Η επίθεση συγκρατήθηκε και η πολιορκία του Λένινγκραντ διατηρήθηκε για ένα ακόμη έτος. Η Μεραρχία παρέμεινε στο μέτωπο του Λένινγκραντ, όπου συνέχισε να υφίσταται βαριά ατυχήματα λόγω καιρού και εχθρικής δράσης. Μέχρι το τέλος, 45482 Ισπανοί και Πορτογάλοι στρατιώτες υπηρετούσαν στο Ανατολικό μέτωπο. Τους απονεμήθηκαν Ισπανικά και Γερμανικά στρατιωτικά παράσημα και ήταν το μοναδικό τμήμα που του απονεμήθηκε ένα δικό του παράσημο, που ζήτησε ο Χίτλερ για τις επιτυχίες τους στις μάχες.

Αποστράτευση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τελικά, οι Σύμμαχοι και οι συντηρητικοί Ισπανοί (συμπεριλαμβανομένων πολλών αξιωματούχων της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας) άρχισαν να πιέζουν τον Φράνκο για την απόσυρση στρατευμάτων από το Ανατολικό Μέτωπο με τη Γερμανία. Ο Φράνκο ξεκίνησε διαπραγματεύσεις την άνοιξη του 1943 και έδωσε εντολή απόσυρσης στις 10 Οκτωβρίου.[9] Ορισμένοι Ισπανοί στρατιώτες αρνήθηκαν να επιστρέψουν. Στο τέλος, το σύνολο των εθελοντών που δεν δέχτηκαν να επιστρέψουν ήταν κοντά στους 3.000 άνδρες, κυρίως φαλαγγίτες. Αυτοί ένωθηκαν επίσης με άλλες γερμανικές μονάδες, κυρίως το Waffen-SS. Οι νέες φιλογερμανικές μονάδες ονομάστηκαν συλλογικά το Legión Azul ("Κυανή Λεγεώνα").[10]

Οι διμοιρίες των Ισπανών υπηρέτησαν στην 3η Μεραρχία Gebirgs και στο 357ο Τμήμα Πεζικού. Μια μονάδα στάλθηκε στη Λετονία και δύο λόχοι εντάχθηκαν στο σύνταγμα Brandenburger και στη γερμανική 121η μεραρχία για την καταπολέμηση των Γιουγκοσλάβων Παρτιζάνων. Ο 101 λόχος (Ισπανικός εθελοντικός λόχος SS), 140 ανδρών, αποτελούμενος από τέσσερις διμοιρίες κρούσης και μία διμοιρία προσωπικού, συνδέθηκε με την 28η SS Volunteer Grenadier Division Wallonien και αγωνίστηκε στη Πομερανία και το Βρανδεμβούργο όταν τα σοβιετικά στρατεύματα προχώρησαν στην ανατολική Γερμανία. Αργότερα, στο πλαίσιο της 11ης Εθελοντικής Panzergrenadier Division Nordland και υπό τη διοίκηση του Hauptsturmführer der SS Miguel Ezquerra, η Κυανή Μεραρχία πολέμησε τις τελευταίες ημέρες του πολέμου κατά των σοβιετικών στρατευμάτων στη Μάχη του Βερολίνου.[11] Τα θύματα της Κυανή Μεραρχίας περιλάμβαναν 4.954 νεκρούς και 8.700 τραυματίες και 372 κρατήθηκαν φυλακισμένοι από τον Κόκκινο Στρατό. 286 από αυτούς τους ανθρώπους κρατήθηκαν σε αιχμαλωσία μέχρι τις 2 Απριλίου 1954, όταν επέστρεψαν στην Ισπανία με το πλοίο Semiramis, του Ερυθρού Σταυρού.[12][13]

Επίλογος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πολλοί από τους στρατηγούς που διέπραξαν την απόπειρα πραξικοπήματος κατά της Iσπανικής κυβέρνησης στις 23 Φεβρουαρίου 1981 είχαν υπηρετήσει στη Κυανή μεραρχία κατά τη διάρκεια του Β 'Παγκοσμίου Πολέμου. Μεταξύ αυτών ήταν οι στρατηγοί Alfonso Armada και Jaime Milans del Bosch. Άλλοι βετεράνοι της Κυανή μεραρχίας, όπως ο Διευθυντής του Guardia Civil, José Luis Aramburu Topete και ο José Gabeiras, παρέμειναν πιστοί στη νομική δημοκρατική κυβέρνηση κάτω από τον νεαρό βασιλιά Χουάν Κάρλος I της Ισπανίας.

Κατά τη διάρκεια της Γερμανικής κατοχής του Βελίκι Νόβγκοροντ, το Κρεμλίνο της πόλης υπέστη βαρύτατη ζημιά στη μάχη. Ωστόσο, ο Ορθόδοξος καθεδρικός ναός της Αγίας Σοφίας επέζησε. Ο μεγάλος σταυρός στον κύριο θόλο είχε πέσει κατά τη διάρκεια του βομβαρδισμού της πόλης ενώ εκεί στεγάστηκε το αρχηγείο του Κυανή Μεραρχίας κατά τη διάρκεια του Β 'Παγκοσμίου Πολέμου. Ο σταυρός μεταφέρθηκε στην Ισπανία, πρώτα στο Μπούργκος και στη συνέχεια στην Στρατιωτική Ακαδημία Μηχανικού της Ισπανίας κοντά στη Μαδρίτη. Έμεινε εκεί μέχρι τις 16 Νοεμβρίου 2004, εώς ότου παραδόθηκε στην Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Carlos Caballero Jurado. Ramiro Bujeiro (2009). Blue Division Soldier 1941-45: Spanish Volunteer on the Eastern Front. Osprey Publishing, σελ. 34. ISBN 1-84603-412-4. 
  2. Stanley G. Payne. Delia Contreras (1996). España y la Segunda Guerra Mundial. EDITORIAL COMPLUTENSE S.A., σελ. 85. ISBN 84-89365-89-X. 
  3. Arnold Krammer. Spanish Volunteers against Bolshevism: The Blue Division. Russian Review, Vol. 32, No. 4 (Oct., 1973), pp. 388–402
  4. David Wingeate Pike. Franco and the Axis Stigma. Journal of Contemporary History, Vol. 17, No. 3 (Jul., 1982), pp. 369–407
  5. Spanish and Portuguese Military History, Wargaming, and other stuff
  6. [www.mixanitouxronou.gr/i-galazia-merarchia-ton-ispanon-pou-polemise-sto-plevro-ton-nazi-sto-anatoliko-metopo-itan-ethelontes-sti-stavroforia-kata-tou-bolsevikismou-ke-apodekatistikan/ Μηχανή του Χρόνυο]
  7. Μηχανή του χρόνου
  8. Gavrilov, B.I., Tragedy and Feat of the 2nd Shock Army, defunct site paper
  9. «Bono devuelve a Rusia la cruz que se llevó la División Azul- Foro por la Memoria». 
  10. Wendel, Marcus. «Tactical Headquarters Bjelovar (Croatia)». 
  11. Norman Cameron and R.H. Stevens (translators). Hitler's Table Talk 1941–1944: His Private Conversations. Enigma Books. New York, 2000. p. 179.
  12. History Journal of the History Society (Chinese University of Hong Kong. United College. History Society) (2–4). 1976. https://books.google.com/books?id=_dg7AQAAIAAJ&q=%22The+Spaniards+are+the+only+tough+Latins%22&dq=%22The+Spaniards+are+the+only+tough+Latins%22&hl=en&sa=X&ei=MrKTU4evFdW0sQSrs4Bw&ved=0CCQQ6AEwAA. Ανακτήθηκε στις 8 June 2014. 
  13. [www.mixanitouxronou.gr/i-galazia-merarchia-ton-ispanon-pou-polemise-sto-plevro-ton-nazi-sto-anatoliko-metopo-itan-ethelontes-sti-stavroforia-kata-tou-bolsevikismou-ke-apodekatistikan/ Μηχανή του Χρόνου]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Blue Division της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).