Μετάβαση στο περιεχόμενο

Καθαρτήριο

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
 Το λήμμα δεν περιέχει πηγές ή αυτές που περιέχει δεν επαρκούν. Μπορείτε να βοηθήσετε προσθέτοντας την κατάλληλη τεκμηρίωση. Υλικό που είναι ατεκμηρίωτο μπορεί να αμφισβητηθεί και να αφαιρεθεί.
Η σήμανση τοποθετήθηκε στις 23/06/2012.
Η Παναγία του Όρους Κάρμηλος, με αγγέλους και ψυχές στο Καθαρτήριο. Γλυπτό τεχνοτροπίας μπαρόκ από την Μπενιαχάν (Beniaján) της Ισπανίας.

Ο όρος Καθαρτήριο, στα λατινικά Purgatorium και στα σημερινά ιταλικά Purgatorio, αναφέρεται σε δόγμα της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, σύμφωνα με το οποίο όσοι πεθαίνουν σε κατάσταση θείας χάρης (δηλαδή οι ψυχές οι οποίες κέρδισαν τον ουράνιο Παράδεισο, αλλά βαρύνονται με λιγότερο σοβαρές αμαρτίες, τις λεγόμενες «συγγνωστές αμαρτίες»), πρέπει να περάσουν από μία προσωρινή κατάσταση κάθαρσης για να φθάσουν στην αγιότητα ή «τελική θέωση», την οποία απαιτεί η είσοδος στον Παράδεισο.

Ενώ ο Δάντης περιγράφει στη Θεία Κωμωδία το καθαρτήριο ως «προάστιο» ή «προθάλαμο» της Κολάσεως, ορθότερα θα μπορούσε να περιγραφεί ως «προθάλαμος του Παραδείσου», καθώς το δόγμα αυτό υποστηρίζει ότι όσες ψυχές περνάνε από το Καθαρτήριο τελικώς καταλήγουν όλες στον Παράδεισο, και ότι δεν είναι δυνατόν κάποιος από το Καθαρτήριο να πάει στην Κόλαση ή να παραμείνει εσαεί σε αυτό. Στην πραγματικότητα, σύμφωνα με αυτό το δόγμα, η κατάσταση ανυπομονησίας της ψυχής για την είσοδο στον Παράδεισο, πιθανόν να είναι η μόνη τιμωρία που υφίσταται η ψυχή. Οι ψυχές του Καθαρτηρίου μπορούν να ωφεληθούν από τις προσευχές των πιστών και την τέλεση της Θείας Λειτουργίας. Έτσι, βασικό ρόλο στο Ρωμαιοκαθολικό δόγμα του Καθαρτηρίου παίζει η προσευχή υπέρ των νεκρών.

Στην ύστερη μεσαιωνική εποχή, μεταφορές που αφορούσαν τον χρόνο, τον τόπο και τη φωτιά χρησιμοποιούνταν συχνά. Η Αικατερίνη της Γένουας (περ. 1500) αναδιαμόρφωσε την ιδέα, παρουσιάζοντάς την ως τελικά χαρμόσυνη. Στην τέχνη έχει αποδοθεί είτε ως μια δυσάρεστη —αν και εκούσια αλλά όχι προαιρετική— «τιμωρία» για ασυγχώρητες ελαφρές αμαρτίες και ατελή μετάνοια (πύρινο καθαρτήριο), είτε ως μια χαρμόσυνη ή θαυμαστή τελική απελευθέρωση από τα δεσμά των εγκοσμίων (μη πύρινο καθαρτήριο).

Η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει διαμορφώσει κάπως διαφορετικές αντιλήψεις σχετικά με μια ενδιάμεση κατάσταση. Οι περισσότερες Προτεσταντικές ομολογίες δεν αποδέχονται τη Ρωμαιοκαθολική διατύπωση. Πολλές άλλες θρησκείες διαθέτουν παρόμοιες έννοιες με το καθαρτήριο: η Γέεννα στον Ιουδαϊσμό, το Αλ-Αράφ ή το ανώτερο στρώμα της Κόλασης στο Ισλάμ, και η Νάρακα στον Ινδουισμό.

Η λέξη «καθαρτήριο» έχει αποκτήσει ευρύτερη σημασία, περιλαμβάνοντας ένα μεγάλο φάσμα ιστορικών και σύγχρονων αντιλήψεων για τη μεταθανάτια δοκιμασία, η οποία δεν ισοδυναμεί με αιώνια καταδίκη.[1] Στην αγγλική γλώσσα, η λέξη χρησιμοποιείται επίσης μεταφορικά για να περιγράψει κάθε τόπο ή κατάσταση οδύνης ή βασάνου, ιδίως όταν αυτή είναι προσωρινή.[2]

Ιστορία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Εικόνα ενός μη πύρινου καθαρτηρίου (Γκυστάβ Ντορέ: εικονογράφηση για το Καθαρτήριο (Purgatorio) του Δάντη, Άσμα 24 από τη Θεία Κωμωδία). Δεξιά: ο Δάντης και οι σύντροφοί του παρατηρούν.Στο κέντρο: πρόθυμες ψυχές συγκεντρώνονται γύρω από ένα δέντρο με γλυκιά ευωδιά, του οποίου τους καρπούς δεν μπορούν να αγγίξουν, για να εξαγνιστούν από τα κατάλοιπα της λαιμαργίας.

Το ουσιαστικό «καθαρτήριο» (στα λατινικά purgatorium, δηλαδή «τόπος κάθαρσης», από το ρήμα purgo, «καθαρίζω»)[3] εμφανίστηκε πιθανότατα μεταξύ των ετών 1160 και 1180, γεγονός που ενθάρρυνε τη χρήση του όρου για να περιγράφει έναν συγκεκριμένο τόπο.[4]

Η έννοια του καθαρτηρίου προϋπήρχε της ειδικής καθολικής παράδοσης που το θεωρεί μεταβατική κατάσταση· η ιστορία της εκτείνεται πριν από τον Χριστό, στις συγγενείς ιουδαϊκές αντιλήψεις, σύμφωνα με τις οποίες η προσευχή υπέρ των νεκρών συμβάλλει στον μεταθανάτιο εξαγνισμό τους.[εκκρεμεί παραπομπή] Η ίδια πρακτική εμφανίζεται και σε άλλες παραδόσεις, όπως η μεσαιωνική κινεζική βουδιστική συνήθεια να γίνονται προσφορές για τους νεκρούς, οι οποίοι λέγεται ότι υπομένουν πολλές δοκιμασίες.[1]

Η Καθολική Εκκλησία βρήκε συγκεκριμένη αναφορά υπέρ της μεταθάνατιας κάθαρσης στην Παλαιά Διαθήκη, στο Β΄ Μακκαβαίων 12:42–45.[5] Το βιβλίο αυτό περιλαμβάνεται στους βιβλικούς κανόνες της Καθολικής, της Ορθόδοξης και των Προχαλκηδόνιων Εκκλησίων, καθώς και της Εκκλησίας της Ανατολής, αλλά θεωρείται απόκρυφο από τους Προτεστάντες και τις κυριότερες τάσεις του Ιουδαϊσμού.[6][7][1] Σύμφωνα με τη Κατήχηση της Καθολικής Εκκλησίας, η προσευχή για τους νεκρούς καθιερώθηκε από τους πρώτους χριστιανούς,[8] προϋποθέτοντας ότι με αυτόν τον τρόπο οι ψυχές βοηθούνται στο διάστημα ανάμεσα στον θάνατο και την είσοδό τους στην τελική τους κατοικία.[9]

Η Αναθεωρημένη Έκδοση της Νέας Αμερικανικής Βίβλου (American Bible Revised Edition), που έχει εγκριθεί από τη Διάσκεψη των Καθολικών Επισκόπων των Ηνωμένων Πολιτειών, περιλαμβάνει την ακόλουθη σημείωση σε αυτό το εδάφιο:

«Αυτή είναι η αρχαιότερη διατύπωση της διδασκαλίας ότι οι προσευχές και οι θυσίες υπέρ των νεκρών είναι αποτελεσματικές. Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί την ιστορία για να δείξει την πίστη στην ανάσταση των δικαίων και στη δυνατότητα εξιλέωσης για τις αμαρτίες ανθρώπων που κατά τα άλλα υπήρξαν καλοί, αλλά πέθαναν. Η πίστη αυτή είναι παρόμοια, αν και όχι ταυτόσημη, με τη ρωμαιοκαθολική διδασκαλία περί καθαρτηρίου.»[10]

Η Ιερά Παράδοση, με αναφορά σε ορισμένα εδάφια της Αγίας Γραφής, μιλά για μια διαδικασία κάθαρσης μέσω φωτιάς. Σύμφωνα με τον ιστορικό Ζακ Λε Γκοφ, προς τα τέλη του 12ου αιώνα στη Δυτική Ευρώπη το καθαρτήριο άρχισε να νοείται ως φυσικός τόπος.[11]:362–366 Ο Λε Γκοφ υποστηρίζει ότι η έννοια περιλαμβάνει την ιδέα μιας καθαρτικής φωτιάς, η οποία είναι εξιλαστήρια και εξαγνιστική, όχι τιμωρητική όπως η φωτιά της Κόλασης.[12]

Στη Δεύτερη Σύνοδο της Λυών το 1274, όταν η Καθολική Εκκλησία διατύπωσε για πρώτη φορά επίσημα τη διδασκαλία της για το καθαρτήριο, η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν την αποδέχθηκε. Η σύνοδος δεν ανέφερε το καθαρτήριο ως τρίτο τόπο ούτε ως τόπο φωτιάς·[13] το ίδιο ισχύει και για τις διακηρύξεις των Συνόδων της Φλωρεντίας (1431–1449) και του Τριδέντου (1545–1563). Οι πάπες Ιωάννης Παύλος Β΄ και Βενέδικτος ΙΣΤ΄ έγραψαν ότι ο όρος δεν δηλώνει έναν τόπο, αλλά μια κατάσταση ύπαρξης.[14]

Η Εκκλησία της Αγγλίας, μητέρα-εκκλησία της Αγγλικανικής Κοινωνίας, απορρίπτει επισήμως αυτό που αποκαλεί «τη ρωμαϊκή διδασκαλία περί καθαρτηρίου».[15] Ωστόσο, η Ορθόδοξη Εκκλησία, οι Προχαλκηδόνιες Εκκλησίες, καθώς και ορισμένα στοιχεία των Αγγλικανών, των Λουθηρανών και των Μεθοδιστών θεωρούν ότι υπάρχει κάθαρση μετά θάνατον για κάποιους και προσεύχονται για τους νεκρούς, πιστεύοντας ότι αυτό είναι αποτελεσματικό.[16][17][18][19][20] Οι Καλβινιστικές Εκκλησίες διδάσκουν ότι οι ψυχές των εκλιπόντων απαλλάσσονται από τις αμαρτίες τους μέσω της διαδικασίας του δοξασμού.[21]

Ο ραββινικός Ιουδαϊσμός πιστεύει επίσης στη δυνατότητα κάθαρσης μετά θάνατον και ενδέχεται ακόμη και να χρησιμοποιεί τον όρο «καθαρτήριο» για να περιγράψει την αντίστοιχη ραββινική έννοια της Γέεννας, αν και η Γέεννα περιγράφεται κάποιες φορές[σύμφωνα με ποιον;] ως πιο συγγενής με την Κόλαση ή τον Άδη.[22]

Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. 1 2 3 Purgatory Αρχειοθετήθηκε 2007-06-10 στο Wayback Machine. in Encyclopædia Britannica
  2. ↑ «purgatory definition – English definition dictionary – Reverso». dictionary.reverso.net. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Σεπτεμβρίου 2007. Ανακτήθηκε στις 20 Δεκεμβρίου 2007. - "a place or condition of suffering or torment, esp. one that is temporary"
  3. ↑ Cassell's Latin Dictionary, Marchant, J.R.V, & Charles, Joseph F., (Eds.), Revised Edition, 1928, p.456
  4. ↑ Megan McLaughlin, Consorting with Saints: Prayer for the Dead in Early Medieval France (Cornell University Press 1994 Αρχειοθετήθηκε 2016-05-05 στο Wayback Machine. (ISBN 978-0-8014-2648-3)), p. 18
  5. ↑ Β΄ Μακκαβαίων 12:42-45
  6. ↑ Waterworth, J. (επιμ.). «The Council of Trent, Decree concerning the Canonical Scriptures». Hanover Historical Texts Project. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 31 Μαΐου 2020. Ανακτήθηκε στις 18 Φεβρουαρίου 2015.
  7. ↑ Council of Trent. «Decree concerning the Canonical Scriptures». EWTN. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 Μαρτίου 2015. Ανακτήθηκε στις 18 Φεβρουαρίου 2015.
  8. ↑ «1032». Catechism of the Catholic Church. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Φεβρουαρίου 2015. Ανακτήθηκε στις 18 Φεβρουαρίου 2015.
  9. ↑ Purgatory Αρχειοθετήθηκε 2007-06-10 στο Wayback Machine. in Encyclopædia Britannica
  10. ↑ «2 Maccabees, chapter 12». United States Conference of Catholic Bishops. www.usccb.org. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Αυγούστου 2020. Ανακτήθηκε στις 10 Ιανουαρίου 2020.
  11. ↑ Le Goff, Jacques (1986). The birth of purgatory. Chicago: University of Chicago Press. ISBN 978-0-226-47083-2.
  12. ↑ Robert Osei-Bonsu, "Purgatory: A Study of the Historical Development and Its Compatibility with the Biblical Teaching on the Afterlife" in Philosophy Study, ISSN 2159-5313 April 2012, Vol. 2, No. 4, p. 291
  13. ↑ Karen Hartnup, 'On the Beliefs of the Greeks': Leo Allatios and Popular Orthodoxy (Brill 2004), p. 2008
  14. ↑ «4 August 1999 – John Paul II». www.vatican.va. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 31 Μαΐου 2014. Ανακτήθηκε στις 15 Μαρτίου 2020.
  15. ↑ «Articles of Religion, article XXII». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Φεβρουαρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2019.
  16. ↑ Gould, James B. (4 Αυγούστου 2016). Understanding Prayer for the Dead: Its Foundation in History and Logic (στα Αγγλικά). Wipf and Stock Publishers. σελίδες 57–58. ISBN 978-1-62032-988-7. The Roman Catholic and English Methodist churches both pray for the dead. Their consensus statement confirms that "over the centuries in the Catholic tradition praying for the dead has developed into a variety of practices, especially through the Mass. [...] The Methodist church [...] has prayers for the dead [...] Methodists who pray for the dead thereby commend them to the continuing mercy of God."
  17. ↑ Jerry L. Walls (2012). Purgatory: The Logic of Total Transformation. Oxford University Press. σελ. 61. ISBN 978-0-19-973229-6. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Απριλίου 2020. Ανακτήθηκε στις 5 Αυγούστου 2017.
  18. ↑ Cook, Joseph (1883). Advanced thought in Europe, Asia, Australia, &c. London: Richard D. Dickinson. σελ. 41. Ανακτήθηκε στις 10 Απριλίου 2014. Anglican orthodoxy, without protest, has allowed high authorities to teach that there is an intermediate state, Hades, including both Gehenna and Paradise, but with an impassable gulf between the two.
  19. ↑ Gould, James B. (4 Αυγούστου 2016). Understanding Prayer for the Dead: Its Foundation in History and Logic (στα Αγγλικά). Wipf and Stock Publishers. σελ. 50. ISBN 978-1-5326-0601-4.
  20. ↑ Olivier Clément, L'Église orthodoxe. Presses Universitaires de France, 2006, Section 3, IV
  21. ↑ «Glorification» (στα Αγγλικά). Protestant Reformed Churches in America. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 1 Ιουνίου 2019. Ανακτήθηκε στις 23 Μαΐου 2019.
  22. ↑ «Browse by Subject». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Ιανουαρίου 2008. Ανακτήθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 2007.
Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Καθαρτήριο&oldid=11461265"