Θειικός χαλκός
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d8/Copper_sulfate.jpg/200px-Copper_sulfate.jpg)
Ο θειικός χαλκός είναι ανόργανη χημική ένωση - άλας - του δισθενούς χαλκού (Cu) με χημικό τύπο CuSO4. Υπάρχει και η ένυδρη μορφή του (CuSO4.5Η2Ο), που είναι περισσότερο γνωστή ως γαλαζόπετρα.
Προέλευση
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο άνυδρος θειικός χαλκός απαντάται στη φύση ως το ορυκτό χαλκοκυανίτης ή υδροκυανίτης[1], με πυκνότητα 3,603, που αποσυντίθεται σε θερμοκρασία μεγαλύτερη των 200 °C. Η ένυδρη μορφή του απαντάται στη φύση σε ευμεγέθεις λαμπρούς κυανούς κρυστάλλους ως ορυκτό με το όνομα χαλκάνθη ή χαλκανθίτης.
Παραγωγή
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Συνηθέστερη παραγωγή του άνυδρου χαλκού γίνεται από την ένυδρη μορφή του που προέρχεται ως προϊόν επεξεργασίας (αντίδρασης) μονοξειδίου χαλκού, (CuO), και θειικού οξέος[2] και στη συνέχεια κρυσταλλώνεται κατά μόριο με πέντε μόρια ύδατος, σε κυανούς τρικλινείς κρυστάλλους, οι οποίοι στη συνέχεια υποβαλλόμενοι σε ξήρανση[3] στους 100 °C χάνουν τα τέσσερα μόρια ύδατος, ενώ προχωρώντας την ξήρανση στους 200 °C χάνουν και το υπόλοιπο 1/5 του ύδατος, μετατρεπόμενοι έτσι σε άνυδρο χαλκό λαμβάνοντας τη μορφή λευκής σκόνης.
Η αντίδραση που λαμβάνει χώρα είναι:
- Cuo + H2SO4 CuSO4.H2O
Οι χώρες με τη μεγαλύτερη παραγωγή θειικού χαλκού είναι οι ΗΠΑ, η Γερμανία, η Αγγλία και η Ιταλία. Στην Ελλάδα η παραγωγή του είναι πολύ περιορισμένη.
Εμπορική διάθεση
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο θειικός χαλκός, γνωστός στο εμπόριο και με την ονομασία «μπλέ βιτριόλι», ή «ρωμαϊκό βιτριόλι» και γνωστότερος ως γαλαζόπετρα, προσφέρεται στο εμπόριο με τις ακόλουθες μορφές:
- Ως καθαρός θειικός χαλκός, σε κυανούς διαφανείς κρυστάλλους, που περιέχουν περίπου 36% νερό.
- Ως χιονώδης θειικός χαλκός, σε μορφή νιφάδων - σκόνης που παρασκευάζεται κατά την παραπάνω αφύδρανση στους 200 - 250 °C. Η μορφή αυτή προτιμάται ιδιαίτερα σε γεωργικές εφαρμογές λόγω της ευκολότερης διάλυσής του στο νερό. Η διαφορά της μορφής αυτής με τον καθαρό χαλκό είναι η έλλειψη του 36% νερού.
- Ως βιτριόλι του Σάλτσμπουργκ, που πρόκειται για θειικό χαλκό κατώτερης τιμής περιέχοντας και θειικό σίδηρο. Η μορφή αυτή παρασκευάζεται σε τρεις τύπους 1, 2 και 3 ανάλογα της ποσοστιαίας περιεκτικότητας καθαρού χαλκού.
- Ως αναμεμιγμένος χαλκός ή βιτριόλι της Κύπρου, που πρόκειται για θειικό χαλκό, επίσης κατώτερης τιμής, που περιέχει θειικό ψευδάργυρο.
- Κάποιοι των παραπάνω τύπων φέρονται στο εμπόριο και σε μικρά κυανά σφαιρίδια.
Χρήση - εφαρμογές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο θειικός χαλκός λόγω της πληθώρας των ιδιοτήτων του έχει ευρύτατη χρήση/εφαρμογές σε πολλούς και διαφορετικούς τομείς. Ειδικότερα:
- Στη γεωργία χρησιμοποιείται ως ζιζανιοκτόνο και βακτηριοκτόνο
- Στις διάφορες καλλιέργειες ως λίπασμα, ενισχυτικό του εδάφους π.χ. του σίτου προ της σποράς και στο ραντισμό των οπωροφόρων δένδρων και ιδιαίτερα στην αμπελουργία.
- Στη παραγωγή διαφόρων φυτοφαρμάκων.
- Στη βαφή υφασμάτων.
- Ως συντηρητικό ξυλείας σε ειδικές βαφές, π.χ. εμποτισμό τηλεγραφικών στύλων, ξύλινων πέδιλων στήριξης σιδηροδρομικών γραμμών.
- Ως συντηρητικό δέρματος.
- Ως ηλεκτρολύτης ηλεκτρικών στοιχείων.
- Λόγω της εύκολης αποσύνθεσής του σε ηλεκτρικό ρεύμα χρησιμοποιείται επίσης στη γαλβανοπλαστική και στην ηλεκτρομεταλλουργία.
- Στη φαρμακευτική, ως τοπικό αντισηπτικό, μυκητοκτόνο και βακτηριοκτόνο.
- Σε πρώτες βοήθειες παρέχεται ως εμετικό - αντίδοτο σε κάποιες περιπτώσεις δηλητηριάσεων.
- Σε απολυμάνσεις ευρύτερων χώρων, στρατοπέδων, νοσοκομείων, πλοίων κ.λπ.
- Και βεβαίως στην αναλυτική χημεία ως πρώτη ύλη για την παραγωγή άλλων χημικών ενώσεων του χαλκού.
- Στην βιομηχανία και στις μεταλλικές κατασκευές, για τον εντοπισμό μη επιθυμητών σωματιδίων και υπολειμμάτων Fe επί Ωστενιτικού (σειρά 300) ή Μαρτενσιτικού (σειρά 400) Ανοξείδωτου Χάλυβα, κατά την επεξεργασία και κατεργασία τους.
Αξιόποινη χρήση
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η χρήση γαλαζόπετρας (διαλύματος) σε οποιαδήποτε μέθοδο αλιείας επισύρει ιδιαίτερα αυστηρές ποινικές κυρώσεις της σχετικής νομοθεσίας περί αλιείας με χημικά και εκρηκτικά μέσα. Σε περίπτωση εντοπισμού σε αλιευτικό σκάφος, ή ακόμα και μέσο μεταφοράς (π.χ. σκάφος, τρέιλερ, όχημα μεταφοράς του σκάφους), εκτός της ποινικής δίωξης και του υψηλού προστίμου, υπόκειται τούτο και σε κατάσχεση. Η παράβαση αυτή δυνατόν να επιφέρει και άλλα διοικητικά προβλήματα, όπως στον αποκλεισμό έκδοσης ναυτικού φυλλαδίου, συμμετοχής σε εξετάσεις ναυτικού ενδιαφέροντος, ή ναυτικών παραγωγικών σχολών, κ.λπ.
Παραπομπές και σημειώσεις
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
|