Επιχείρηση Σαφάρι

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

 

Επιχείρηση Σαφάρι
Unternehmen Safari
Κατοχή της Δανίας
Danish officers are detained on 29 August 1943.jpg
Δανοί αξιωματικοί συλλαμβάνονται, 29 Αυγούστου 1943
Χρονολογία29 Αυγούστου 1943 (1943-08-29)
Τόπος
ΈκβασηΝίκη της Γερμανίας

Η Επιχείρηση Σαφάρι (γερμανικά: Unternehmen Safari‎) ήταν μια γερμανική στρατιωτική επιχείρηση κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, με στόχο τον αφοπλισμό του Δανικού Στρατού. Οδήγησε στη διάλυση του Βασιλικού Δανικού Πολεμικού Ναυτικού και στην κράτηση όλων των Δανών στρατιωτών. Οι δανικές δυνάμεις είχαν 23-26 νεκρούς, περίπου 40-50 τραυματίστηκαν και 4.600 συνελήφθησαν.[1] [2] Από τους περίπου 9.000 Γερμανούς που ενεπλάκησαν, ένας σκοτώθηκε και οκτώ τραυματίστηκαν, αν και ο αριθμός μπορεί να ήταν 11 νεκροί και 59 τραυματίες. [3] [1] [4]

Ιστορικό[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Περιπολία Γερμανών μετά την κήρυξη του στρατιωτικού νόμου, στις 29 Αυγούστου 1943

Κατά τα πρώτα χρόνια του πολέμου, η Δανία ήταν γνωστή ως πρότυπο προτεκτοράτο, κερδίζοντας το ψευδώνυμο Sahnefront ("αφρόκρεμα") λόγω της σχετικής ανοχής της κατοχής και της άφθονης ποσότητας γαλακτοκομικών προϊόντων [5]. Ο στρατηγός Χέρμαν φον Χάνεκεν, επικεφαλής των γερμανικών χερσαίων δυνάμεων στη Δανία, ήθελε να αφοπλιστεί ο Δανικός Στρατός. Εάν οι Σύμμαχοι εισέβαλαν, οι δανικές δυνάμεις θα μπορούσαν να παρεμβαίνουν στις γερμανικές προμήθειες και επικοινωνίες. Τα σχέδια για αφοπλισμό του Δανικού Στρατού καταρτίστηκαν αρχικά τον Ιούνιο του 1943 και μέχρι τον Ιούλιο ήταν σχεδόν έτοιμα. [6]

Ο αντιναύαρχος Χανς-Χάινριχ Βούρμπαχ, ο ανώτερος Γερμανός ναυτικός αξιωματικός στη Δανία, αντιτάχθηκε στο σχέδιο. Οι Δανοί ήταν συνεργάσιμοι και το Δανικό Ναυτικό αντιμετώπιζε πολλές ναυτικές ευθύνες, των οποίων η αντικατάσταση θα κόστιζε στο Γερμανικό Ναυτικό πόρους και ανθρώπινο δυναμικό[6].

Η κατάσταση στη Δανία επιδεινώθηκε το καλοκαίρι. Στις 28 Ιουλίου ένας Δανός εργάτης βομβάρδισε έναν Γερμανό φορτηγό στο ναυπηγείο του Οντένσε. Οι εντάσεις μεταξύ των Γερμανών - που ήθελαν να φρουρήσουν το πλοίο - και των Δανών εργατών αυξήθηκαν, με αποκορύφωμα την "εξέγερση του Αυγούστου". Μέχρι το τέλος του μήνα, οι γερμανικές και δανικές Αρχές δεν μπόρεσαν να ελέγξουν τις αναταραχές σε πολλές πόλεις της χώρας. [7]

Οι Γερμανοί αποφάσισαν αργά να αφοπλίσουν το Δανικό Ναυτικό. Ο Βούρμπαχ δεν μπόρεσε να ενημερώσει τους υφισταμένους του για την επιχείρηση μέχρι τις 16 Αυγούστου. Ο προγραμματισμός διήρκεσε έως τις 26 Αυγούστου[6]. Οι Γερμανοί κήρυξαν τη Δανία "εχθρικό έδαφος" στις 28 Αυγούστου[8] [9]. Η δανική κυβέρνηση διαλύθηκε, το σχέδιο του Χάνεκεν εφαρμόστηκε και επιβλήθηκε στρατιωτικός νόμος. [9]

Επιχείρηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο στόχος της επιχείρησης ήταν ταυτόχρονα να συλλάβει και να αφοπλίσει τις Δανικές δυνάμεις και να τις αποτρέψει να βοηθήσουν πιθανή εισβολή των Συμμάχων. [2]

Στρατός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η επιχείρηση ξεκίνησε στις 04:00 με δράσεις σε κάθε στρατιωτική βάση της Δανίας. Ο Δανικός στρατός αιφνιδιάστηκε με αποτέλεσμα να αντισταθεί περιορισμένα. Σε πολλές περιπτώσεις, οι στρατιώτες παραδόθηκαν αμαχητί, αλλά σε κάποιες άλλες έγιναν μάχες. Στους στρατώνες στο Νέστβεντ, όπου βρισκόταν ο μελλοντικός πρωθυπουργός της Δανίας Άνκερ Γιόργκενσεν, δύο Δανοί στρατιώτες έχασαν τη ζωή τους.[10]

Όταν οι γερμανικές δυνάμεις προσπάθησαν να εισέλθουν στο οπλοστάσιο στην Σκοπευτική Σχολή, πραγματοποιήθηκε ανταλλαγή πυρών και τρεις Γερμανοί σκοτώθηκαν.[11][12] Η βασιλική οικογένεια της Δανίας βρισκόταν στο Ανάκτορο Σόργκενφρι, όταν οι Γερμανοί, υπό τη διοίκηση του υπολοχαγού Έντουαρντ Ρίτερ φον Σλάιχ, επιτέθηκαν στο ανάκτορο. Η ανταλλαγή πυρών είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο επτά Γερμανών. [4]

Ναυτικό[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Peder Skram βυθισμένο στο λιμάνι της Κοπεγχάγης

Μετά από ένα περιστατικό, όπου το Ναυτικό αναγκάστηκε να δώσει έξι τορπιλοβόλα στους Γερμανούς, είχε προγραμματιστεί η διάλυση των πλοίων στις 5 Φεβρουαρίου 1941. [13] [14] Ο Αντιναύαρχος Βέντελ, ο επικεφαλής Δανός αξιωματικός του Ναυτικού, εξέδωσε εντολές ότι, σε περίπτωση που οι Γερμανοί επιχείρησαν να καταλάβουν το στόλο, τα πληρώματα έπρεπε να προσπαθήσουν να πλεύσουν για τη Σουηδία ή - αν αυτό δεν ήταν δυνατό - να καταστρέψουν τα πλοία τους[15].

Στις 04:08, το μήνυμα K-N-U στάλθηκε από την Ανώτατη Διοίκηση της Δανίας, προειδοποιώντας τα πληρώματά τους ότι η γερμανική επιχείρηση πρόκειται να ξεκινήσει. Η πρώτη έκρηξη συνέβη στις 04:13, καθώς το Ναυτικό κατέστρεψε τα πλοία τους στο λιμάνι, ενώ τα πλοία στη θάλασσα προσπάθησαν να διαφύγουν σε ουδέτερα ή συμμαχικά ύδατα. Το Niels Juell αναχαιτίστηκε και οδήγησε στη Μάχη του Ίσεφιορδ.[16] Από τα πενήντα δύο πλοία στο Δανικό Ναυτικό στις 29 Αυγούστου, δύο ήταν στη Γροιλανδία, τριάντα δύο καταστράφηκαν, τέσσερα έφτασαν στη Σουηδία και δεκατέσσερα τα πήραν χωρίς ζημιές οι Γερμανοί[17]. Εννέα Δανοί ναυτικοί σκοτώθηκαν και δέκα τραυματίστηκαν. [18] [19] [20]

Συνέπειες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Διάσωση του ναρκαλιευτικού MS 8

Συνολικά 4.600 Δανοί συνελήφθησαν, αν και μερικοί αργότερα κατάφεραν να διαφύγουν. [2] Περίπου 23-26 Δανοί σκοτώθηκαν και άλλοι 40-50 τραυματίστηκαν.[1] Οι Δανοί μπόρεσαν να καταστρέψουν 32 σκάφη, ενώ από 6 ή έως και 13 διέφυγαν και 14 λαφυραγωγήθηκαν από τους Γερμανούς.[2] [18] [19] Όπως οι ίδιοι οι Γερμανοί ανέφεραν τις δικές τους απώλειες ήταν ένας νεκρός και οκτώ τραυματίες. Ωστόσο άλλες πηγές αναφέρουν ότι οι απώλειες μπορεί να ήταν 11 νεκροί και 59 τραυματίες. [3] [1] [4]

Οι Γερμανοί είχαν πάρει τον έλεγχο της Δανίας και μπορούσαν να επεκτείνουν την Τελική Λύση στη χώρα, οδηγώντας στην απέλαση και τελικά τη εξουδετέρωση των Δανών Εβραίων από την Αντίσταση.[21] Ο Αντιναύαρχος Βέντελ συνέχισε την υπηρεσία του ως Διευθυντής του Υπουργείου Ναυτικού έως την απελευθέρωση το 1945. [22]

Δημιουργήθηκε το Μικρό Γενικό Επιτελείο, ένα κίνημα αντίστασης στη Δανία από αξιωματικούς, με σκοπό τη συγκέντρωση πληροφοριών. Οι στρατιώτες, που διέφυγαν στη Σουηδία, δημιούργησαν την Εξόριστη Δανική Ταξιαρχία: εκπαιδεύτηκαν εκεί μέχρι το τέλος του πολέμου και επέστρεψαν για να πολεμήσουν κατά τη διάρκεια της απελευθέρωσης. Τα πλοία, που κατάφεραν να ξεφύγουν, έγιναν μέρος του Δανικού Στόλου, ενώ οι Γερμανοί κατάφεραν να ανακτήσουν πολλά από τα βυθισμένα πλοία. Οι Γερμανοί κατέλαβαν επίσης το στρατόπεδο Χόρσεροντ, όπου φυλακίστηκαν Δανοί κομουνιστές. Περίπου 150 από αυτούς στάλθηκαν στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Στούτχοφ στη Γερμανία. [9]

Κληρονομιά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εορτασμός στο Ballonparken, 29 Αυγούστου 1946

Στις 29 Αυγούστου 2003, ο πρωθυπουργός της Δανίας Άντερς Φογκ Ράσμουσεν έβγαλε ομιλία ενώπιον του προσωπικού και φοιτητών της Βασιλικής Ναυτικής Ακαδημίας της Δανίας. Επαίνεσε τη διάλυση του Ναυτικού και την παραίτηση της κυβέρνησης κατά τη διάρκεια της Επιχείρησης Σαφάρι, υποστηρίζοντας ότι οι ενέργειες βελτίωσαν την άποψη των Συμμάχων για τη Δανία.[23]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Hillingsøe 2003b.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Christensen n.d.
  3. 3,0 3,1 Nørby 2013a.
  4. 4,0 4,1 4,2 Otzen 2015.
  5. Poulsen 1991, σελ. 379.
  6. 6,0 6,1 6,2 Grooss 2017, σελ. 198.
  7. Grooss 2017, σελ. 196.
  8. Voorhis 1972.
  9. 9,0 9,1 9,2 Larsen 2003.
  10. «NEKROLOG: Hele Danmarks Anker er død». Dagbladet Information (στα Δανικά). Ανακτήθηκε στις 21 Μαρτίου 2016. 
  11. «Tender documents for Christian Voldgade 8» (PDF). forsvaret.dk/ (στα Δανικά). Defence Estates and Infrastructure Organisation. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 1 Απριλίου 2016. Ανακτήθηκε στις 21 Μαρτίου 2016. 
  12. Laier 2003.
  13. Nørby 2013b.
  14. Balsved, Johnny E. «The Order to Scuttle the Navy's Ship». navalhistory.dk (στα Δανικά). Ανακτήθηκε στις 7 Απριλίου 2016. 
  15. Koburger 1994, σελ. 60.
  16. Balsved, Johnny E. (10 Φεβρουαρίου 2002). «Artillery-ship Niels Juel Attacked Multiple Times by German Bombers». Naval History (στα Δανικά). Ανακτήθηκε στις 21 Δεκεμβρίου 2017. 
  17. «Danish Military History website». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Ιανουαρίου 2014. Ανακτήθηκε στις 29 Σεπτεμβρίου 2020. 
  18. 18,0 18,1 Nørby, Søren (27 Νοεμβρίου 2013). «Scuttling of U-boat Havfruen 29 August 1943». Dansk Militærhistorie (στα Δανικά). Ανακτήθηκε στις 6 Ιανουαρίου 2017. 
  19. 19,0 19,1 Nørby 2013c.
  20. Nielsen 2013.
  21. United States Holocaust Memorial Museum. «King Christian X of Denmark». ushmm.org. United States Holocaust Memorial Museum. Ανακτήθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 2016. 
  22. Grooss 2017, σελ. 200.
  23. Holbraad 2017.

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]