Jabberwocky

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

'Twas brillig, and the slithy toves
Did gyre and gimble in the wabe;
All mimsy were the borogoves,
And the mome raths outgrabe.

"Beware the Jabberwock, my son!
The jaws that bite, the claws that catch!
Beware the Jubjub bird, and shun
The frumious Bandersnatch!"

He took his vorpal sword in hand:
Long time the manxome foe he sought—
So rested he by the Tumtum tree,
And stood awhile in thought.

And as in uffish thought he stood,
The Jabberwock, with eyes of flame,
Came whiffling through the tulgey wood,
And burbled as it came!

One, two! One, two! and through and through
The vorpal blade went snicker-snack!
He left it dead, and with its head
He went galumphing back.

"And hast thou slain the Jabberwock?
Come to my arms, my beamish boy!
O frabjous day! Callooh! Callay!"
He chortled in his joy.

'Twas brillig, and the slithy toves
Did gyre and gimble in the wabe;
All mimsy were the borogoves,
And the mome raths outgrabe.

— Lewis Caroll, Jabberwocky

Jabberwocky [Τζαμπεργουόκι[1]] είναι ο τίτλος ποιήματος του άγγλου συγγραφέα Λιούις Κάρολ. Θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα δείγματα της παράδοξης λογοτεχνίας[2]. Δημοσιεύτηκε αρχικά ως τμήμα του παιδικού βιβλίου Through the Looking-Glass, and What Alice Found There (1871). Περιλαμβάνει πληθώρα λέξεων που επινόησε ο Κάρολ και portmanteaux[3], ορισμένες από τις οποίες πέρασαν τελικά στην Αγγλική γλώσσα και συμπεριλαμβάνονται σε σύγχρονα λεξικά. Σύμφωνα με την ετυμολογία του Κάρολ, ο τίτλος του ποιήματος, που συχνά χρησιμοποιείται στα αγγλικά ως συνώνυμο του παράδοξου, προέρχεται από τις λέξεις jabber και wocerwocor) και υποδηλώνει το «αποτέλεσμα μιας θερμής συζήτησης»[4].

Το ποίημα, όπως εμφανίστηκε αρχικά στο πρώτο κεφάλαιο του Through the Looking-Glass, and What Alice Found There, ολοκληρώθηκε σε δύο διακριτές χρονικές περιόδους. Η πρώτη τετράστιχη στροφή (stanza) παρουσιάστηκε το 1855 ως δείγμα αγγλοσαξωνικής ποίησης, στο περιοδικό Misch-Masch που αποτελούσε ένα είδος οικογενειακού ημερολογίου, γραμμένο και εικονογραφημένο από τον Κάρολ[5]. Οι στίχοι συνοδεύονταν από σύντομο λεξικό για τους όρους που είχε επινοήσει[6]. Σύμφωνα με τον βιογράφο και ανιψιό του Κάρολ, Στιούαρτ Ντότζον Κόλινγουντ (Stuart Dodgon Collingwood), το ποίημα συντέθηκε κατά την περίοδο που διέμενε με τις εξαδέλφες του στο Γουίτμπερν, κοντά στην πόλη του Σάντερλαντ[7]. Ειδικότερα, ο Collingwood υποστηρίζει πως υπήρξε το αποτέλεσμα ενός παιγνίου δημιουργίας α-νόητων στίχων, στη διάρκεια ενός απογεύματος. Η εκδοχή αυτή θεωρείται, ωστόσο, εσφαλμένη.

Σύμφωνα με το βιβλιογραφικό κατάλογο του Γουόρεν Γουίβερ (Warren Weaver), μέχρι το 1964 καταγράφονταν μεταφράσεις του Jabberwocky σε δεκαέξι γλώσσες, παρά τις μεγάλες δυσκολίες που παρουσιάζει η μεταφορά του ποιήματος σε άλλη γλώσσα[8]. Μία από τις παλαιότερες μεταφράσεις του έργου ολοκληρώθηκε από τον Ρόμπερτ Σκοτ στα γερμανικά, και δημοσιεύτηκε το 1872 υπό τον τίτλο Der Jammerwoch στο περιοδικό Macmillan's Magazine[9]. Η πρώτη μετάφραση του Jabberwocky στα λατινικά, υπό τον τίτλο Mors Iabrochii (1872), ήταν έργο του Augustus Arthur Vansittart, ενώ ο φιλόλογος Ronald Arbuthnot Knox μετέφρασε το ποίημα στα αρχαία ελληνικά με τίτλο «Ίαμβρωξ Ιαμβικώς», έκδοση που δημοσιεύτηκε το 1918 στην περιοδική έκδοση Salopian της σχολής του Σριούσμπερι (Shrewsbury). Εκτιμάται ότι σήμερα υπάρχουν μεταφράσεις του έργου σε περισσότερες από πενήντα γλώσσες, καθώς και πολυάριθμες παρωδίες του[10].

Όπως επισημαίνει ο Ρότζερ Γκρην (Roger Lancelyn Green) (Times Litterary Supplement, 1η Μαρτίου 1957), θεωρείται πιθανό πως ο Κάρολ εμπνεύστηκε την κεντρική ιδέα του ποιήματος από μία γερμανική μπαλάντα του Friedrich Heinrich Karl de Motte, που μεταφράστηκε στα αγγλικά το 1846 από τη Menella Bute Smedley. Η μπαλάντα, με τον αγγλικό τίτλο The Shepherd of the Giant Mountains [Ο Ποιμένας των Γιγάντιων Βουνών], περιγράφει τον άθλο ενός νεαρού ποιμένα που φονεύει έναν τερατόμορφο κέρβερο[11]. Η θεματική ομοιότητα των δύο έργων ενισχύει την υπόθεση αυτή.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Στην ελληνική γλώσσα έχει αποδοθεί ως «Φλυαρούδημα» (βλ. μτφρ. Σ. Κακίση στο Λιούις Κάρολ, Μες στον καθρέφτη και τι βρήκε η Αλίκη εκεί, εκδόσεις Υψιλον, 1979) και «Τζαμπερόκι» (βλ. μτφρ. Π. Παμπούδη στο L. Carroll, Η Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων & Μέσα απ'τον καθρέφτη, Printa, β' εκδ. 2007)
  2. Carolyn Wells, A Nonsense Anthology, Charles Scribner's Sons, 1903, xxii
  3. Λέξη ή μόρφημα της οποίας η μορφή και η έννοια προέρχονται από ανάμιξη δύο ή περισσότερων διακριτών υπαρκτών λέξεων
  4. Imholtz, 213
  5. Gardner, 148
  6. Lecercle, 46
  7. Stuart Dodgson Collingwood, The Life and Letters of Lewis Carroll, Century Co., New York: MDCCCXCIX
  8. Imholtz, 211
  9. Για τη δημοσίευση του ποιήματος στη γερμανική γλώσσα, ο Σκοτ χρησιμοποίησε το ψευδώνυμο Thomas Chatterton.
  10. Gardner, 152
  11. Alice: Webster’s Quotations, Facts and Phrases, Icon Group International, Inc., 2008, σ.383

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ackerman, Sherry L. Behind the Looking Glass, Cambridge Scholars Publishing, 2008
  • Gardner, Martin. The Annotated Alice: The Definitive Edition, W. W. Norton & Company, 1999
  • Imholtz, August A. Jr. 'Latin and Greek Versions of "Jabberwocky". Exercises in Laughing and Grief', Rocky Mountain Review of Language and Literature, Vol. 41, No. 4 (1987), pp. 211–228
  • Lecercle, Jean-Jacques. Philosophy of Nonsense, Routledge, 2002