Σαύρα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Σαύρα
Χρονικό πλαίσιο απολιθωμάτων:
Κατώτερο Ιουράσιο – Σήμερα
Πώγωνα η ζωνοκέφαλος[1] (Pogona vitticeps)
Συστηματική ταξινόμηση
Βασίλειο: Ζώα (Animalia)
Συνομοταξία: Χορδωτά (Chordata)
Υπερομοταξία: Τετράποδα (Tetrapoda)
Ομοταξία: Ερπετά (Reptilia)
Υφομοταξία: Διάψιδα (Diapsida
Τάξη: Φολιδωτά (Squamata)
Υποτάξη: Lacertilia
Günther, 1867
Lizard range.png
Range of the lizards, all species
Οικογένειες

Πολλά, δείτε κείμενο

Η σαύρα Ποδάρκης η τοιχική - Podarcis muralis

Οι σαύρες είναι ζώα της ομοταξίας ερπετά (reptilia). Τα περισσότερα είδη έχουν τέσσερα πόδια και κινούμενα βλέφαρα (σε αυτά τα σημεία διαφέρουν από τα φίδια, ενώ το σχήμα του σώματός τους μοιάζει με αυτά). Τα είδη τους ποικίλλουν στο μήκος τους από λίγα εκατοστόμετρα (μερικά γκέκο της Καραϊβικής) μέχρι σχεδόν τρία μέτρα (Δράκος του Κομόντο).

Ορισμένα είδη σαύρας δεν διαθέτουν εμφανή πόδια, παρότι υπάρχουν ίχνη τους στον σκελετό τους, αλλά ξεχωρίζουν από τα αληθινά φίδια από την ύπαρξη των βλεφάρων και των εξωτερικών ανοιγμάτων για τα αυτιά. Οι ουρές αυτών και άλλων σαυρών εξάλλου αποσπώνται από το σώμα όταν παγιδευθούν, ως μέσο άμυνας, και μετά αναπτύσσονται και πάλι, κάτι που δεν μπορεί να το κάνει κανένα φίδι. Παρότι φαίνονται γλοιώδεις, το δέρμα τους είναι στην πραγματικότητα πολύ ξηρό, αφού δεν φέρει πόρους που να βγάζουν ιδρώτα ή λιπαντικά υγρά. Μάλιστα οι περισσότερες σαύρες αποφεύγουν το νερό και δεν πρέπει να συγχέονται με τις σαλαμάνδρες, που είναι αμφίβια και όχι ερπετά. Ωστόσο, όλες οι σαύρες είναι ικανές να κολυμπήσουν, αν χρειασθεί, και πολύ λίγα είδη, όπως ο Βαράνος του Νείλου, είναι υδροχαρή.

Πολλές σαύρες μπορούν να αλλάξουν χρώμα ώστε να μοιάζουν με το περιβάλλον τους ή σε περιπτώσεις άγχους. Το πιο συνηθισμένο τέτοιο παράδειγμα είναι ο χαμαιλέοντας.

Οι σαύρες τρέφονται με έντομα ή τρωκτικά. Λίγα είδη τους είναι παμφάγα ή φυτοφάγα. Γνωστό φυτοφάγο είδος είναι η ιγκουάνα, που είναι ανίκανη να χωνέψει ζωικές πρωτεΐνες. Μέχρι πολύ πρόσφατα, πιστευόταν ότι μόνο δύο από τα εκατοντάδες είδη σαύρας ήταν δηλητηριώδη: η Μεξικανική σαύρα και η συγγενής της Σαύρα του Τζίλα (Gila monster), αμφότερες ιθαγενείς του βόρειου Μεξικού και των νοτιοδυτικών ΗΠΑ, και μόνο. Ωστόσο, πρόσφατες έρευνες στο Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης και στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια απέδειξαν ότι στην πραγματικότητα αρκετές σαύρες της οικογένειας ιγουανίδες και της οικογένειας βαρανίδες έχουν αδένες που παράγουν δηλητήριο. Συνήθως αυτές δεν είναι επικίνδυνες για τον άνθρωπο, καθώς το δηλητήριό τους εισάγεται στη στοματική τους κοιλότητα αργά με τη μάσηση, και δεν εγχέεται από τα μπροστινά δόντια ως ένεση, όπως συμβαίνει με τα φίδια. Εννέα τοξίνες ανακαλύφθηκαν, που μέχρι τότε πιστευόταν ότι υπάρχουν μόνο στα φίδια, καθώς και χημικές ενώσεις που βρέθηκαν για πρώτη φορά σε ζώα.

Τα περισσότερα άλλα είδη σαύρας είναι τελείως αβλαβή για τον άνθρωπο. Μόνο τα πολύ μεγαλύτερα μπορούν να τον σκοτώσουν, όπως (Δράκος του Κομόντο, που είναι γνωστό ότι επιτίθεται σε ανθρώπους (έχει φάει κυρίως βρέφη ή νήπια) και στα κατοικίδια ζώα τους. Οι κυρίως δηλητηριώδεις (σαύρα του Τζίλα, σαύρα του Μεξικού) δεν έχουν αρκετά ισχυρό δηλητήριο ώστε να σκοτώσουν άνθρωπο, αλλά με τα ισχυρά σαγόνια τους μπορεί να ανοίξουν μεγάλες πληγές με τη δαγκωματιά τους. Συνολικά, οι σαύρες είναι περισσότερο ωφέλιμες παρά επιβλαβείς για τον άνθρωπο: είναι σημαντικοί θηρευτές βλαβερών ειδών (εντόμων και τρωκτικών), ορισμένα είδη τους τρώγονται από τον άνθρωπο (π.χ. ιγκουάνα στην Κεντρική Αμερική), ενώ πρόσφατα έγιναν δημοφιλείς και ως κατοικίδια ζώα συντροφιάς.

Οι περισσότερες σαύρες είναι ωοτόκες (ο κανόνας για τα ερπετά), αλλά λίγα είδη είναι ζωοτόκα.

Οι σαύρες ως κατοικίδια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γένη σαυρών που πωλούνται ως κατοικίδια είναι κυρίως η ιγκουάνα (πράσινη ή χερσαία), η Πώγωνα (Pogona) και ο Βαράνος. Γενικώς, οι σαύρες απαιτούν περισσότερη φροντίδα από άλλα εξωτικά κατοικίδια. Ιδιαίτερα χρειάζεται συχνός καθαρισμός του χώρου τους. Η εύρεση πεπειραμένου στα ερπετά κτηνιάτρου είναι επίσης σημαντική.

Ταξινόμηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ακροδάχτυλη σαύρα της Κοιλάδας Coachella, Ούμα η αστολισμένη[2] (Uma inornata)
Λοφιοφόρος βασιλίσκος (Βασιλίσκος ο φτερομέτωπος - Basiliscus plumifrons)
«Ζεβρόουρη» σαύρα (Καλλίσαυρος ο δρακωνοειδής - Callisaurus draconoides)
Σαύρα του Τζίλα (Ηλόδερμα το ύποπτο - Heloderma suspectum)
Πράσινος δενδρόβιος βαράνος (Βαράνος ο πράσινος -Varanus prasinus)

Υπόταξη Σαύρια (Lacertilia)


Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]


Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. My Etymology: Vitticeps
  2. «Uma is derived from Yuma, a Native American group» (στα αγγλικά). California Herps. http://www.californiaherps.com/lizards/pages/u.inornata.html. Ανακτήθηκε στις 2012-23-09. 
  3. «Ιγουανίδες» (στα γερμανικά-ελληνικά). Reptilica. http://www.reptilica.gr/index.php/category/Leguane_(gr_54). Ανακτήθηκε στις 2014-08-27. 
  4. «Αγαμίδες» (στα ελληνικά). Υγεία online. http://www.ygeiaonline.gr/index.php?option=com_k2&view=item&id=1965:agamides. Ανακτήθηκε στις 2012-25-09. 
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Lizard της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).