Σάουνα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Σάουνα

Ο όρος σάουνα (Sauna) ή θερμόλουτρo δηλώνει την διαδικασία της έκθεσης του σώματος σε υψηλή θερμοκρασία (μέχρι και 120 βαθμούς C) επί ένα χρονικό διάστημα της τάξης των 10'-15' και την ακόλουθη ψύξη του σώματος με την επαφή με ψυχρό νερό ή χιόνι. Επίσης δηλώνει τον θάλαμο μέσα στον οποίο επικρατεί η υψηλή θερμοκρασία και ο οποίος έχει ειδική κατασκευή, συνήθως από ξύλο κωνοφόρων.

Θάλαμος και λοιπός εξοπλισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο θάλαμος της σάουνα είναι ένα ξύλινο κουβούκλιο διαστάσεων αναλόγων των ατόμων που απαιτείται να φιλοξενήσει. Το μικρότερο μέγεθος είναι για δύο άτομα και το μεγαλύτερο μπορεί να φιλοξενήσει ακόμη και 15 άτομα. Το υλικό της κατασκευής προέρχεται από κωνοφόρα δένδρα που δεν έχουν μεγάλη περιεκτικότητα σε ρητίνη (π.χ. Κώνειο) και από αυτό κατασκευάζονται τα τοιχώματα και οι πάγκοι επάνω στους οποίους κάθονται ή ξαπλώνουν οι φιλοξενούμενοι. Οι πάγκοι τοποθετούνται σε διαφορετικά επίπεδα (αμφιθεατρικά), ώστε να αυξάνει η χωρητικότητα του θαλάμου και να δίνεται η δυνατότητα επιλογής, εφόσον στα υψηλότερα σημεία η θερμοκρασία είναι υψηλότερη. Δεν πρέπει να εξέχουν καρφιά ή βίδες από τα ξύλα γιατί μπορεί να προκαλέσουν εγκαύματα. Αν υπάρχουν προσέχουμε να μην έλθουμε σε επαφή με αυτά αλλά να απλώσουμε επάνω τους την πετσέτα. Σε μία άκρη του θαλάμου τοποθετείται το ηλεκτρικό θερμαντικό σώμα που είναι η αντίσταση μέσα σε ένα μεταλλικό κάδο, στο επάνω μέρος του οποίου βρίσκεται ένα πλέγμα με μερικά τεμάχια από πέτρες οι οποίες θερμαίνονται από την ηλεκτρική αντίσταση και αποκτούν θερμοκρασία αρκετά υψηλότερη της θερμοκρασίας του χώρου. Επάνω σ' αυτές τις πέτρες χύνεται, περιοδικά, νερό ώστε να διατηρείται η υγρασία του χώρου, δεδομένου ότι η αύξηση της θερμοκρασίας του αέρα ελαττώνει τη σχετική υγρασία. Η πόρτα του θαλάμου επιβάλλεται να ανοίγει προς τα έξω για λόγους ασφαλείας (χωρίς να κλειδώνει ή να μανδαλώνει) και φέρει ένα παράθυρο στο επάνω μέρος ή είναι ολόκληρη από ειδικό γυαλί. Μέσα στον θάλαμο υπάρχει χαμηλός φωτισμός, θερμόμετρο και μία κλεψύδρα που επιτρέπει την στοιχειώδη μέτρηση του χρόνου παραμονής (συνήθως διαρκεί 10' ή 15'). Για την τροφοδοσία του θαλάμου με υγρασία υπάρχει ένα ξύλινο δοχείο και μία ξύλινη κουτάλα με την οποία χύνουμε, περιοδικά, νερό επάνω στις καυτές πέτρες, το οποίο εξατμίζεται αμέσως. Συχνά προστίθεται στο νερό μικρή ποσότητα ενός υγρού με άρωμα ευκαλύπτου ή πεύκου ή ελάτου, κλπ. για να κάνει τον αέρα στη σάουνα πιο ευχάριστο στην αναπνοή.

Διαδικασία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πριν από την είσοδο στη σάουνα επιβάλλεται ένα λουτρό (ή ντους) καθαριότητας και η χρήση άφθονου πολύ θερμού νερού ώστε η θερμοκρασία του σώματος να ανέβει και να χαλαρώσει το σώμα. Στη συνέχεια στεγνώνεται το σώμα (με πετσέτα) και εισερχόμαστε στον θάλαμο κρατώντας μία μεγάλη πετσέτα. Στον θάλαμο το σώμα πρέπει να είναι εντελώς γυμνό. Τα μαγιό ή άλλα ενδύματα μπορεί να περιέχουν συνθετικές ίνες που ίσως να μην είναι ανθεκτικές στις θερμοκρασίες του θαλάμου και να αλλοιωθούν ή ακόμη και να λυώσουν. Επίσης χωρίς κοσμήματα ή άλλα μεταλλικά αντικείμενα γιατί αυτά θα θερμανθούν και μπορεί να προκαλέσουν έγκαυμα στο δέρμα. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την πετσέτα μόνο ως επίστρωμα στον πάγκο για να καθίσουμε ή να ξαπλώσουμε και για να σφουγγίσουμε τον ιδρώτα, αν χρειάζεται. Στον θάλαμο καθόμαστε ή ξαπλώνουμε εναλλάξ, περίπου 10'-15'. Αν αισθανθούμε έντονη δυσφορία διακόπτουμε την παραμονή και καθόμαστε στον προθάλαμο σε μία ξαπλώστρα. Δοκιμάζουμε αργότερα εκτός αν η δυσφορία συνεχίζεται οπότε διακόπτουμε τη Σάουνα και συμβουλευόμαστε γιατρό.

Μετά την έξοδο από τον θάλαμο της Σάουνα καλό είναι να βγούμε στον καθαρό αέρα, αν διατίθεται κατάλληλος υπαίθριος χώρος για ένα 5λέπτο και μετά κάνουμε ένα κρύο ντους (όλο το σώμα ΚΑΙ το κεφάλι), όσο πιο κρύο γίνεται. Εάν υπάρχει πισίνα με κρύο νερό ή ο ειδικός κάδος με συνεχώς ανανεούμενο νερό βουτάμε για λίγο και μετά πάλι κάνουμε κρύο ντους. Αμέσως μετά στεγνώνουμε όλο το σώμα και τα μαλλιά με την πετσέτα, φοράμε ένα μπουρνούζι ή μία μεγάλη, στεγνή, πετσέτα και ξαπλώνουμε για 15'-30' στις ειδικές ξαπλώστρες. Σε αυτή τη φάση, το δέρμα έχει κοκκινίσει ελαφρώς, αισθανόμαστε μεγάλη χαλάρωση και ίσως και υπνηλία.

Επαναλαμβάνουμε τη διαδικασία αυτή για μία ή δύο ακόμη φορές. Μπορούμε να καταναλώσουμε υγρά, κατά προτίμηση μη αλκοολικά. Στην Φινλανδία που είναι η πατρίδα της σάουνα, συνηθίζεται η χρήση ενός μάτσου από φύλλα σημύδας που λέγεται Vihta. Με αυτό χτυπούν ελαφρά το δέρμα του σώματος για να διευκολύνουν την επιτάχυνση της επιφανειακής κυκλοφορίας.

Η διαδικασία για την Σάουνα που περιγράφεται εδώ είναι ενδεικτική καθώς υπάρχουν πολλές παραλλαγές.

Σάουνα και Χαμάμ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η σάουνα δεν είναι ισοδύναμη με το Χαμάμ (ή ατμόλουτρο). Το ατμόλουτρο είναι θάλαμος γεμάτος υδρατμούς. Η θερμοκρασία διατηρείται σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα από της σάουνα γιατί όσο αυξάνει η περιεκτικότητα του αέρα σε υδρατμούς τόσο ελαττώνεται η ανοχή θερμοκρασίας από το σώμα. Στο Ατμόλουτρο η θερμοκρασία του αέρα δεν φθάνει περισσότερο από περ. 55° C. Στη σάουνα η θερμοκρασία είναι περίπου 80 °C και μπορεί να φθάσει και στους 100° C. Το σώμα δεν φθάνει στην ίδια θερμοκρασία, φυσικά, γιατί η εφίδρωση διατηρεί την θερμοκρασία του σώματος σε ανεκτά επίπεδα. Συνήθως η θερμοκρασία του δέρματος ανεβαίνει κατά περίπου 3° C, ενώ των οργάνων ανεβαίνει περίπου 1° C.

Ιατρικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η δράση της Σάουνα είναι πολλαπλά ευεργετική για το υγιές σώμα. Τα αιμοφόρα αγγεία διευρύνονται και η αυξημένη αιμάτωση διατηρεί τους ιστούς σε καλή κατάσταση και περιορίζει τους πληθυσμούς μικροοργανισμών, ώστε να γίνεται το σώμα πιο ανθεκτικό στις προσβολές απ' αυτούς. Επίσης λειτουργεί ευεργετικά και για το νευρικό σύστημα αλλά και για την κυκλοφορία, ενώ η εφίδρωση καθώς και πάρα πολλές άλλες διαδικασίες και λειτουργίες μέσα στο σώμα επιταχύνουν τον μεταβολισμό και καθαρίζουν τα όργανα και το δέρμα. Η ευεργετική δράση της Σάουνα ερευνάται ακόμη και πολλές πτυχές της δεν έχουν ακόμη αποκαλυφθεί. Επιγραμματικά είναι αποδεκτό πως:

  • Η σάουνα είναι ακίνδυνη και ευεργετική για υγιή άτομα και για τα παιδιά. Αν έχετε την παραμικρή υπόνοια προβλήματος υγείας συμβουλευθείτε έναν γιατρό που να γνωρίζει από σάουνα
  • Οι γιατροί δεν επιτρέπουν την σάουνα στις έγκυες.
  • Άτομα με καρδιακά ή/και αγγειακά προβλήματα ίσως δεν πρέπει να μπαίνουν στη σάουνα χωρίς να ρωτήσουν τον γιατρό τους.


Σε ποιές πειρπτώσεις δεν επιτρέπεται η σάουνα:[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

== (Μετάφραση από διαδικτυακό άρθρο γραμμένο από τον γιατρό Jochen Niehaus)

'Ασθμα:[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σε περιπτώσεις οξείας ασθματικής κατάστασης δεν συνιστάται η σάουνα, αν και για τους ασθματικούς ασθενείς, με τη χαλάρωση των βρογχικών μυών, μπορεί να διευκολύνεται η λειτουργία της αναπνοής. Προσοχή: Το ψυχρό σοκ, με τον κρύο καταιωνισμό που ακολουθεί, ενδέχεται να υπάρξει αντανακλαστική συστολή των βρόγχων που μπορεί να προκαλέσει κρίση. Γι' αυτόν τον λόγο οι ασθματικοί είναι προτιμότερο να κάνουν ζεστό ντους και να αποφεύγουν το παγωμένο νερό. •

Ρευματισμοί:[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι ασθενείς μπορούν να κάνουν σάουνα μόνο όταν βρίσκονται σε ύφεση από κρίση ρευματικής φλεγμονής. Η αυξημένη ροή του αίματος θα επιδεινώσει την φλεγμονή και κατά συνέπεια την προσβεβλημένη άρθρωση.  

Νεφροπάθειες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ασθενείς από νεφρικά προβλήματα πρέπει να αποφεύγουν τη σάουνα, γιατί αυτή επιβαρύνει τα νεφρά. 'Οσοι είχαν προβλήματα νεφρολιθίασης θα πρέπει επίσης να προσέχουν (όχι συχνή χρήση) τη σάουνα και προ πάντων να πίνουν πολύ νερό. Με την απώλεια υγρών ελαττώνεταιο ο όγκος του αίματος και η συγκέντρωση της ουρίας αυξάνει, πράγμα που μπορεί να ευνοήσει τη δημιουργία νεφρολίθων.

Φλεγμονές:[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σε περιπτώσεις φλεγμονής εσωτερικών οργάνων ή αιμοφόρων αγγείων, η σάουνα είναι απόλυτο "ταμπού".

Προβλήματα στεφανιαίας και καρδιακής ανεπάρκειας:[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι ασθενείς που εμφανίζουν συμπτώματα τρόμου και ταχυπαλμίας με την παραμικρή σωματική προσπάθεια, δεν επιτρέπεται να κάνουν σάουνα. Το ίδιο ισχύει και για ασθενείς με ιστορικό εμφράγματος. Σε οποιοδήποτε, έστω και ελαφρύ, καρδιακό πρόβλημα, οι ασθενείς πρέπει ινα συμβουλεύονται τον γιατρό τους πριν επισκεφτούν τη σάουνα.

Γριππώδεις λοιμώξεις:[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά τη διάρκεια οξείας γριππώδους λοίμωξης ή κρυολογήματος δεν επιτρέπεται η σάουνα. 

Υψηλή αρτηριακή πίεση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι πάσχοντες από υψηλή αρτηριακή πίεση δεν είναι απαραίτητο να αποφεύγουν πάντοτε τη σάουνα. Η θέρμανση του σώματος στη σάουνα δεν ανεβάζει την πίεση, αντιθέτως, η διαστολική (χαμηλή) πίεση ελαττώνεται ελαφρώς. Προσοχή: 'Ομως η συστολή των αγγείων με την απότομη ψύξη με το κρύο ντους ή με την είσοδο σε κρύα πισίνα προκαλεί απότομη αύξηση της πίεσης. Ασθενείς με υψηλή πίεση ή με συμπτώματα στηθάγχης (Angina pectoris) πρέπει να αποφεύγουν ιδιαιτέρως το κρύο ντους. 'Ενα ζεστό ντους και, στη συνέχεια, περπάτημα συνιστώνται ως πολύ πιο ωφέλιμα.

'Ιλιγγοι:[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Άνθρωποι που υποφέρουν από επανειλημμένες κρίσεις ιλίγγου, κυρίως μετά την έγερση από το κρεβάτι ή από μακρόχρονη παραμονή σε καθιστική στάση, δεν πρέπει να κάνουν σάουνα. Ο μηχανισμός ρύθμισης της κυκλοφορίας του αίματος, σ' αυτούς τους ασθενείς, δεν ανταποκρίνεται  αρκετά γρήγορα στις εναλλαγές θερμού-ψυχρού και έτσι είναι πιθανό να  αυξηθούν οι κρίσεις ιλίγγου  καθώς και οι κίνδυνοι πτώσης.


'ΠΡΟΣΟΧΗ:' Ο συντάκτης του λήμματος δεν είναι γιατρός και δεν εγγυάται για την ακρίβεια ή την ορθότητα των πληροφοριών που άπτονται ιατρικών θεμάτων, οι οποίες προέρχονται από την εμπειρία του, την βιβλιογραφία και από διαδικτυακούς τόπους.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]