Προσευχή του Ιησού

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Συχνά, η Προσευχή στον Ιησού γίνεται με την βοήθεια κομποσκοινιού

Η Προσευχή του Ιησού (από κάποιους Πατέρες της Εκκλησίας ονομάζεται επίσης και Καρδιακή Προσευχή ή απλώς Ευχή), είναι μια σύντομη προσευχή, που συχνά λέγεται επαναλαμβανόμενα. Έχει γίνει αντικείμενο ευρείας χρήσεως, διδασκαλίας και συζητήσεων καθ' όλη τη διάρκεια της ιστορίας της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Οι ακριβείς λέξεις της προσευχής διαφέρουν, από το απλούστερο δυνατό τύπο: "Κύριε ελέησον", μέχρι τη συνηθέστερη απλή μορφή: "Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με" ή "Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με τον αμαρτωλόν", και τη συνηθέστερη εκτενή μορφή: "Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ του Θεού, ελέησόν με τον αμαρτωλόν". Το Άγιο Όρος θεωρείται κέντρο άσκησης της Καρδιακής Προσευχής.

Θεολογία και προέλευση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Θεολογικά, η Προσευχή του Ιησού μπορεί να θεωρηθεί ως μια προέκταση του διδάγματος που περιέχει η παραβολή του Τελώνη και του Φαρισαίου, στην οποία ο Φαρισαίος καταδεικνύει τον αδόκιμο τρόπο προσευχής αναφωνόντας: "ο Θεός, ευχαριστώ σοι ότι ουκ ειμί ώσπερ ούτος ο Τελώνης", ενώ ο Τελώνης προσεύχεται σωστά με ταπεινοφροσύνη, λέγοντας "ο Θεός, ιλάσθητί μοι τω αμαρτωλώ."[1].

Η "Ευχή" είναι το απόσταγμα της νηπτικής διδασκαλίας των Πατέρων της Εκκλησίας, και οι χρήστες της υποστηρίζουν πως δεν έχει καμία σχέση και ούτε πρέπει να συγχέεται με φαινόμενα γκουρουισμού ή διαλογισμού, καθώς εστιάζεται στην συγκεκριμένη επίκληση του ονόματος του Ιησού Χριστού.

Η Προσευχή του Ιησού είναι, για την Ορθόδοξη Εκκλησία, μία από τις πιο βαθιές και μυστικές προσευχές, και συχνά επαναλαμβάνεται συνεχώς σαν μέρος προσωπικής άσκησης. Η άσκηση της καρδιακής προσευχής είναι ένα αναπόσπαστο κομμάτι του Ησυχασμού, ο οποίος περιγράφεται στη Φιλοκαλία, μια συλλογή κειμένων για την προσευχή που συντάχθηκε στα τέλη του 18ου αιώνα. Υπήρξαν και κάποια Ρωμαιοκαθολικά κείμενα για την Προσευχή του Ιησού, αλλά η πρακτική της στη δύση δεν απέκτησε ποτέ την ίδια απήχηση, όπως στην ανατολή. Επιπλέον, η Ορθόδοξη θεολογία πάνω στην Προσευχή του Ιησού, η οποία διατυπώθηκε με σαφήνεια από τον Άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά, δεν έγινε ποτέ πλήρως αποδεκτή από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία [2]. Ο Aρχιμανδρίτης Aιμιλιανός, καθηγούμενος της I. M. Σίμωνος Πέτρας αναφέρει ότι η ευχή εμπεριέχει δοξολογία, ευχαριστία, θεολογία, παράκληση και εξομολόγηση σε μια μόνο απλή πρόταση[3].

Η πρακτική της συνεχούς επανάληψης της προσευχής χρονολογείται τουλάχιστον από τον 5ο αιώνα. Η αρχαιότερη γνωστή αναφορά είναι στα Γνωστικά Κεφάλαια του Αγίου Διαδόχου Φωτικής (400-486), ένα έργο που βρίσκεται στον πέμπτο τόμο της Φιλοκαλίας. Η Προσευχή του Ιησού περιγράφεται στα Γνωστικά Κεφάλαια, με όρους που είναι παρόμοιοι με αυτούς που περιγράφεται από τον Άγιο Ιωάννη Κασσιανό (;-435), για την κάθαρση της ψυχής. Επίσης διδάσκει ότι η επανάληψη της προσευχής γεννά εσωτερική ειρήνη. Η χρήση της Προσευχής του Ιησού συνίσταται στη Κλίμακα του Αγίου Ιωάννου του Σιναΐτου (523-603), και στο έργο του Αγίου Ησυχίου (8ος αιώνας;), Προς Θεόδουλον, το οποίο βρίσκεται στον πρώτο τόμο της Φιλοκαλίας. Η χρήση της Προσευχής του Ιησού, όπως αυτή παραδίδεται στη Φιλοκαλία, είναι το θέμα του Ρωσικού κλασικού βιβλίου Οι Περιπέτειες ενός Προσκυνητή, αλλά και κεντρικό θέμα του μυθιστορήματος Franny and Zooey του J.D. Salinger.

Η προέλευση της προσευχής ανάγεται πιθανότερα στην Αιγυπτιακή έρημο. Μάλιστα, έχει βρεθεί μια επιγραφή που περιέχει την Προσευχή του Ιησού στα ερείπεια ενός κελλιού στην Αιγυπτιακή έρημο, η οποία χρονολογείται εκείνη την περίοδο[4]

Αν και η Προσευχή του Ιησού έχει χρησιμοποιηθεί μέσα στους αιώνες ως τμήμα της Ορθόδοξης παράδοσης, τον 12ο αιώνα άρχισε επίσης να χρησιμοποιείται και σε κάποιες Δυτικές εκκλησίες, συμπεριλαμβανομένων κάποιων Ρωμαιοκαθολικών, ενώ σήμερα μπορει να χρησιμοποιηθεί και από Επισκοπελιανές ή Λουθηρανικές εκκλησίες[5].

Τρόπος προσευχής[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην Ορθόδοξη παράδοση, η προσευχή γίνεται συνεχόμενα, συχνά με τη βοήθεια ενός κομποσκοινιού. Οι μοναχοί, συχνά κάνουν αυτή την προσευχή εκατοντάδες φορές κάθε νύχτα, σαν τμήμα του προσωπικού κανόνα. Στόχευση της ευχής είναι η εσωτεροποίηση της προσευχής, ώστε ο πιστός να προσεύχεται ακατάπαυστα, κατορθώνοντας έτσι την παραίνεση του Αποστόλου Παύλου στους Θεσσαλονικείς, να "προσεύχονται αδιαλείπτως"[6]. Η Προσευχή του Ιησού μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μέσο για την απόκτηση συντριβής και ταπείνωσης (εξού και η φράση "τον αμαρτωλόν", σαν να μην υπάρχει κανείς άλλος αμαρτωλός εκτός από το πρόσωπο που προσεύχεται).

Παραλλαγές της ευχής (παρόμοιες) (σε κομποσκοίνι)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δυνατότερη Προσευχή Ιησού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριε ημών Ιησού Χριστέ ελέησόν με (σύμφωνα με τον Άγιο Ραφαήλ είναι η δυνατότερη,και φέρνει το έλεος του Θεού)

Για τους Κεκοιμημένους[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριες Ιησού Χριστέ μνήσθητι της ψυχής των δούλων σου τάδε (Ονόματα....π.χ. Γεώργιος, Χρήστος κ.τ.λ. όσο θέλετε) μία φόρα και συνέχεια, μνήσθητι.

Προς την Παναγία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Υπεραγία Θεοτόκε Πρέσβευε υπέρ ημών

Προς τους Εορταζόμενους Άγιους[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Άγιοι της ημέρας πρεσβεύσατε υπέρ ημών

Προς έναν Άγιο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Άγιε Γεώργιο πρέσβευε υπέρ ημών

Δοξολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριε Ιησού Χριστέ δόξα σοι. Δόξα Σοι ο Θεός ημών,δόξα Σοι.

Κεκοιμημένους[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησον τους κεκοιμημένους

Προς βοήθεια (συνάνθρωπο) ή ακόμα και για να φωτίσει ο Χριστός κάποιον άνθρωπο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησον τον Νικόλαο (συνέχεια Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησον τον/την δούλο σου/δούλη σου.)

Για όλον τον κόσμο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησον όλον τον κόσμο τον άπαντα

Για αρετές(π.χ. ταπείνωση)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δώσε μου ταπείνωση

Για δάκρυα μετάνοιας (με πνευματικό, συμβουλή)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δώσε μου δάκρυα

Ψυχική Νόσο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριε Ιησού Χριστέ ίασε μου την ψυχή μου

Απλή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριε ελέησον

Σε διάφορες γλώσσες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ελληνικά: Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ του Θεού, ελέησόν με τον αμαρτωλόν.
  • Λατινικά: Domine Iesu Christe, Fili Dei, miserere mei, peccatoris.
  • Αγγλικά: Lord Jesus Christ, Son of God, have mercy on me, a sinner.

Υποσημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Λουκ. 18:10-14
  2. Σχετικό μήνυμα του πάπα Ιωάννη Παύλου ΙΙ
  3. Ιστολόγιο "Αγιορείτικες Μνήμες"
  4. 'Une inscription copte sur la prière de Jesus’ στο Aux origines du monachisme chrétien, Pour une phénoménologie du monachisme, σ. 168–83. Spiritualité orientale et vie monastique, No 30. Bégrolles en Mauges (Maine & Loire), Γαλλία, Αβαείο του Bellefontaine. Antoine Guillaumont
  5. A Lutheran Rosary.
  6. 1 Θεσσ. 5:17

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Η ευχή μέσα στον κόσμο, πρωτοπρεσβ. Στέφανος Αναγνωστόπουλος, εκδόσεις "Γ. Γκέλμπεσης", Αθήνα 2007
  • Περί Προσευχής - Λόγοι Στ' Γέρων Παΐσιος Αγιορείτης
  • Έκφραση Μοναχικής Εμπειρίας - Γέρων Ιωσήφ ο Ησυχαστής

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Jesus Prayer της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).