Νέο Λάναρκ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Μνημείο Παγκόσμιας
Κληρονομιάς της UNESCO
Νέο Λάναρκ
Επίσημο όνομα στον κατάλογο μνημείων της Π.Κ.
Οικήματα του εργοστασίου στο Νέο Λάναρκ
Χώρα μέλος Flag of the United Kingdom.svg Ηνωμένο Βασίλειο
Τύπος Πολιτισμικό
Κριτήρια ii, iv, vi
Ταυτότητα 429
Περιοχή Ευρώπη
Ιστορικό εγγραφής
Εγγραφή 2001 (25h συνεδρίαση)

Το Νέο Λάναρκ (αγγλικά: New Lanark) ήταν ένα πρότυπο βιομηχανικό χωριό του 18ου αιώνα, χτισμένο στις όχθες του ποταμού Κλάιντ στη Σκωτία. Απέχει περίπου 1,4 μίλια (ή 2,2 χιλιόμετρα) από το κοντινό χωριό Λάναρκ, του Νότιου Λάναρκσαϊρ. Ιδρύθηκε το 1786 από τον Ντέιβιντ Ντέιλ, ο οποίος έχτισε εκεί βαμβακουργείο και καταλύματα για τους εργάτες. Ο Ντέιλ επέλεξε την συγκεκριμένη τοποθεσία για να εγκαταστήσει το εργοστάσιο επειδή επέτρεπε την εκμετάλλευση της υδραυλικής ενέργειας από τους καταρράκτες του ποταμού.

Στα 1800 τη διοίκηση του βαμβακουργείου ανέλαβε ο Ρόμπερτ Όουεν, γαμπρός του Ντέιλ, ως επικεφαλής ενός συνεταιρισμού. Ο Όουεν ήταν αρχικά οπαδός της ωφελιμιστικής σχολής του Μπένθαμ αλλά μετακινήθηκε σε σοσιαλιστικές ιδέες και τους οραματισμούς του αυτούς εφάρμοσε στην ισότητα των εργαζομένων και στην κοινοβιακή, σοσιαλιστική οργάνωση της βιομηχανίας στο Νέο Λάναρκ. Ο Ρόμπερτ Όουεν έμεινε γνωστός ως φιλάνθρωπος και κοινωνικός μεταρρυθμιστής και το Νέο Λάναρκ κατέστη ένα επιτυχημένο κοινωνικό και βιομηχανικό πείραμα και επιτομή του ουτοπικού σοσιαλισμού ή οουενισμού αλλά και τη βάση για μεταγενέστερα συνεταιριστικά εγχειρήματα. Η φήμη του Νέου Λάναρκ εξαπλώθηκε σε όλη την Ευρώπη και το χωριό επισκέφθηκε ο μετέπειτα τσάρος Νικόλαος Β'.

Η βαμβακουργία λειτούργησε έως το 1968. Μετά από μια περίοδο παρακμής, ιδρύθηκε το 1975 η Συνεργασία για την Διατήρηση του Νέου Λάναρκ για να αποτρέψει την κατεδάφιση του χωριού. Από το 2006, τα περισσότερα από τα κτήρια έχουν αποκατασταθεί και το χωριό έχει γίνει ένα σημαντικό τουριστικό αξιοθέατο. Είναι ένα από τέσσερα μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO στη Σκωτία και ένα σημείο σταθμός της ERIH - της ευρωπαϊκής διαδρομής βιομηχανικής κληρονομιάς.

Εξωτερικές συνδέσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα