Μεταξάς

Από το Libro d' Oro: Το οικόσημο της οικογένειας Μεταξά

Με το όνομα Μεταξάς φέρεται μεγάλη ιστορική Βυζαντινή και στη συνέχεια Κεφαλληνιακή οικογένεια.

Ιστορική αναδρομή

Το όνομα της οικογένειας έλκει την καταγωγή του ήδη από τις απαρχές της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Σύμφωνα με την πιθανότερη εκδοχή, ο Αυτοκράτορας Ιουστινιανός Α' απένειμε το όνομα "Μεταξάς" και τίτλους ευγενείας στους δύο μοναχούς οι οποίοι κατά τον 6ο αι. μ.Χ. επισκέφθηκαν την Κίνα και μετέφεραν το μετάξι στο Βυζάντιο. Σύμφωνα μάλιστα με την παράδοση, οι δύο μοναχοί παρακολούθησαν όλη τη διαδικασία εκτροφής του μεταξοσκώληκα και παραγωγής του μεταξιού και φεύγοντας έκρυψαν μέσα στα κούφια μπαστούνια τους μεταξόσπορο.

Πρώτη ιστορική αναφορά γίνεται το 1082 στο έργο της Άννας Κομνηνής "Αλεξιάς". Συγκλητικός με το όνομα Μεταξάς, κατά την διάρκεια συνεδρίασης της Βυζαντινής Συγκλήτου εντός της Αγίας Σοφίας Κωνσταντινουπόλεως, αντιτάχθηκε στη πρόταση του Σεβαστοκράτορος Ισαάκ Κομνηνού, αδερφού του Αυτοκράτορα Αλεξίου Κομνηνού, για περαιτέρω φορολόγηση των εκκλησιών προς εξυπηρέτηση του πολέμου εναντίον των Νορμανδών. Αρχηγός της οικογένειας Μεταξά κατά την πτώση της Κωνσταντινούπολης ήταν ο Μάρκος Αντώνιος Μεταξάς, Συγκλητικός, Υπασπιστής και συμπολεμιστής του τελευταίου αυτοκράτορα του Βυζαντίου, Κωνσταντίνου Παλαιολόγου. Ο Μαρκαντώνιος Μεταξάς διεσώθη την αποφράδα ημέρα της Άλωσης της Πόλης και με την βοήθεια του Γενουάτη Αντρέα Ντόρια (Andrea Doria) κατέφυγε με τους δύο αδελφούς του Σέργιο και Νικόλαο αρχικά στη Χίο, μετά στην Κρήτη, όπου παρέμεινε λίγο καιρό και στη συνέχεια στην Κεφαλληνία, όπου και εγκαταστάθηκε μόνιμα στην περιοχή "Φραντζάτα", που έκτοτε μετονομάσθηκε σε "Μεταξάτα".

Θεωρούμενη μία από τις ισχυρότερες και επιφανέστερες οικογένειες της Κεφαλληνίας, η οικογένεια Μεταξά ήταν από τις πρώτες που καταχωρήθηκαν στην Χρυσή Βίβλο της Αριστοκρατίας (το περίφημο Libro d' Oro), ήδη από το έτος 1593. Έκτοτε μέλη της οικογενείας διακρίθηκαν πολλάκις ως μέλη του Συμβουλίου Αριστοκρατών της νήσου και μετά την Ένωση της Κεφαλονιάς με την Ελλάδα, στα δρώμενα του νεοελληνικού κράτους.

Κλάδοι

Αν και ο Μάρκος Αντώνιος Μεταξάς θεωρείται ο γενάρχης όλων των Μεταξάδων της Κεφαλληνίας, με το πέρασμα των ετών έκαναν την εμφάνισή τους διαφορετικοί κλάδοι για την πολυπληθή οικογένεια με ξεχωριστά γενεαλογικά δένδρα τα οποία όμως, ως επί το πλείστον, αλληλοσυμπληρώνονται. Κύρια πηγή πληροφοριών για τους κλάδους της οικογένειας Μεταξά είναι το Libro d' Oro.

Πρώτοι κλάδοι που αναφέρονται στα αρχεία της Βενετικής Διοίκησης και στο Libro d' Oro είναι αυτοί των Λασκαράτων (Lascarato), απογόνων του Λάσκαρη Μεταξά (γενν. 1570), των Αντζουλάτων/Αντζουλακάτων (Anzolato), από τον οποίο καταγόταν, μεταξύ άλλων, και ο Πρωθυπουργός (1936-1941) Ιωάννης Μεταξάς, και των Τζαννάτων (Zannato). Από τα μέσα του 17ου αι. αναφέρονται οι κλάδοι των Λυσέων (Liseo), Αγγούρια (Angurea), Τρικάρδων (Tricardo), Στραβόλαιμων (Stravolemo), Καψολίβερη (Capsoliveri) και Ζήζων (Zezo).

Όσον αφορά την γεωγραφική κατανομή των κλάδων της οικογένειας Μεταξά στην Κεφαλονιά, καταλαμβάνει σήμερα σχεδόν το σύνολο του νησιού με ορισμένους κλάδους όμως να εντοπίζονται τοπικά: Οι Μεταξά-Λυσέοι ως επί το πλείστον στο Αργοστόλι, οι Μεταξά-Τρίκαρδοι, Στραβόλαιμοι και Ζήζοι στα Μεταξάτα και οι Μεταξά-Αγγούρια και Καψολίβερη στη Λειβαθώ.

Οικογενειακό δένδρο

Από την πολυμελή αυτή οικογένεια πολλά μέλη διακρίθηκαν στο στρατό, τον κλήρο, την πολιτική, καθώς και στα γράμματα και τις επιστήμες. Σημαντικότεροι εξ αυτών κατά ιστορική σειρά ήταν:

• Μαρκαντώνιος Μεταξάς, (γενν. 1430), Βυζαντινός Γερουσιαστής και Υπασπιστής του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου
• Νικόδημος Μεταξάς, Επίσκοπος
• Νικόδημος Μεταξάς, 17ος αιώνας, κατά κόσμον Νικόλαος, ανηψιός του προηγουμένου, τυπογράφος
• Ιωάννης Βαπτιστής Μεταξάς, αδελφός του προηγουμένου,
• Ιάκωβος Μεταξάς
• Ανδρέας Ι. Μεταξάς, 17ος αιώνας, γιος του προηγουμένου,
• Ιωάννης Βαπτιστής Μεταξάς
• Αναστάσιος Μεταξάς, (1862 - 1937), Έλληνας αρχιτέκτονας, σκοπευτής και δύο φορές ολυμπιονίκης, ξάδελφος του προηγουμένου
• Ανδρέας Α. Μεταξάς, γιος του προηγουμένου
• Μακάριος Μεταξάς, γιος του προηγουμένου, Επίσκοπος.
• Νικόλαος Νεόφυτος Μεταξάς, επίσκοπος Αθηνών
• Πέτρος Μεταξάς, αδελφός του προηγουμένου
• Ανδρέας Π. Μεταξάς, (1790 - 1860) γιος του προηγουμένου, διπλωμάτης και πολιτικός
• Αναστάσιος Π. Μεταξάς, αδελφός του προηγουμένου
• Σπυρίδων Μεταξάς, γιος του Ανδρέα Π. Μεταξά
• Μαρίνος Μεταξάς, γιος του Νικολάου Μεταξά
• Κωνσταντίνος Μεταξάς, αδελφός του προηγουμένου
• Σταύρος Μεταξάς, 19ος αιώνας, ιατρός
• Γεράσιμος Μεταξάς, (1821 - 1888)
• Γεράσιμος Α. Μεταξάς, (1815 - 1890) υποστράτηγος και υπασπιστής του Βασιλιά
• Νικόλαος Γ. Μεταξάς, γιος του προηγουμένου
• Αναστάσιος Γ. Μεταξάς, αδελφός του προηγουμένου
• Πέτρος Μεταξάς, διπλωμάτης
• Ιωάννης Μεταξάς, (1871 - 1941) στρατιωτικός και πολιτικός.
• Γεώργιος Μεταξάς, εκπαιδευτικός
• Αναστάσιος Ιωάννης Μεταξάς, καθηγητής πανεπιστημίου
• Γεράσιμος Μ. Μεταξάς

Άλλοι με το επίθετο Μεταξάς

• Αγαμέμνων Μεταξάς, υπουργός στην Κυβέρνηση Δημητρίου Βούλγαρη 1871

Πηγές

• Αναστασίου Γούδα, Βίοι παράλληλοι επί της Αναγεννήσεως της Ελλάδος διαπρέψαντων ανδρών, εν Αθήναις 1875, εκ του τυπογραφείου Νικήτα Πάσσαρη
• Άννας Κομνηνής, "Αλεξιάς", Κωνσταντινούπολη, 1082
• Γεωργίου Μοσχόπουλου, "Ιστορία της Κεφαλονιάς", Αργοστόλι, 1988
• Επαμεινώνδα Μεταξά, "Ιστορία του Οίκου Μεταξά", Αθήναι, 1893
• Ευγενίου Ρίζου Ραγκαβή, "Livre d' Or de la noblesse Ionienne", Vol. 2 - Cephalonie, Αθήναι 1926, Ελευθερουδάκης