Νικόδημος Μεταξάς

    Για τα υπόλοιπα μέλη της ιστορικής οικογένειας, δείτε: Οικογένεια Μεταξά. Για άλλα πρόσωπα με το ίδιο επίθετο, δείτε: Μεταξάς.

Ο ιερομόναχος Νικόδημος Μεταξάς (κατά κόσμο Νικόλαος) ήταν Έλληνας λόγιος και τυπογράφος του 17ου αιώνα, και πρώτος Αρχιεπίσκοπος Κεφαλλονιάς, Ζακύνθου και Ιθάκης.

Βιογραφικά στοιχεία

Γεννήθηκε περίπου το 1585 στις Κεραμιές της δημοτικής ενότητας Λειβαθού της Κεφαλλονιάς. Οι γονείς του ήταν ευγενείς με καταγωγή από την ιστορική οικογένεια Μεταξά. Γράμματα έμαθε από τον θείο του επίσης Νικόδημο, αρχιεπίσκοπο Κεφαληνίας, Ζακύνθου και Ιθάκης. Ασπάσθηκε τον μοναχικό βίο και μετονομάστηκε σε Νικόδημος.

Το 1620 περίπου πήγε στον αδελφό του στο Λονδίνο, που ήταν έμπορος και τον βοήθησε πολύ. Βλέποντας την αμάθεια που μάστιζε το έθνος, ο Νικόδημος συνέλαβε την αξιέπαινη ιδέα να συστήσει τυπογραφείο προς έκδοση ωφέλιμων βιβλίων. Με την οικονομική ενίσχυση από τον αδερφό του αγόρασε ένα μικρό τυπογραφικό πιεστήριο και άρχισε να τυπώνει διάφορα ελληνικά συγγράμματα.

Το Λονδίνο ήταν όμως πολύ μακρυά για να επηρεάσει τους συγχωριανούς του, και γιαυτό αλληλογράφησε με τον Πατριάρχη Κύρίλο Α', ο οποίος με ενθουσιασμό δέχτηκε τις προτάσεις του Μεταξά, και του υποσχέθηκε τα απαραίτητα χρήματα. Ο Μεταξάς αγόρασε μεγάλη βιβλιογραφική συλλογή μαζί με ένα καινούργιο τυπογραφείο, τα οποία τα πλήρωσε όλα προ πάντων ο αδελφός του. Το 1626 μετέφερε με εμπορικό πλοίο από το Λονδίνο και εγκατέστησε στην Κωνσταντινούπολη κρυφά το πρώτο ελληνικό τυπογραφείο σε ένα σπίτι της Κωνσταντινούπολης το έτος 1627.

Η τύχη του τυπογραφείου υπήρξε τραγική. Οι Ιησουίτες έμαθαν για το τυπογραφείο και διέβαλαν τον Μεταξά, ότι δήθεν στο τυπογραφείο του πλαστογραφεί τα φιρμάνια του Σουλτάνου και κόβει νομίσματα κίβδηλα, υποκίνησαν τους Οθωμανούς, οι οποίοι πολιόρκησαν την ημέρα των Θεοφανίων με 150 γενίτσαρους το κρυφό τυπογραφείο. Ο εκατόνταρχος των γενιτσάρων όρμησε στο σπίτι του Μεταξά, έδεσε όλους τους υπηρέτες, κατέστρεψε ότι βρήκε, άρπαξε το χαρτί, τα βιβλία και ότι πολύτιμο αργυρό σκεύος και χρήματα βρήκε, ενώ τα τυπογραφικά στοιχεία τα πήρε και τα έριξε στον βυθό της θάλασσας.

Ο Μεταξάς αιχμαλωτίστηκε και φυλακίστηκε, αθωώθηκε όμως ως φιλήσυχος πολίτης στην δίκη που ακολούθησε, και με την μεσολάβηση της πρεσβείας του Ηνωμένου Βασιλείου αφέθηκε ελεύθερος. Το Πατριαρχείο του πρόσφερε μάλιστα θέση αρχιεπισκόπου Ναυπλίου, αυτός όμως ζήτησε αντ' αυτού να αναβιβαστεί η ιδιαίτερη πατρίδα του και να γίνει ανεξάρτητη επισκοπή. Η σύνοδος εισάκουσε την παράκληση και έτσι ο Μεταξάς έγινε πρώτος αρχιεπίσκοπος Κεφαλληνίας, Ζακύνθου και Ιθάκης.

Απεβίωσε στις 29 Μαρτίου 1646 και κηδεύτηκε στις Κεραμιές.

Πηγές

• Πέτρος Π. Τατάνης, επιμ. (1925). Μηνιαίος εικονογραφημένος Εθνικός κήρυξ, Έτος ΙΑ', τεύχος 5. Νέα Υόρκη: Enosis Publishing Company. http://pc-3.lib.uoi.gr:8080/jspui/handle/123456789/HASHa8a7796d6190b53f1dfeba. Ανακτήθηκε την 30 Μαΐου 2010. 
• Κωνσταντίνος Σάθας (1868). Νεοελληνική Φιλολογία: Βιογραφία των εν τοις γράμμασι διαλαμψάντων Ελλήνων, από της καταλύσεως της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας μέχρι της Ελληνικής εθνεγερσίας (1453-1821). Αθήνα: Τυπογραφείο των τέκνων Ανδρέου Κορομηλά. http://www.archive.org/details/neoellnikphilol01sathgoog. Ανακτήθηκε την 15 Οκτωβρίου 2009.