Ματθαίος Δεβαρής

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Ο Ματθαίος Δεβαρής ή Δε Βαρής, Δεβάρης ή Άβαρις (περ. 1505-1581) ήταν Έλληνας λόγιος του 16ου αιώνα.

Βιογραφικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκε στην Κέρκυρα κατά το 1505. Οκταετής πήγε με υποτροφία στο Ελληνικό Γυμνάσιο της Ρώμης. Εκεί διδάχτηκε από τον Ιάνο Λάσκαρι και αναδείχτηκε ως ο πιο επιμελής μαθητής των τροφίμων της σχολής. Μετά την διάλυση του Γυμνασίου προσελήφθη μαζί με άλλα ελληνόπουλα από τον φιλέλληνα καρδινάλιο Νικόλαο Ρουδολφίνο, το σπίτι του οποίου ήταν γενικό εντευκτήριο των τότε λογίων. Ο Πάπας Γ’ διόρισε τον Δεβάρη διορθωτή των κωδίκων της Βατικανής, και του χορήγησε μάλιστα ισόβια σύνταξη.

Μετά τον θάνατο του προστάτη του Ρουδολφίνου, ο Κάρολος Κολούμνας παρέδωσε στον Ματθαίο τον γιο του Αντώνιο, (ο οποίος αργότερα έγινε καρδινάλιος) για να του διδάξει τα Ελληνικά. Αυτός τον συνόδευσε επίσης στα πανεπιστήμια της Πίζας και της Πάδουα. Επιστρέφοντας στην Ρώμη δεξιώθηκε στον οίκο του φιλόμουσου καρδιναλίου Αλεξάνδρου Φαρνεζίου. Υπηρέτησε επί μεγάλο διάστημα στη Κουρία, ως corrector graecorum voluminum μεταξύ άλλων.[1]

Ο Δεβάρης πέθανε στην Ρώμη σε ηλικία εβδομήντα χρονών, στις 13 Ιανουαρίου του 1581.

Συγγράμματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Μαθητεύων στο Ελληνικό Γυμνάσιο ο Ματθαίος επιμελήθηκε με τους άλλους συμμαθητές του τα σχόλια του Ομήρυ και Σοφοκλή που είχε εκδώσει η σχολή. (1517 – 1518)
  • Συνέγραψε διεξοδικό και πολυμαθή πίνακα των εις Όμηρον παρεκβολών του Ευσταθίου που τυπώθηκε στην Ρώμη το 1550 μαζί με την υπό του Μαγιοράνου έκδοση του σοφού σχολιαστού, και ανατυπώθηκε στο Βερολίνο το 1765, και μαζί με την έκδοση του Ευσταθίου στην Λειψία από τον Στάλμπαουμ το 1830. Τον πίνακα αυτόν του Δεβάρη ο Φαρβίκος τον λέει πληρέστατον («Index completissimus», Biblioth. Gr. VI, σελ. 673)
  • Έγραψε πολλά κομψά επιγράμματα (epigrammata Graeca quam multa, quam eleganter ornateque conscripsit)[2]
  • Το σπουδαιότερο όμως των έργων του λογίου Κερκυραίου είναι το περί μορίων της Ελληνικής Γλώσσας (Liber de Graece linguae particulis), το οποίο μετά θάνατον του συγγραφέα εξέδωσε ο ανιψιός του Πέτρος Δεβάρης στην Ρώμη το 1588 με δική του προσφωνηματική στα λατινικά διευθυνόμενη στον καρδινάλιο Φαρνέζιο. Η Ρωμαϊκή έκδοση ανατυπώθηκε στην Νυρεμβέργη, Αμστερντάμ και Λονδίνο το 1657 και τέλος στην Λειψία το 1775 με σημειώσεις του Ρεουσμάννς.
  • Σύμφωνα με τον ανιψιό του συνέγραψε ο Ματθαίος και πολλά άλλα.
  • Για τον Πίο Ε’ και Γρηγόριο ΙΓ’ μετέφρασε ο Δεβάρης από τα Λατινικά στα Ελληνικά τους Κανόνες της Συνόδου στην Τριδέντη, και τύπωσε την μετάφραση στην Ρώμη με σκοπό προσηλυτισμού.
  • Κανόνες και δόγματα της ιεράς και αγίας οικουμενικής εν Τριδέντω γενομένης συνόδου επί Παύλου τρίτου, Ιουλίου τρίτου, και Πέτρου τετάρτου άκρων αρχιερέων, εκ δε την Λατίνιση φωνής εις την των Γραικών μεταφρασθέντα εκδοθέντα τε, προστάξαντος του σοφωτάτου κυρίου ημών Γρηγορίου ΙΓ’ άκρου αρχιερέως.(1577)
  • Κατά τον ανεψιό του ο Ματθαίος μετάφρασε στα Ελληνικά για τον Πάπα Πίου Ε’ επίσης την Κατήχηση (Catechismus), η οποία έμεινε ανέκδοτη, και επιμελήθηκε την πρώτη έκδοση του ελληνικού κειμένου των Πρακτικών της εν Φλωρεντία Συνόδου.
  • Ο Δεβάρης διατηρούσε αλληλογραφία με πολλούς Έλληνες και Λατίνους, και διάφορες επιστολές του σώζονται.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Gerhard Podskalsky, Η Ελληνική Θεολογία επί Τουρκοκρατίας: 1453-1821, μτφρ. πρωτ. Γεώργιος Μεταλληνός, εκδ. Μ.Ι.Ε.Τ., Αθήνα,2005, σελ.143-144
  2. Φ. Κ. Μπουμπουλίδης, «Επιγράμματα Ματθαίου Δεβαρή», Επ.Επ. Φιλ. Σχολ.Παν. Αθηνών, τομ.12 (1961-1962),σελ.387-411[1]


Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]