Κοινό κτήμα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Εικόνα που χρησιμοποιείται ορισμένες φορές για να δείξει ότι ένα έργο είναι κοινό κτήμα

Ως κοινό κτήμα (Αγγλικά: public domain) ορίζεται το καθεστώς των έργων που δεν προστατεύονται από την πνευματική ιδιοκτησία, για έναν από τους εξής τρεις λόγους:

  1. είτε γιατί η διάρκεια προστασίας της πνευματικής τους ιδιοκτησίας έχει παρέλθει, λόγω του χρόνου που έχει περάσει από τη δημιουργία τους,[1] όπως συμβαίνει για παράδειγμα με τα έργα του Σαίξπηρ και του Μπετόβεν,
  2. είτε γιατί ο ίδιος ο δημιουργός παραιτείται από το δικαίωμα στην πνευματική ιδιοκτησία,[2]
  3. είτε γιατί δεν νοείται προστασία του έργου από πνευματική ιδιοκτησία, όπως συμβαίνει για παράδειγμα με την Αγγλική γλώσσα και τους τύπους της φυσικής του Νεύτωνα.[1]

Γενικά, κοινό κτήμα μπορεί να είναι ιδέες, πληροφορίες και έργα τα οποία διατίθενται δημόσια. Στα πλαίσια της νομοθεσίας (η οποία περιλαμβάνει την πνευματική ιδιοκτησία, τις ευρεσιτεχνίες και τα εμπορικά σήματα) το κοινό κτήμα αφορά σε έργα, ιδέες και πληροφορίες, τα οποία είναι άυλα και εγγενώς δεν υπόκεινται σε ιδιοκτησία ή/και είναι διαθέσιμα για χρήση από τον καθένα χωρίς περιορισμό.[2]

Ο όρος προέρχεται από το αγγλοσαξωνικό δίκαιο και έχει εισέλθει στο δίκαιο των κρατών της ηπειρωτικής Ευρώπης τις τελευταίες δεκαετίες. Διαφορετικά αντιμετωπίζεται η περίπτωση των έργων των οποίων ο δημιουργός έχει παραιτηθεί άνευ όρων από κάθε δικαίωμά του. Στα περισσότερα δίκαια της ηπειρωτικής Ευρώπης παραμένει το ηθικό του δικαίωμα αναπαλλοτρίωτο, με αποτέλεσμα να μπορεί ακόμη να επιβάλλει περιορισμούς (σε εξαιρετικές περιπτώσεις) στη χρήση του έργου, ενώ στο αγγλοαμερικανικό δίκαιο θεωρείται ότι το έργο έχει καταστεί κοινό κτήμα.

Παράγωγα έργα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Έργα που αποτελούν κοινό κτήμα μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως βάση για τη δημιουργία προστατευόμενων παράγωγων έργων, τα οποία ο δημιουργός τους μπορεί να τα εκμεταλλευτεί όπως θέλει και να περιορίζει κατά βούληση την πρόσβαση σε αυτά.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα κοινού κτήματος είναι το δημοτικό τραγούδι, το οποίο, κατά τον ν. 2121/1993 περί πνευματικής ιδιοκτησίας, ως έκφραση της λαϊκής παράδοσης δεν προστατεύεται με πνευματικά δικαιώματα. Μια συλλογή όμως δημοτικών τραγουδιών, η οποία έχει πρωτοτυπία και δημιουργικό ύψος, μπορεί να προστατεύεται. Άλλο παράδειγμα είναι ένα λογοτεχνικό έργο του οποίου η προστασία έχει λήξει με το πέρασμα του χρόνου: ο καθένας μπορεί να το αναπαραγάγει ελεύθερα, αλλά αν κάποιος το μεταφράσει σε άλλη γλώσσα (παράγωγο έργο), δεν υποχρεούται να κάνει τη μετάφρασή του ελεύθερα προσιτή στο κοινό. Μπορεί να την εκμεταλλευθεί όπως θέλει, παρ' όλο που βασίζεται σε ελεύθερο περιεχόμενο.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 Boyle, James (2008). The Public Domain: Enclosing the Commons of the Mind. CSPD. σελ. 38. ISBN 0300137400, 9780300137408. http://www.google.com/books?id=Fn1Pl9Gv_EMC&dq=public+domain&source=gbs_navlinks_s. Ανακτήθηκε στις 18 Σεπτεμβρίου 2011. 
  2. 2,0 2,1 Graber, Christoph Beat; Nenova, Mira Burri (2008). Intellectual Property and Traditional Cultural Expressions in a digital environment. Edward Elgar Publishing. σελ. 173. ISBN 1847209211, 9781847209214. http://www.google.com/books?id=gK6OI0hrANsC&dq=%22public+domain%22+intellectual+property&lr=&as_brr=3&source=gbs_navlinks_s. Ανακτήθηκε στις 18 Σεπτεμβρίου 2011.