Πρώτιστα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Πρώτιστα
Χρονικό πλαίσιο απολιθωμάτων:
Νεοπροτεροζωικός - Σήμερα
Protist collage.jpg
Συστηματική ταξινόμηση
Επικράτεια: Ευκαρυωτά (Eukarya)
Whittaker & Margulis, 1978
Βασίλειο: Πρώτιστα (Protista)
Haeckel, 1866[1]

Στη Βιολογία τα Πρώτιστα (Protista) αναφέρονται στο βασίλειο των ευκαρυωτικών οργανισμών, δηλαδή όλων εκείνων που τα κύτταρα τους φέρουν διακριτό πυρήνα, τα οποία δεν ανήκουν ούτε στα Φυτά, ούτε στα Μετάζωα αλλά ούτε και στους Ευμύκητες.

Το κύτταρο ενός πρωτίστου περιλαμβάνει τα ίδια οργανίδια ενός πολυκύτταρου πλην όμως είναι περισσότερο περίπλοκο του κυττάρου των προκαρυωτικών οργανισμών, όπως π.χ. των Βακτηρίων. Ορισμένα Πρώτιστα διαθέτουν χλωροπλάστες με συνέπεια να είναι ικανά να φωτοσυνθέτουν, όπως για παράδειγμα τα Χρωμιστά (πλην των Ψευδομυκήτων και των Οπαλλιοζώων) σε αντίθεση με τα Πρωτόζωα που δεν διαθέτουν και μοιάζουν περισσότερο με ζώα.

Γενικά το κύτταρο ενός πρώτιστου χαρακτηρίζεται «πολύδύναμο» κύτταρο αφού μπορεί να εξασφαλίζει σχεδόν το σύνολο των κύριων λειτουργιών π.χ. θρέψη, αναπαραγωγή, συμπεριφορά κ.λπ.

Είναι οργανισμοί με ένα κύτταρο, με πυρήνα. Π.Χ Αμοιβάδα

Ταξινόμηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σε παλαιότερες ταξινομήσεις τα Πρώτιστα ή και λεγόμενα «Πρωτόκτιστα» (Protoctista) αποτελούσαν ίδιο βασίλειο που περιλάμβανε κυρίως τους ευκαρυωτικούς μονοκύτταρους οργανισμούς που συμπεριλαμβάνονταν τα φύκη και τα πρωτόζωα.

Χρωμιστά και Πρωτόζωα (1998-2004)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Χρωμιστά
Συστηματική ταξινόμηση
Βασίλειο: Χρωμιστά (Chromista)
Cavalier-Smith, 1998[2]
Υποβασίλεια, Ανθυποβασίλεια και Συνομοταξίες 2004[3]
  • Κρυπτιστά (Cryptista)
    • Κρυπτόφυτα (Cryptophyta) Light green.PNG
  • Χρωμοβιωτά (Chromobiota)
    • Ωχρόφυτα (Ochrophyta) Light green.PNG
    • Ψευδομύκητες (Pseudofungi)
    • Οπαλλιόζωα (Opalozoa)
    • Απτιστά (Haptista)

Light green.PNG = συνομοταξίες που συμπεριλαμβάνουν ολικώς ή μερικώς οργανισμούς που φωτοσυνθέτουν

Πρωτόζωα
Συστηματική ταξινόμηση
Βασίλειο: Πρωτόζωα (Protozoa)
Cavalier-Smith, 1998[2]
Υποβασίλεια, Ανθυποβασίλεια και Συνομοταξίες 2004[3]
  • Σαρκομαστιγωτά (Sarcomastigota)
  • Διβλεφαριδωτά (Biciliata)
    • Kυψελιδωτά (Alveolata)
    • Αυλακωτά (Excavata)
    • Ευγληνόζωα (Euglenozoa) Light green.PNG
    • Ηθμόζωα (Percolozoa)
    • Λουκόζωα (Loukozoa)
    • Μεταμονάδες (Metamonada)
    • Ριζωτά (Rhizaria)
    • Κερκόζωα (Cercozoa) Light green.PNG
    • Ακτινόζωα (Radiozoa)
    • Τρηματοφόρα (Foraminifera)
    • Αβεβαίου Τοποθέτησης (Incertae sedis)
    • Ηλιόζωα (Heliozoa)
    • Αποδόζωα (Apusozoa)

Light green.PNG = συνομοταξίες που συμπεριλαμβάνουν μερικώς οργανισμούς που φωτοσυνθέτουν

Ο Thomas Cavalier-Smith (1998)[2] χώρισε τα Πρώτιστα σε δύο βασίλεια: στα Χρωμιστά που μοιάζουν με φυτά και στα Πρωτόζωα που μοιάζουν με ζώα. Αργότερα (2004)[3] χώρισε τα δύο αυτά βασίλεια στα υποβασίλεια, ανθυποβασίλεια και συνομοταξίες που αναγράφονται στα δύο ταξινομοπλαίσια στα δεξιά. Οι συνομοταξίες αυτές ακολουθούν τους γενικους κανόνες ονοματολογίας ταξινομικών βαθμιδών και έχουν καταλήξεις σε «-φυτά», «-μύκητες» και «-ζώα» ανάλογα με τα είδη που περιέχουν. Εξαίρεση στον κανόνα ονομασίας αποτελούν τα Βλεφαριδοφόρα, τα Τρηματοφόρα και οι Μεταμονάδες.

Ανάμεσα στα Μυζόζωα (π.χ. η Δινοφύσις (Dinophysis)), στα Ευγληνόζωα (π.χ. η Ευγλήνη (Euglena)) και στα Κερκόζωα (π.χ. το Χλωραράχνιον (Chlorarachnion)) υπάρχουν και μερικοί οργανισμοί οι οποίοι φωτοσυνθέτουν (δηλαδή θεωρούνται εξ ορισμού φύκη) και έχουν προκύψει από την ενδοσυμβίωση ενός μονοκύτταρου χλωροφύκους ή ροδοφύκους μέσα σε ένα πρώην ετερότροφο οργανισμό.

Πιο πρόσφατες ταξινομήσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πρόσφατα αναθεώρησε την ταξινόμηση του αφού συνένωσε το βασίλειο των Χρωμιστών με το ανθυποβασίλειο των Κυψελιδωτών για να δημιουργήσει την υπερομάδα Χρωμοκυψελιδωτά (Chromalveolata). Τo επιχείρημα γι' αυτή τη συνένωση έγγειται στο ότι ακόμη και τα Κυψελιδωτά (συνομοταξία Μυζόζωα) περιέχουν, είτε είδη που φωτοσυνθέτουν (υποσυνομοταξία Δινομαστιγωτά), είτε είδη που έχουν χάσει τη δυνατότηττα να φωτοσυνθέτουν (υποσυνομοταξία Σπορόζωα) αλλά έχουν κατάλοιπα χλωροπλαστών, τους λεγόμενους κορυφοπλάστες (apicoplasts).

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα τόμ. 51ος, σελ. 85

Αναφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Haeckel, E. (1866). Systematische Einleitung in die allgemeine Entwicklungsgeschichte. Generelle Morphologie die Organismen, Vol. 2. Reimer, Berlin. 
  2. 2,0 2,1 2,2 Cavalier-Smith, T (1998). «A revised six-kingdom system of life». Biological Reviews of the Cambridge Philosophical Society 73 (3): 203-66. doi:9809012. ISSN 1464-7931. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9809012. 
  3. 3,0 3,1 3,2 Cavalier-Smith, Thomas (2004). «Only six kingdoms of life». Proceedings. Biological Sciences / The Royal Society 271 (1545): 1251-62. doi:15306349. ISSN 0962-8452. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15306349. 
Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
Wikispecies logo
Τα Βικιείδη έχουν πληροφορίες για το θέμα: