Πιστοποιητικό κοινωνικών φρονημάτων

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Το πιστοποιητικό κοινωνικών φρονημάτων ήταν κρατικό έγγραφο το οποίο εκδιδόταν από τις ελληνικές αστυνομικές αρχές ή τον Στρατό μεταξύ 1938 και κατά διαστήματα μέχρι το 1981, το οποίο βεβαίωνε ότι κάποιος πολίτης δεν ήταν κομμουνιστής ούτε συμπαθής προς τον κομμουνισμό. Μέσω των Πιστοποιητικών Κοινωνικών Φρονημάτων αποκλείστηκαν από ολόκληρο το δημόσιο τομέα, αλλά και από την εισαγωγή σε ανώτερες σχολές[1] αλλά και «για απλές συναλλαγές με την εκτελεστική εξουσία»[2], όχι μόνον όσοι είχαν χαρακτηριστεί από τις αρχές ως κομμουνιστές, οι ίδιοι ή μέλη της ευρύτερης οικογενείας τους, αλλά και όσοι εμφορούνταν από φιλελεύθερες ιδέες.

Τα πιστοποιητικά κοινωνικών φρονημάτων καθιερώθηκαν κατά τη δικτατορία του Ι. Μεταξά. Ενδεικτικά, το Βασιλικό Διάταγμα της 13/9/1938[3] που εκδόθηκε από την Κυβέρνηση Μεταξά και το οποίο αφορούσε την συμμετοχή σε εισαγωγικές εξετάσεις Παιδαγωγικών Ακαδημιών, απαιτούσε τέτοιο πιστοποιητικό[1]. Μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου, το 1948 τα πιστοποιητικά καθιερώθηκαν με το νόμο 516 του 1948 (κυβέρνηση Σοφούλη) ώστε να καλύπτουν όλο το δημόσιο τομέα. Το 1954, τα πιστοποιητικά αυτά τα απαιτούσαν οι αρχές ακόμη και για «την έκδοσιν διαβατηρίων προς αποδημίαν ή προσωρινήν μετάβασιν εις το εξωτερικόν»[4]. Τα πιστοποιητικά καταργήθηκαν το 1964 από την τότε Κυβέρνηση Παπανδρέου και επανήλθαν το 1967 με την εγκαθίδρυση της Δικτατορίας των Συνταγματαρχών. Καταργήθηκαν εν μέρει το 1971[5] στο πλαίσιο του σχεδίου φιλελευθεροποίησης ή «εκδημοκρατισμού» του καθεστώτος[1]. Τα πιστοποιητικά κοινωνικών φρονημάτων καταργήθηκαν οριστικά το 1981.

Τα πιστοποιητικά κοινωνικών φρονημάτων έγιναν αιτία να εγκαταλείψουν την χώρα «αριστεροί» πολίτες αφού χωρίς αυτά δεν μπορούσε κάποιος να σπουδάσει.

Σήμερα η αναφορά κάποιου σε πιστοποιητικό κοινωνικών φρονημάτων γίνεται μεταφορικά και με αίσθηση της υπερβολής όταν κάποια δημόσια υπηρεσία του ζητάει πολλά δικαιολογητικά προκειμένου να τον εξυπηρετήσει.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι - Τεκμήρια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αναφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 Πιστοποιητικά κοινωνικών φρονημάτων: Μια κλασική περίπτωση κοινωνικής δικαιοσύνης ή αδικίας κατά την επιλογή των υποψηφίων σπουδαστών στις Παιδαγωγικές Ακαδημίες, Αθανάσιος Καραφύλλης, 5ο Επιστημονικό Συνέδριο Ιστορίας Εκπαίδευσης με θέμα: «Εκπαίδευση και Kοινωνική Δικαιοσύνη», Εργαστήριο Ιστορικού αρχείου Νεοελληνικής και διεθνούς Εκπαίδευσης, Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Πατρών
  2. "Οι απ' έξω" Η συνέχιση της έκτακτης νομοθεσίας του Εμφυλίου και οι επιπτώσεις της κατά τις δεκαετίες 1950 και 1960, Μουσείο Δημοκρατίας στην Άη Στράτη
  3. «Περί χρόνου ενεργείας εισιτηρίων εξετάσεων των παιδαγωγικών Ακαδημιών, εκδόσεως αποτελεσμάτων κ.λ.π.», στηριζόμενο στον Α.Ν. 1075/1938 (άρθρο 2)
  4. Τάσος Κωστόπουλος, «Τα σύνορα του Έθνους» (από τον τόμο του επιστημονικού συμποσίου «Σύγχρονοι μηχανισμοί βίας και καταπίεσης», Εταιρεία Σπουδών, 2005), απόσπασμα
  5. Ενδεικτικά στο Νομοθετικό Διάταγμα (Ν.Δ.) 842/1971 «Περί Αναδιοργανώσεων των Παιδαγωγικών Ακαδημιών...», δεν υπάρχει απαίτηση για πιστοποιητικό φρονημάτων στα απαραίτητα προσόντα υποψηφίων