Μικρή Κουκουβάγια
| Μικρή Κουκουβάγια | ||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
.jpg) Μικρή Κουκουβάγια, Athene noctua
|
||||||||||||||
| Κατάσταση διατήρησης | ||||||||||||||
 Ελαχίστης Ανησυχίας |
||||||||||||||
| Συστηματική ταξινόμηση | ||||||||||||||
|
||||||||||||||
| Διώνυμο | ||||||||||||||
| Athene noctua (Αθηνά η νυκτία) (Scopoli, 1769) |
||||||||||||||
 Εύρος των Μικρών Κουκουβάγιων
|
||||||||||||||
| Συνώνυμα | ||||||||||||||
|
Carine noctua |
Η Μικρή Κουκουβάγια ή Αθηνά η νυκτία (Athene noctua) είναι αρπακτικό νυκτόβιο πτηνό της τάξης των γλαυκομόρφων (strigiformes) της οικογένειας των Στριγιδών (strigidae). Οι γνήσιες κουκουβάγιες ανήκουν στην οικογένεια των στριγιδών, η οποία αριθμεί περίπου 130 είδη. Στην τάξη των γλαυκομόρφων ανήκει επίσης η οικογένεια των τυτονιδών (tytonidae) που περιλαμβάνει λίγα είδη κουκουβάγιας με καρδιόσχημο πρόσωπο, με σημαντικότερο το είδος τυτώ (tyto alba),γνωστό στην Ελλάδα με την κοινή ονομασία πεπλόγλαυκα.
Πίνακας περιεχομένων |
Γενικά [Επεξεργασία]
Οι κουκουβάγιες έχουν σχεδόν παγκόσμια κατανομή καθώς συναντώνται σε όλες τις ηπείρους, εκτός της ανταρκτικής. Τα ενδημικά των θερμότερων ζωνών μεταναστεύουν συχνά προς νότο με τα πρώτα κρύα του χειμώνα. Εκτός από την μικρή κουκουβάγια, άλλα γνωστά είδη της ελληνικής χλωρίδας είναι: ο Γκιώνης (Otus scpos) και ο μπούφος (Bubo bubo).
Περιγραφή [Επεξεργασία]
Όλα τα είδη χαρακτηρίζονται από μεγάλο κεφάλι, μεγάλα μάτια με κατεύθυνση προς τα εμπρός- γύρω από τα οποία σχηματίζεται ένας δακτύλιος από άκαμπτα φτερά-, μικρό ισχυρό και αγκυλωτό ράμφος, στρογγυλεμένες φτερούγες και κοντά πόδια με ισχυρούς γαμψώνυχες. Τα μάτια της είναι ακίνητα, στερεωμένα στις κόγχες τους, γι΄ αυτό, παρόλο που έχει στερεοσκοπική όραση, για να κοιτάξει στο πλάι αναγκάζεται να στρέψει τον λαιμό της που είναι εξαιρετικά ευκίνητος και μπορεί να στραφεί προς όλες τις κατευθύνσεις, ακόμα και προς τα πίσω. Το φτέρωμά τους είναι πυκνό και απαλό, ειδικά κατασκευασμένο ώστε το πέταγμα της να είναι αθόρυβο, για να μην γίνεται αντιληπτή. Το χρώμα τους ποικίλλει από γκριζοκάστανο μέχρι κοκκινωπό, συχνά διάσπαρτο από κηλίδες ή ραβδώσεις.
Ενδιαίτημα [Επεξεργασία]
Συναντώνται σε μια ποικιλία ενδιαιτημάτων, όπου φωλιάζουν κάτω από στέγες σπιτιών, ανάμεσα σε ερείπια, μέσα σε κορμούς ξερών δέντρων, σε κοιλότητες βράχων κ.α. Είναι γενικά μονογαμικά πτηνά και γεννούν 1-14 σφαιρικά αβγά. Όταν ενοχληθούν, παράγουν μονότονες και οξείες κραυγές.
Προλήψεις [Επεξεργασία]
ΟΙ νυκτόβιες συνήθεις, το αθόρυβο πέταγμα και οι διαπεραστικές κραυγές πουσσ είχαν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία δεισιδαιμονιών απέναντι στα πουλιά αυτά. Σε ορισμένους πολιτισμούς η κουκουβάγια συμβόλιζε τον θάνατο, ενώ στην Ελλάδα το πουλί αυτό συνδέθηκε με τη θεά Αθηνά και αποτέλεσε σύμβολο σοφίας. Ακόμα και σήμερα υπάρχουν προλήψεις για τις κουκουβάγιες, όπως για παράδειγμα η λαϊκή αντίληψη ότι η κραυγή της πάνω από ένα σπίτι, προαναγγέλλει τον θάνατο κάποιου από τα άτομα που κατοικούν.
Διατροφή [Επεξεργασία]
Οι κουκουβάγιες τρέφονται κυρίως με τρωκτικά και έντομα, ενώ λίγα είδη είναι ψαροφάγα. Η όραση των πουλιών αυτών είναι οξεία, με μεγαλύτερη ευαισθησία στο ημίφως, καθώς πρ΄΄οκειται για νυκτόβιους θηρευτές. Αναζητούν τη νύχτα τη λεία τους με την βοήθεια της ακοής, καθώς η φτερωτή στεφάνη που βρίσκεται γύρω από τα μάτια της φέρει ευαίσθητα τριχωτά φτερά, μέσω των οποίων μεταδίδονται οι ηχητικές δονήσεις στα αφτιά.[1]
Γλαυξ η νυκτόβιος [Επεξεργασία]
Η γλαυξ (κουκουβάγια) συνδεόταν συνδεόταν στενά με την λατρεία της θεάς Αθηνάς. Την θεωρούσαν ιερό πουλί της θεάς, με την ιδιότητα της ως θεάς της σοφίας. Υπήρχε η αντίληψη πως τα μάτια της θεάς έλαμπαν στο σκοτάδι όπως τα μάτια της κουκουβάγιας - σύμβουλο της γνώσις μέσα στο σκοτάδι της αμάθειας- και το ομηρικό επίθετο της Αθηνάς γλαυκώπις,[2] μολονότι προέρχεται από το γλαυκός= (γαλάζιος), αποδόθηκε αργότερα στην ομοιότητα των ματιών της με της κουκουβάγιας. Μια άλλη ερμηνεία θέλει την κουκουβάγια, το πουλί που αγρυπνεί τη νύχτα, σύμβολο της πολιούχου θεάς που αγρυπνεί για την πόλης της.
Πολλά νομίσματα είχαν επάνω το πουλί αυτό και τα έλεγαν γλαύκες. Το ρητό:
| « | γλαύκας εις Αθήνα κομίζειν | » |
σήμαινε τη ματαιότητα μιας προσπάθειας, γιατί ήταν περιττό να φέρνει κανείς το έμβλημα της σοφίας στη πόλη της σοφίας. Το άλλο ρητό «γλαυξ ίπταται» σήμαινε πως επίκειται κάτι καλό. Λένε πως την παραμονή της ναυμαχίας της Σαλαμίνας, μια κουκουβάγια κάθισε στο κατάρτι της ναυαρχίδας του Θεμιστοκλή, πράγμα που προανήγγειλε τη μεγάλη νίκη.[3]
Παραπομπές [Επεξεργασία]
- ↑ Εγκυκλοπαίδεια Δομή (των 30 τόμων), τόμ. 15, σ.. 467 ISBN 960-8177-65-0
- ↑ Ιλιάδα, A 206
- ↑ Γιάννης Λάμψας, Λεξικό του Αρχαίου Κόσμου, τόμ. Α σ. 687 ISBN 960-666-932-7
