Καλός μπάτσος/κακός μπάτσος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Καλός μπάτσος/κακός μπάτσος ονομάζεται ψυχολογική τακτική ανάκρισης που βασίζεται σε κοινή ανάκριση ενός ατόμου από δυο ανακριτές, ο ένας από τους οποίους παίζει το ρόλο του καλού και ο άλλος το ρόλο του κακού. Η ονομασία αυτή της ψυχολογικής τακτικής προέρχεται από την αγγλική έκφραση good cop/bad cop. Η ανακριτική πρακτική αναφέρεται ως «συνδυαστική ανάκριση» σε σχετικά φυλλάδια της CIA[1].

Η τακτική έχει ως εξής: ο "κακός μπάτσος" απειλεί ψυχολογικά ή/και (πιο συχνά) σωματικά τον κρατούμενο προς ανάκριση, και στη συνέχεια ο "καλός μπάτσος" φέρεται φιλικά προς το υποκείμενο, με σκοπό να αποσπάσει τις επιθυμητές πληροφορίες. Πχ. μπορεί να υποσχεθεί ότι θα προστατεύσει τον ανακρινόμενο από τις απειλές αν συνεργαστεί (δηλαδή αν μιλήσει).[2]

Η έκφραση αυτή χρησιμοποιείται και στην Ελλάδα[3][4][5] και δεν αναφέρεται μόνο στην πρακτική της ανάκρισης, αλλά και στην ψυχολογική τακτική διαπραγμάτευσης[6] μέσα από δήθεν αλληλοσυγκρουόμενες απόψεις που παρουσιάζονται από διαφορετικά μέλη της ίδιας οργάνωσης, που χωρίς να μετατοπίζουν ιδιαίτερα το κέντρο του σημείου πίεσης, αμβλύνουν τις αντιδράσεις.

Παρά το γεγονός ότι η τεχνική αυτή είναι ιδιαίτερα χρήσιμη κατά των κατηγορουμένων που είναι νέοι, φοβισμένοι, ή αφελείς, μπορεί να προκαλέσει ακόμα μια ενστικτώδης ψυχολογική απόκριση σε αυτούς που είναι εξοικειωμένοι με αυτό. Ωστόσο, δεδομένου ότι έχουν επίγνωση της απόπειρας χειραγώγησης, μπορούν απλά να διακόψουν τη λειτουργία της ολοκληρωτικά ή να προσπαθήσουν να διακόψουν τη διαδικασία. Οι έμπειροι ανακριτές αξιολογούν το επίπεδο των πληροφοριών του κατηγορούμενου και εμπειρίας του με την τεχνική πριν από την εφαρμογή της.

Υπάρχουν διάφορα αντίμέτρα διαθέσιμα, που που μπορεί να διαταράξουν την τακτική ή να την κάνουν να αποτύχει:

  • Ένας έμπειρος με το θέμα μπορεί να επιλέξει σκόπιμα να δελεάσει τον «κακό μπάτσο», με προκλητική συμπεριφορά (όπως υποτιμητικά σχόλια για τον κακό μπάτσο ή την οικογένειά του, φυλετικές, εθνοτικές και σχετικά με το φύλο δυσφήμηση κατά περίπτωση, προσβλητικές χειρονομίες), ελπίζοντας ότι ο «κακός μπάτσος» θα χάσει τον αυτοέλεγχο και να αντιδράσει βίαια προς το αντικείμενο. Οι περισσότερες φιλελεύθερες δημοκρατίες αναμένουν επαγγελματισμό από το προσωπικό επιβολής του νόμου, έτσι ώστε οποιαδήποτε σωματική βία προς έναν κατηγορούμενο κατά τη διάρκεια της ανάκρισης, ελλείψει αποδεδειγμένης σωματικής πρόκλησης θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την υπόθεση της κατηγορούσας αρχής ή να οδηγήσει σε αστικές ή ποινικές νομικές συνέπειες για τους ανακριτές.
  • Σοβαρή λεκτική βία ή αλλιώς προσβλητική συμπεριφορά προς τον «καλό μπάτσο», έχει επίσης αποδειχθεί αρκετά αποδιοργανωτική ανάλογα με την περίσταση.

Η ρουτίνα καλός μπάτσος/κακός μπάτσος είναι μια κοινή δραματική τεχνική του κινηματογράφου και της τηλεόρασης, όπου ο κακός μπάτσος συχνά ξεπερνάει τα όρια της νόμιμης συμπεριφοράς.

Αναφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Αποχαρακτηρισμένο έγγραφο Human Resource Exploitation Training Manual (1983), pp. 26-27. [1]
  2. «"Good cop/bad cop" as a model for nonproliferation diplomacy toward North Korea and Iran». Nonproliferation Review. 31.07.2009. http://cns.miis.edu/npr/pdfs/141martin.pdf. Ανακτήθηκε στις March 27, 2011. 
  3. «Ο «καλός» μπάτσος και ο «κακός» μπάτσος;». Εφημερίδα «Ελευθερία» Λάρισας. Παρασκευή, 31 Ιουλίου 2009. http://www.eleftheria.gr/viewarticle.asp?aid=10984&pid=19&CategoryID=19. Ανακτήθηκε στις March 27, 2011. 
  4. «Φουντώνει η βεντέτα Πάγκαλου - Τσίπρα Ο επικεφαλής του ΣΥΡΙΖΑ κατηγόρησε τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης ότι παίζει ενσυνείδητα το ρόλο του «κακού μπάτσου»». ΤΟ ΒΗΜΑ. 17/03/2010. http://www.tovima.gr/politics/article/?aid=320528. Ανακτήθηκε στις March 27, 2011. 
  5. «Ο καλός και ο κακός «μπάτσος»». Χρήμα Online. 04.03.2011. http://www.xrima-online.gr/ar8ra/o_kalos_kai_o_kakos_ampatsosa.html. Ανακτήθηκε στις March 27, 2011. 
  6. Θανάσης Αυγερινός (27 Μαρ 2010). "«Επανεκκίνηση» υπερδύναμης". Ελευθεροτυπία. X.K. Τεγόπουλος Εκδόσεις Α.Ε.. http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=145709. Ανακτήθηκε στις 27 Μαρ 2011.