Εγκυκλοπαίδεια Μπριτάνικα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Η σελίδα τίτλου της πρώτης έκδοσης της Εγκυκλοπαίδειας Μπριτάνικα.

Η Εγκυκλοπαίδεια Μπριτάνικα (αγγλικά: Encyclopædia Britannica, λατινικά για Βρετανική Εγκυκλοπαίδεια) είναι αγγλόφωνη εγκυκλοπαίδεια γενικού ενδιαφέροντος που εκδίδεται από την ιδιωτική εταιρεία Encyclopædia Britannica, Inc. Τα άρθρα της Εγκυκλοπαίδειας Μπριτάνικα απευθύνονται σε ενήλικο μορφωμένο κοινό και συγγράφονται από προσωπικό που αποτελείται από περίπου 100 συντάκτες πλήρους απασχόλησης και πάνω από 4.000 ειδικούς συνεργάτες. Θεωρείται ευρέως ως η πλέον ακαδημαϊκή εγκυκλοπαίδεια.[1][2] Η Μπριτάνικα είναι η παλαιότερη αγγλόφωνη εγκυκλοπαίδεια που εκδίδεται ακόμα.[3] Πρωτοεκδόθηκε μεταξύ των 1768 και 1771 στο Εδιμβούργο της Σκωτίας και γρήγορα αναπτύχθηκε σε δημοτικότητα και μέγεθος. Η τρίτη της έκδοση του 1801 ξεπερνούσε ήδη τους 21 τόμους.[4][5] Το ανερχόμενο κύρος της συνέβαλε στην προσέλκυση επιφανών συνεργατών, ενώ η 9η (1875-1889) και η 11η (1911) έκδοση θεωρούνται ορόσημο εγκυκλοπαίδειας για την ευρυμάθεια και τη λογοτεχνική τους τεχνοτροπία.[4] Από την 11η εκδοσή της η Μπριτάνικα σταδιακά συντόμευσε και απλοποίησε τα άρθρα της με σκοπό τη διεύρυνση του κοινού της στη Βόρειο Αμερική.[4] Το 1933 η Εγκυκλοπαίδεια Μπριτάνικα έγινε η πρώτη εγκυκλοπαίδεια που απέκτησε πολιτική "συνεχούς αναθεώρησης", με την οποία η εγκυκλοπαίδεια επανεκδίδεται συνεχώς και κάθε άρθρο ανανεώνεται σε τακτική βάση.[5]

Η σημερινή 15η έκδοση διαθέτει μια μοναδική τριμερή δομή: την 12τομη Micropædia σύντομων άρθρων (που δεν ξεπερνούν γενικά τις 750 λέξεις), την 17τομη Macropædia εκτενών άρθρων (τα οποία διαθέτουν από 2 εώς 310 σελίδες) και έναν τόμο Propædia που αποσκοπεί στο να δώσει ένα ιεραρχικό διάγραμμα της ανθρώπινης γνώσης. Η Micropædia χρησιμεύει για γρήγορη αναζήτηση και ως οδηγός για την Macropædia, ενώ συνιστάται στους χρήστες να μελετήσουν το διάγραμμα της Propædia για να κατανοήσουν το πλαίσιο ενός θέματος και για να βρουν άλλα, λεπτομερέστερα άρθρα.[6] Το μέγεθος της Μπριτάνικα έχει παραμείνει σχεδόν σταθερό τα τελευταία 70 χρόνια, με περίπου 40 εκατομμύρια λέξεις για μισό εκατομμύριο θέματα.[7] Αν και η έκδοση γίνεται από το 1901 από τις ΗΠΑ, η Μπριτάνικα έχει διατηρήσει την παραδοσιακή Βρετανική ορθογραφία.[1]

Στην ιστορική της πορεία η Μπριτάνικα έχει αντιμετωπίσει δυσκολίες να παραμείνει επικερδής — πρόβλημα που αντιμετωπίζουν πολλές εγκυκλοπαίδειες.[3] Τον Μάρτιο του 2012 ανακοινώθηκε η διακοπή της έντυπης έκδοσης, καθώς οι πωλήσεις της εταιρείας τα τελευταία χρόνια προέρχονταν κατά 85% από τις ηλεκτρονικές εκδόσεις.[8] Κάποια άρθρα σε συγκεκριμένες προηγούμενες εκδόσεις έχουν δεχθεί κριτική ως ανακριβή, προκατειλημμένα ή ως γραμμένα από αναρμόδιους συντάκτες.[4][9] Η ακρίβεια σε κάποια σημεία της σημερινής έκδοσης έχει επίσης αμφισβητηθεί[1][10] αν και οι ισχυρισμοί αυτοί έχουν αμφισβητηθεί από την διοίκηση της Μπριτάνικα.[11] Παρόλες τις κριτικές αυτές η Μπριτάνικα διατηρεί τη φήμη της ως αξιόπιστο εργαλείο έρευνας.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το ιδιοκτησιακό καθεστώς της Μπριτάνικα έχει αλλάξει πολλές φορές, από τον σκωτσέζο εκδοτικό οίκο A & C Black, τον Οράτιο Έβερετ Χούπερ, τον Σίαρς Ρέμπακ και τον Γουίλιαμ Μπέντον. Τωρινός ιδιοκτήτης της Encyclopædia Britannica, Inc. είναι ο Ζακί Σάφρα, ελβετός εκατομυριούχος ηθοποιός. Η πρόσφατη πρόοδος στην τεχνολογία της πληροφορίας και η άνοδος των ηλεκτρονικών εγκυκλοπαιδειών, όπως η Microsoft Encarta και η Wikipedia έχουν ρίξει την ζήτηση για έντυπες εγκυκλοπαίδειες.[12] Για να παραμείνει ανταγωνιστική η Encyclopædia Britannica, Inc. έχει τονίσει την φήμη και το κύρος της εγκυκλοπαίδειας, έχει μειώσει τις τιμές και το κόστος παραγωγής και έχει αναπτύξει ηλεκτρονικές εκδόσεις σε CD-ROM, σε DVD και στον παγκόσμιος ιστός. Παράλληλα, από τις αρχές της δεκαετίας του 1930 έχει προωθήσεις παράγωγα έργα αναφοράς.[5]

Εκδόσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τόμοι της τρίτης έκδοσης της εγκυκλοπαίδειας (1797)

Η Μπριτάνικα έχει εκδοθεί σε 15 επίσημες εκδόσεις με παραρτήματα πολλών τόμων στην 3η και στην 5η έκδοση (δείτε τον πίνακα παρακάτω). Στην ουσία η 10η έκδοση ήταν απλώς συμπλήρωση της 9ης, όπως και η 12η και η 13η ήταν συμπληρώματα της 11ης. Στην 15η έκδοση έγινε μαζική αναδιοργάνωση το 1985, εντούτοις η τρέχουσα ενημερωμένη έκδοση θεωρείται ακόμα 15η.

Καθόλη την ιστορία της, η Μπριτάνικα είχε δύο σκοπούς: να είναι ένα εξαίρετο βιβλίο αναφοράς και να παρέχει εκπαιδευτικό υλικό για όσους επιθυμούν μελέτη.[3] Το 1974, η 15η έκδοση υιοθέτησε ένα τρίτο στόχο, να συστηματοποιήσει όλη την ανθρώπινη γνώση.[6] Η ιστορία της Μπριτάνικα μπορεί να χωριστεί σε πέντε κύριες περιόδους, που ορίζονται από μεγάλες αλλαγές στη διαχείριση ή από την αναδιοργάνωση της εγκυκλοπαίδειας.

Πρώτη περίοδος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά την πρώτη περίοδο (1η-6η έκδοση, 1768-1826), την Μπριτάνικα διαχειρίζονταν οι αρχικοί ιδρυτές της, ο Colin Macfarquhar και ο Άντριου Μπελ, καθώς και φίλοι και συγγενείς τους, όπως ο Τόμας Μπόναρ, ο Τζόρτζ Γλέιγκ και ο Άρτσιμπαλντ Κόνσταμπλ. Η Μπριτάνικα εκδόθηκε πρώτη φορά μεταξύ 1768 και 1771 στο Εδιμβούργο ως Encyclopædia Britannica, or, A dictionary of arts and sciences, compiled upon a new plan. Θεωρούνταν συντηρητική αντίδραση στην προκλητική γαλλική Encyclopédie του Ντενί Ντιντερό (που εκδόθηκε το 1751-1766), η οποία με την σειρά της είχε επιρραστεί από την προηγούμενη Chambers Cyclopaedia. Η Μπριτάνικα ήταν πρωτίστως σκωτσέζικη επιχείρηση, όπως άλλωστε συμβόλιζε το λογότυπο με το γαϊδουράγκαθο, φυτικό έμβλημα της Σκωτίας. Η ίδρυση της εγκυκλοπαίδεια είναι μία από τις πλέον διαρκείς και διάσημες κληρονομιές του σκωτσέζικου διαφωτισμού.[13] Σε αυτή την περίοδο η Μπριτάνικα εξελίχθηκε από 3τομο έργο (1η έκδοση) γραμμένο από ένα νεαρό συγγραφέα (Γουίλιαμ Σμέλι)[14] σε ένα εικοσάτομο έργο γραμμένο από πολυάριθμους συγγραφείς. Παρόλο που αρκετές άλλες εγκυκλοπαίδειες ανταγωνίζονταν την Μπριτάνικα, όπως η Rees's Cyclopaedia και η Encyclopaedia Metropolitana του Σάμιουελ Τέιλορ Κόλριτζ, εν τέλει είτε χρεωκόπησαν είτε παρέμεινα ημιτελείς λόγω διαφωνιών ανάμεσα στους συντάκτες. Προς το τέλος της περιόδου, η Bratannica είχα αναπτύξει δίκτυο επιφανών συγγραφέων.

Στη σημερινή τελευταία έκδοση της Μπριτάνικα συνέβαλαν πάνω από 4.000 συνεργάτες, μεταξύ των οποίων αναγνωρισμένοι επιστήμονες όπως οι Μίλτον Φρίντμαν, Καρλ Σαγκάν και Μάικλ ΝτιΜπάκευ.

Ιστορικό εκδόσεων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Έκδοση Χρονιά Μέγεθος
17681771 3 τομ.
17771784 10 τομ.
17881797, 1801 παρ. 18 τομ. + 2 παρ.
18011809 20 τομ.
1815 20 τομ.
18201823, 18151824 παρ. 20 τομ. + 2 παρ.
18301842 21 τομ.
18521860 21 τομ. + ευρετήριο
18701890 24 τομ. + ευρετήριο
10η 19021903 9η έκδοση. + 9 παρ
11η 19101911 29 τομ.
12η 19211922 11η έκδοση + 3 παρ.
13η 1926 11η έκδοση + 6 παρ.
14η 19291973 24 τομ.
15η 19741984 28 τομ.
1985 32 τομ.

τομ. = τόμος, παρ. = παράρτημα

Η πρώτη έκδοση σε CD-ROM κυκλοφόρησε το 1994. Εκείνη την περίοδο περίπου εμφανίστηκε και η πρώτη διαδικτυακή έκδοση. Το 1999 η έκδοση αυτή έγινε προσωρινά δωρεάν. Από το 2001 η διαδικτυακή έκδοση έγινε πάλι επί πληρωμή.

Στις 16 Μαρτίου 2012 ανακοινώθηκε επίσημα ότι διακόπτεται πλέον η έντυπη έκδοση της εγκυκλοπαίδειας και παραμένει μόνον η διαδικτυακή έκδοση[15].

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 Kister, KF (1994). Kister's Best Encyclopedias: A Comparative Guide to General and Specialized Encyclopedias (2nd έκδοση). Phoenix, AZ: Oryx Press. ISBN 0897747445. 
  2. Sader, Marian; Lewis, Amy (1995). Encyclopedias, Atlases, and Dictionaries. New Providence, NJ: R. R. Bowker (A Reed Reference Publishing Company). ISBN 0-8352-3669-2. 
  3. 3,0 3,1 3,2 «Encyclopedias and Dictionaries». Encyclopædia Britannica. 18 (15th edition έκδοση). Encyclopædia Britannica, Inc.. 2007. σσ. 257–286. 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Kogan, Herman (1958). The Great EB: The Story of the Encyclopædia Britannica. Chicago: The University of Chicago Press. LCCN 58-8379. 
  5. 5,0 5,1 5,2 «Encyclopædia». Encyclopædia Britannica (14th edition έκδοση). 1954.  Aside from providing an excellent summary of the Britannica's history and early spin-off products, this article also describes the life-cycle of a typical Britannica edition. A new edition typically begins with strong sales that gradually decay as the encyclopaedia becomes outdated. When work on a new edition is begun, word leaks out and sales of the old edition effectively stop, just at the time when the fiscal needs are greatest: a new editorial staff must be assembled, articles commissioned, etc. Elkan Harrison Powell identified this cyclic fluctuation of income as a key danger to the fiscal health of any encyclopaedia, one that he hoped to overcome with his innovative policy of continuous revision.
  6. 6,0 6,1 The New Encyclopædia Britannica (15th edition, Propædia έκδοση). 2007. σελ. 5–8. 
  7. The New Encyclopædia Britannica (15th edition, Index preface έκδοση). 2007. 
  8. «Encyclopaedia Britannica ends its famous print edition». BBC News. 2012-03-14. http://www.bbc.co.uk/news/business-17362698. Ανακτήθηκε στις 2012-03-14. 
  9. Burr, George L. (1911). «The Encyclopædia Britannica: A Dictionary of Arts, Sciences, Literature and General Information». American Historical Review 17: 103–109. doi:10.2307/1832843. 
  10. Giles, Jim (2005-12-15). «Internet encyclopedias go head to head». Nature 438: 900–901. doi:10.1038/438900a. http://www.nature.com/nature/journal/v438/n7070/full/438900a.html. Ανακτήθηκε στις 2006-10-21. 
  11. «Fatally Flawed: Refuting the recent study on encyclopedic accuracy by the journal Nature» (PDF). Encyclopedia Britannica, Inc. March 2006. http://corporate.britannica.com/britannica_nature_response.pdf. Ανακτήθηκε στις 2006-10-21. 
  12. Day, Peter (17 December 1997). «Encyclopaedia Britannica changes to survive». BBC News. http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/40033.stm. Ανακτήθηκε στις 2007-03-27. «Sales plummeted from 100,000 a year to just 20,000.» 
  13. Herman, Arthur (2002). How the Scots Invented the Modern World. Three Rivers Press. ISBN 978-0609809990. 
  14. Krapp, Philip; Balou, Patricia K. (1992). «Collier's Encyclopedia». Collier's Encyclopedia. 9. New York: Macmillan Educational Company. σσ. p. 135. LCCN 91-61165.  The Britannica's 1st edition is described as "deplorably inaccurate and unscientific" in places.
  15. Αποκλειστικά ψηφιακή η Britannica έπειτα από 244 χρόνια Η εταιρεία καταργεί την έντυπη έκδοση, ΤΟ ΒΗΜΑ, 14/3/2012

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Encyclopædia Britannica της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).