Χλαίνιος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Χλαίνιος
A.Chlaenius velutinus[1]B.Chlaenius spoliatus[1]C.Chlaenius festivus[1]
A.Chlaenius velutinus[1]
B.Chlaenius spoliatus[1]
C.Chlaenius festivus[1]
Συστηματική ταξινόμηση
Βασίλειο: Ζώα (Animalia)
Συνομοταξία: Αρθρόποδα (Arthropoda)
Ομοταξία: Έντομα (Insecta)
Τάξη: Κολεόπτερα (Coleoptera)
Οικογένεια: Carabidae
Υποοικογένεια: Χλαινιίναι (Chlaeniinae)
Γένος: Χλαίνιος (Chlaenius)
Bonelli 1810

Ο Χλαίνιος (Chlaenius) είναι γένος εντόμων της τάξης των κολεοπτέρων και της οικογένειας των Carabidae. Το γένος Χλαίνιος περιλαμβάνει πέντε υπογένη με 16 είδη στην Ευρώπη,[2] ενώ παγκοσμίως έχουν περιγραφεί περίπου 50 είδη.[3] Το πρώην υπογένος Χλαινιέλλος (Chlaeniellus) του γένους Χλαίνιος σήμερα θεωρείται γνήσιο γένος με άλλα 11 είδη στην Ευρώπη,[4] π.χ. Χλαινιέλλος ο μελανόκερως (Chlaeniellus nigricornis).

Στην Ελλάδα συναντούμε έξι ή επτά είδη (Chlaenius (Chlaenites) spoliatus,[5] Chlaenius (Chlaenius) festivus,[6] Chlaenius (Chlaenius) velutinus,[7] Chlaenius (Trichochlaenius) aeneopcephalus,[8] Chlaenius (Trichochlaenius) chrysocephalus,[9] Chlaenius (Trichochlaenius) gracilis[10] και ίσως Chlaenius (Trichochlaenius) auriceps[11]).

Το όνομα «Chlaenius» (Χλαίνιος) προέρχεται από τη λέξη «χλαῖνα» και κάνει αναφορά στο πυκνό βελούδινο τρίχωμα που σκεπάζει την άνω πλευρά του εντόμου σχεδόν όλων των ειδών του γένους.[12]

Χαρακτηριστικά του ακμαίου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το σώμα είναι πεπλατυσμένο, το κεφάλι και τα στοματικά μόρια δείχνουν προς τα μπροστά. Οι κεραίες συνίστανται από ένδεκα άρθρα. Είναι νηματοειδείς με τρίχωμα από το τέταρτο άρθρο (Η διαφορά μεταξύ του φαλακρού τρίτου και του τριχωτού τετάρτου άρθρου φαίνεται σαφώς στην Εικ. 4 αριστερά). Οι περίπου στρογγυλοί οφθαλμοί είναι μεγάλοι και κυρτοί. Τα πόδια επιτρέπουν γρήγορη μετακίνηση. Από τους πενταμερείς ταρσούς τα πρώτα τρία μέρη είναι τετραγωνικά στα πρόσθια πόδια των αρσενικών (Εικ. 5).

Στα έλυτρα έχουν εννέα ή δέκα βαθιές σειρές στιγμάτων. Η πρώτη σειρά δίπλα στο θυρεό είναι πολύ κοντή, οι ακόλουθες σειρές είναι παράλληλες. Τα μεσοδιαστήματα είναι λίγο κυρτά. Οι πλαϊνές άκρες των ελύτρων διπλώνονται προς τα κάτω (επίπλευρες).

Βιολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι προνύμφες και τα ακμαία τρέφονται από άλλα μικρά ζώα. Αναπτύσσονται σε βιότοπους με μεγάλη υγρασία.

Γεωγραφική εξάπλωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Συναντούμε είδη του γένους στην Αφρική, στην Ευρώπη και στην Ασία. Λείπουν στη Νότια και Βόρεια Αμερική και στα κρύα κλίματα της Ευρώπης και Ασίας. Βέβαια κάθε είδος έχει δικό του χώρο εξαπλώσεως.

Επιλεγμένα είδη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Chlaenius spoliatus.jpg
Εικ.1: Chlaenius spoliatus
Chlaenius festivus, near Harkány, Hungary - 20100506.jpg
Εικ.2: Chlaenius festivus
Chlaenius festivs under.jpg
Εικ.3: μέρος της κάτω πλευράς
του C. festivus
Chlaenius festivus head.jpg
Εικ.4: κεφάλι (C. festivus)
Chlaenius festivus fleg.jpg
Εικ.5: ταρσός του μπροστινού ποδιού
Α αρσενικό Β θηλυκό (C. festivus)
Chlaenis festivus hleg.jpg
Εικ.6: μέρος του οπίσθιου ποδιού
(C. festivus) Α μήκος του αγκαθιού
στην οπίσθια άκρη της κνήμης
Β μήκος του πρώτου ταρσομερούς

Chlaenius (Chlaenites) spoliatus (P. Rossi 1792)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το είδος διακρίνεται από όλα τα άλλα ευρωπαϊκά είδη του γένους με ένα χαρακτηριστικό που με γυμνό μάτι και από πάνω δεν φαίνεται. Το προτελευταίο άρθρο των χειλικών προσακτρίδων δεν έχει τρίχες. Άλλο ένα χαρακτηριστικό εκφράζεται στο επιστημονικό όνομα. Το «Chlaenius spoliatus» σημαίνει πως σε αυτό το είδος το τρίχωμα είναι φτωχό (λατ. spoliatus = αυτός που έχει στερηθεί ρούχα).[12] Σχεδόν δεν φαίνεται στα έλυτρα, μόνο στις πλευρές. Αυτός είναι ο λόγος, που τα έλυτρα του είδους γυαλίζουν περισσότερο στα άλλα είδη (Εικ. 1).

Συναντούμε το είδος σε όλες τις χώρες της Μεσογείου. Λείπει στις βόρειες χώρες της Ευρώπης και είναι πολύ σπάνιο στη Μεσαία Ευρώπη. Αντίθετα προς την Ανατολή το είδος επεκτείνεται μέχρι την Ασία.[5]

Chlaenius (Chlaenius) festivus (Panzer 1796)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Και αυτό το είδος (Εικ. 2) δεν αναγνωρίζεται εύκολα. Το ένα σπουδαίο χαρακτηριστικό βρίσκεται στην κάτω πλευρά του σώματος. Εδώ δίπλα στις κίτρινες κάτω πλευρικές άκρες των ελύτρων (επιπλευρες) οι πλευρές των κοιλιακών στερνιτών (ουροστερνιτών) είναι επίσης κίτρινες (Εικ. 3). Υπάρχει λοιπόν στην κοιλία μια κίτρινη λωρίδα δίπλα στις επίπλευρες. Εξ άλλου το αγκάθι στην οπίσθια άκρη της κνήμης του οπίσθιου ποδιού είναι μακρύτερο από το μισό του πρώτου ταρσομερούς (Εικ. 6).

Στην Ευρώπη ο χώρος διαμονής είναι πιο περιορισμένος. Το είδος λείπει στην Αφρική και στη Δυτική Μεσόγειο. Επεκτείνεται όμως επίσης στην Ασία.[6]

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Heinz Freude, Karl Wilhelm Harde, Gustav Adolf Lohse: Die Käfer Mitteleuropas. Band 2. Adephaga 1., Elsevier, Spektrum, Akad. Verl., München 1976, ISBN 3-87263-025-3
  • Ekkehard Wachmann, Ralph Platen, Dieter Barndt: Laufkäfer – Beobachtung, Lebensweise. 1. Auflage. Naturbuch-Verlag, Augsburg 1995, ISBN 3-894-40125-7

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 Edmund Reitter:Fauna Germanica, Die Käfer des Deutschen Reiches III. Band, K.G.Lutz' Verlag, Stuttgart 1911
  2. Fauna Europaea, υπογένη του γένους Chlaenia
  3. απαρίθμηση ειδών του γένους Χλαίνιος στο GBIF
  4. Fauna Europaea, είδη του γένους Χλαινιέλλος
  5. 5,0 5,1 Fauna Europaea, ταξινόμηση και γεωγραφική εξάπλωση του είδους Chlaenius spoliatus
  6. 6,0 6,1 Fauna Europaea, ταξινόμηση και γεωγραφική εξάπλωση του είδους Chlaenius festivus
  7. Fauna Europaea, ταξινόμηση και γεωγραφική εξάπλωση του είδους Chlaenia velutinus
  8. Fauna Europaea, ταξινόμηση και γεωγραφική εξάπλωση του είδους Chlaenius aeneocephalus
  9. Fauna Europaea, ταξινόμηση και γεωγραφική εξάπλωση του είδους Chlaenius chrysocephalus
  10. Fauna Europaea, ταξινόμηση και γεωγραφική εξάπλωση του είδους Chlaenia gracilis
  11. Fauna Europaea, ταξινόμηση και γεωγραφική εξάπλωση του είδους Chlaenia auriceps
  12. 12,0 12,1 Sigmund Schenkling:"Erklärung der wissenschaftlichen Käfernamen" (Εξήγηση των επιστημονικών ονομάτων κολεοπτέρων)

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα