Μοργανατικός γάμος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Με το επίθετο μοργανατικός, από τη γαλλική λέξη morganatique, χαρακτηρίζεται ένας γάμος ανάμεσα σε ένα μέλος ηγεμονικής οικογένειας και ένα πρόσωπο κατώτερης κοινωνικής τάξης, με αποτέλεσμα οι απόγονοί τους, αλλά και ο σύζυγος της χαμηλότερης κοινωνικής τάξης να μην έχουν κληρονομικό δικαίωμα σε τίτλους και θέσεις ευγενείας.

Ετυμολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η λέξη μοργανατικός, ήδη εν χρήσει στην αγγλική γλώσσα από το 1727, σύμφωνα με το Oxford English Dictionary, προέρχεται από τη μεσαιωνική λατινική λέξη morganaticus, εκ της φράσεως "matrimonium ad morganaticam" και αναφέρεται στο δώρο που δινόταν από το γαμπρό στη νύφη το πρωινό μετά το γάμο (προίκα). Ο λατινικός όρος υιοθετήθηκε από τον αντίστοιχο γερμανικό Morgengabe. Η κυριολεκτική του σημασία αναλύεται σε απόσπασμα του 16ου αιώνα: ένας γάμος από τον οποίο η σύζυγος και τα παιδιά που πρόκειται να γεννηθούν θεωρούνται δώρο[1].

Το "πρωινό δώρο" συμπεριλαμβανόταν στο εθιμοτυπικό των γάμων στους πρώιμους μεσαιωνικούς γερμανικούς πολιτισμούς (π.χ. Λομβαρδοί) και στις αρχαίες γερμανικές φυλές, ωστόσο η Εκκλησία εισήγαγε το έθιμο αυτό και σε άλλες χώρες, προκειμένου να βελτιώσει την ασφάλεια της συζύγου: η νύφη λάμβανε καθορισμένη περιουσία από την οικογένεια του γαμπρού, ικανή να διασφαλίσει την επιβίωσή της σε περίπτωση χηρείας, και κρατούνταν ξεχωριστά, σαν μοναδική ιδιοκτησία της συζύγου. Ωστόσο, όταν συναπτόταν ένα γαμήλιο συμβόλαιο, όπου η νύφη και τα παιδιά του γάμου αυτού δεν θα λάμβαναν τίποτε άλλο (πέρα από την προίκα) από την οικογένεια του γαμπρού ή από την κληρονομιά του, ο γάμος αυτός προσδιοριζόταν ως γάμος μόνο με προίκα και καμιά άλλη κληρονομιά, "matrimonium morganaticum".

Παραδείγματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ο βασιλιάς Ερρίκος ΙΔ' της Σουηδίας παντρεύτηκε την υπηρέτρια Κάριν Μάνσντοτερ το 1567 μοργανατικά και αργότερα κανονικά το 1568.
  • Ο Δούκας Λουδοβίκος Βίλχελμ της Βαυαρίας και η ηθοποιός Ενριέτε Μέντελ. Η κόρη τους, Μαρία Λουίζα, ήταν έμπιστη της Αυτοκράτειρας Ελισάβετ της Αυστρίας.
  • Ο αρχιδούκας Φερδινάνδος Β' της Αυστρίας παντρεύτηκε αρχικά την Φιλιπίν Βέλσερ, μια πλούσια αστή, και τα παιδιά τους έλαβαν ξεχωριστό τίτλο.
  • Ο Βίκτωρ Εμμανουήλ Β' της Ιταλίας το 1869 παντρεύτηκε μοργανατικά την πρώτη ερωμένη του, Ρόζα Τερέζα Βερτσελάνα Γκεριέρι, μια κοινή θνητή που έγινε Κόμισσα του Μιραφιόρι και της Φονταναφρέντα το 1858.
  • Σε μεγαλύτερη ηλικία, ο χήρος πρώην βασιλιάς Φερδινάνδος Β' της Πορτογαλίας παντρεύτηκε την τραγουδίστρια όπερας Ελίζα Χέντλερ, που έγινε κόμισσα της Έντλα.
  • Η Μαρία Λουίζα, δούκισσα της Πάρμας, εκ γενετής Αρχιδούκισσα του Οίκου των Αψβούργων και από τον πρώτο γάμο της αυτοκράτειρα της Γαλλίας, παντρεύτηκε για δεύτερη φορά έναν κόμη.
  • Η Μαρία Χριστίνα των Δύο Σικελιών, επίτροπος της Ισπανίας μετά το θάνατο του συζύγου της, Φερδινάνδου Ζ', παντρεύτηκε σε μυστικό γάμο έναν από τη φρουρά της.
  • Η πριγκίπισσα Στεφανία του Βελγίου, χήρα του Πρίγκιπα Ροδόλφου της Αυστρίας, παντρεύτηκε τον κόμη Elemér Lónyay de Nagy-Lónya et Vásáros-Namény μετά το θάνατο του πρώτου συζύγου της, υπό το όνειδος της οικογένειάς της. Το 1917, ο πρώην πεθερός της, Φραγκίσκος Ιωσήφ της Αυστρίας, αναγνώρισε ως πρίγκιπα τον σύζυγό της.
  • O Αλέξανδρος Α΄ της Ελλάδας παντρεύτηκε το 1919 την Ασπασία Μάνου, κόρη του συνταγματάρχη της Χωροφυλακής Πέτρου Μάνου, με μοργανατικό γάμο. Απέκτησαν μία κόρη, την Πριγκίπισσα Αλεξάνδρα της Ελλάδας.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Oxford English Dictionary, 3η έκδοση
Wiktionary logo
Το Βικιλεξικό έχει λήμμα που έχει σχέση με το λήμμα: