Καροτενοειδές

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Πάνω, β καροτένιο (χημική δομή και χωροπληρωτικό μοντέλο), το πιο κοινό καροτένιο στη διατροφή.
Το χρώμα αρκετών τροφών, όπως τα καρότα οφείλεται στη παρουσία καροτενοειδών.

Τα καροτενοειδή είναι κίτρινες, πορτοκαλί και κόκκινες χρωστικές. Βρίσκονται σε όλα τα φωτοσυνθετικά κύτταρα, όμως το χρώμα τους καλύπτεται από αυτό της χλωροφύλλης. Το φθινόπωρο, όταν η χλωροφύλλη αποσυντίθεται, γίνεται ορατό το χρώμα τους. Είναι γραμμικά μόρια που περιέχουν συζυγιακά συστήματα διπλών δεσμών, στα οποία οφείλεται και το χρώμα τους. Αυτά είναι υδρογονάνθρακες στα καροτένια και οξυγωνομένοι υδρογονάνθρακες στις ξανθοφύλλες με αλυσίδες 40 ατόμων άνθρακα.

Τα καροτενοειδή βρίσκονται συνήθως σε στενή επαφή με τις χλωροφύλλες. Η ενέργεια που απορροφούν μπορεί να μεταφερθεί στη χλωροφύλλη. Επίσης, σε καταστάσεις έντονου φωτισμού, τα καροτενοειδή προστατεύουν τη χλωροφύλλη. Τα καροτενοειδή προσλαμβάνουν την επιπλέουν ενέργεια από την χλωροφύλλη και την αποδίδουν ως θερμότητα, αντί αυτή η ενέργεια να δοθεί στο οξυγόνο, με αποτέλεσμα την φωτοξείδωση και καταστροφή του φωτοσυνθετικού μηχανισμού. Στον άνθρωπο, τα καροτενοειδή (κυρίως το β καροτένιο, το πιο άφθονο καροτένιο στις τροφές) έχουν δράση παρόμοια με την βιταμίνη Α, δηλαδή μπορούν να μετατραπούν σε ρετινάλη, και έχουν επίσης αντιοξειδωτική δράση.

Η βιοσύνθεσή του γίνεται μέσω το μονοπατιού των ισοπρενοειδών, το οποίο ξεκινάει από το ακέτυλο-συνένζυμο Α. Το πρώτο κύριο τερπενοειδές στο μονοπάτι είναι το 15-cis-φυτοένιο, το οποίο ύστερα από μια σειρά οξειδώσεων σχηματίζει το λυκοπένιο. Μετά το 15-cis-φυτοένιο το μονοπάτι διακλαδίζεται και τα δύο μόρια από τα οποία συντίθενται τα υπόλοιπα είναι τα γ και δ καροτένιο. Τα καροτενοειδή παράγονται κυρίως στα φυτά, στα φύκη και στα φωτοσυνθετικά βακτήρια και κάποια είδη μυκήτων. Τα ζώα δεν μπορούν να τα παράξουν, οπότε πρέπει να τα λαμβάνουν μέσω της τροφής.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Β. Γαλάτης κ.ά. (2003). Φυσιολογία Φυτών. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης. σελ. 149, 151, 184-185. ISBN 960-524-168-4.