Έντουαρντ Μπερν - Τζόουνς
Ο Σερ Έντουαρντ Μπερν – Τζόουνς, Πρώτος Βαρονέτος (Μπερν - Τζόουνς) (Sir Edward Coley Burne – Jones, Μπέρμιγχαμ 1833 – Λονδίνο 1898) ήταν κορυφαίος Άγγλος ζωγράφος, σχεδιαστής και πρωτοπόρος του βιομηχανικού σχεδίου στα τέλη του 19ου αιώνα. Οι πίνακες του συγκαταλέγονται στα τελευταία δείγματα ή την αποκαλούμενη «δεύτερη φάση» της προραφαηλιτικής τεχνοτροπίας.
Πίνακας περιεχομένων |
[Επεξεργασία] Βιογραφικά στοιχεία
Ο Μπερν – Τζόουνς φοίτησε αρχικά στη Σχολή Τεχνών της γενέτειράς του Μπέρμιγχαμ (1848 – 1852) και στη συνέχισε σπουδές θεολογίας στο Κολέγιο Έξετερ (Exeter) της Οξφόρδης, όπου συνδέθηκε με στενή φιλία με τον μετέπειτα συνεργάτη του Ουίλλιαμ Μόρις (William Morris, 1834 – 1896), σπουδαστής κι αυτός της θεολογίας. Η συνάντησή του όμως με τον καλλιτέχνη Ντάντε Γκάμπριελ Ροσέτι (Dante Gabriel Rossetti, 1828 – 1882), το 1852, υπήρξε καθοριστική καμπή στη σταδιοδρομία του και έγινε αφορμή να εγκαταλείψει τις σπουδές του στην Οξφόρδη, χωρίς να λάβει καν πτυχίο.
Ο Μπερν – Τζόουνς αποφασίσει και εγκαθίσταται μαζί με τον Μόρις στο Λονδίνο, δουλεύοντας κάτω από την καθοδήγηση του Ροσέτι. Το 1855 ταξιδεύει με τον Μόρις στις πόλεις της Γαλλίας με τους μεγάλους καθεδρικούς ναούς – Μπωβαί, Παρίσι, Σαρτρ και Ρουέν – που τους επισκέπτονται και ενθουσιάζονται από το μεγαλείο, την αρχιτεκτονική και την πλούσια διακόσμησή τους.
Το 1856, ο Μπερν – Τζόουνς αρραβωνιάζεται την Τζωρτζιάνα «Τζώρτζη» Μακντόναλντ (Georgiana “Georgie” MacDonald, 1840 – 1920), την οποία παντρεύτηκε το 1860 και με την οποία απέκτησε δύο παιδιά. Στη δεκαετία του 1870, δημιούργησε φλογερή ερωτική σχέση με το όμορφο μοντέλο του από την Ελλάδα, την Μαρία Ζαμπάκο (Maria Zambaco, 1843 – 1914), την οποία φιλοτέχνησε σε πίνακά του με τον τίτλο «Πορτρέτο της Μαρίας Ζαμπάκο» (1870).
[Επεξεργασία] Καλλιτεχνικό έργο
Ο Μπερν – Τζόουνς, αρχίζοντας την καλλιτεχνική σταδιοδρομία του ως οπαδός του Ροσέτι, επικέντρωνε τη θεματογραφία του σε ρομαντικούς πίνακες της μεσαιωνικής ιπποσύνης, όπως «Μέρλιν και Νίμονε» (1858 – 1859, Μουσείο Βικτωρίας και Αλβέρτου, Λονδίνο), «Δανάη ή ο μπρούντζινος πύργος» (1872, Πινακοθήκη Γλασκώβης) και «Ο βασιλιάς Κοφέτουα και η ζητιάνα» (1884, Πινακοθήκη Τέητ, Λονδίνο), ένα από τα πιο διάσημα έργα του.
Από άποψη τεχνοτροπίας, τα έργα του Μπερν – Τζόουνς είναι έντονα επηρεασμένα από τις μορφές των Ιταλών ζωγράφων Φιλιπίνο Λίπι και Σάντρο Μποτιτσέλι, αλλά και από τις σύγχρονες εικονογραφήσεις του Ροσέτι. Η πρώτη μεγάλη επιτυχία του σημειώθηκε στην έκθεσή του το 1877, που περιελάμβανε ελαιογραφίες, όπως «Ημέρες δημιουργίας», «Η εξαπάτηση του Μέρλιν» (1872 – 1877) και «Ο καθρέπτης της Αφροδίτης» (1867 – 1873).
Μετά τη μεγάλη επιτυχία της έκθεσής του το 1877 και ως το θάνατό του, ο Μπερν – Τζόουνς άρχισε να αποκτά τη φήμη ενός από τους μεγαλύτερους ζωγράφους της Αγγλίας. Φιλοτέχνησε επίσης υπέροχες εκκλησιαστικές υαλογραφίες, όπως τα βιτρό στον καθεδρικό ναό του Αγίου Φιλίππου στο Μπέρμιγχαμ, αλλά και διακοσμητικά σχέδια για επιπλώσεις, υφάσματα, κοσμήματα, κεραμικά πλακίδια, μωσαϊκά και εικονογραφήσεις βιβλίων. Το 1894 του απονεμήθηκε ο τίτλος του βαρονέτου.
[Επεξεργασία] Επιλογή έργων
Ανάμεσα στους σπουδαιότερους πίνακες του Μπερν – Τζόουνς σε διάφορα μουσεία και πινακοθήκες περιλαμβάνονται: «Σιδωνία φον Μποργκ» (1860), «Έρως και Ψυχή» (1865 – 87, Πινακοθήκη Μάντσεστερ), «Φυλλίς και Δημοφών» (1870), «Η Ωραία Κοιμωμένη» (1871, Πινακοθήκη Μάντσεστερ), «Παν και Ψυχή» (1872 -74), «Ο Ευαγγελισμός» (1879), «Οι Χρυσές Σκάλες» (1880), «Δελφική Σίβυλλα» (1886, Πινακοθήκη Μάντσεστερ), «Περσέας» (1888, Πινακοθήκη Στουτγάρδης), «Το Αστέρι της Βηθλεέμ» (περ. 1890), « Η νύφη του Λιβάνου» (1891, Λίβερπουλ – Walker Art Gallery), «Έρωτας ανάμεσα στα ερείπια» (1894, Γούλβερχαμπτον Αγγλίας, Wightwick Manor), «Ο τελευταίος ύπνος του βασιλιά Αρθούρου στο Άβαλον» (1881 – 1898) κ. ά.
[Επεξεργασία] Πηγές
- Gay Daly: "Pre-Raphaelites in Love", Fontana, London, 1990.
- Julian Treuherz: “ Pre-Raphaelite Paintings”, Manchester City Art Gallery, Manchester, England, 1993.
- Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος-Λαρούς-Μπριτάνικα, λήμμα «Μπερν - Τζόουνς, Σερ Έντουαρντ Κόλυ», τόμος 43, σελ. 327, Εκδόσεις Πάπυρος, Αθήνα, 1996.
