Άβαι

Οι Άβαι (των Αβών), ήταν ονομαστή πόλη της αρχαιότητας που βρίσκονταν στο ελλαδικό χώρο και συγκεκριμένα βορειοανατολικά της αρχαίας Φωκίδας στα όρια της Βοιωτίας και κοντά στο σημερινό χωριό Έξαρχος Φθιώτιδας. Η πόλη αυτή ήταν αφιερωμένη στον θεό Αβαίο Απόλλωνα, εξ ου και η τοπονυμική του επίκληση, στον οποίο και ήταν αφιεωμένος πλούσιος σε αφιερώματα ναός αλλά και ένα από τα σημαντικότερα μαντεία της αρχαιότητας.
Την πόλη αυτή φέρεται να την είχε ιδρύσει ο μυθικός ήρωας του Άργους ο Άβαντας (Άβας), εγγονός του Δαναού και γιος του Λυγκέα. Αντίθετα από την άποψη του Στράβωνα, ο Αριστοτέλης θεωρεί πως τη πόλη αυτή ίδρυσαν οι Θράκες.

Οι Άβαι ήταν η μόνη πόλη των Φωκέων που δεν καταστράφηκε από τον Φίλιππο κατά το Τρίτο Ιερό Πόλεμο. Ο λόγος ήταν πως δεν είχαν λάβει μέρος στον Φωκικό πόλεμο ούτε στη λεηλασία των θησαυρών του Μαντείου των Δελφών από τους υπόλοιπους Φωκείς.

Σε βραχώδη λόφο κοντά στο χωριό σώζονται μέχρι σήμερα τα πολυγωνικά τείχη των Αβών, η είσοδος της ακρόπολης καθώς και κάποια ίχνη των τειχών της πόλης. Επίσης κοντά στο σημερινό χωριό βρέθηκαν πλήθος αρχαίων και πλούσιων τάφων πολλοί από τους οποίους συλλήθηκαν από τους ντόπιους κατοίκους μέχρι που επενέβη η Ελληνική Αρχαιολογική Εταιρία και προέβη στη κατάσχεση των ευρημάτων τα οποία σήμερα φυλάσσονται και εκθέτονται στο αρχαιολογικό μουσείο της Χαιρώνειας.

Πηγές

• "Νεώτερον Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν Ηλίου" τ.1ος, σ.18