Πολιτική των Σαμόα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Πολιτικά των Σαμόα)
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Κυβερνητικά κτήρια στην Άπια.

To πολίτευμα των Σαμόα ήταν ως το 2007 η συνταγματική μοναρχία. Σήμερα είναι κοινοβουλευτική δημοκρατία με αρχηγό κυβέρνησης τον εκάστοτε πρωθυπουργό. Η κυβέρνηση ασκεί την εκτελεστική εξουσία και γενικά ελέγχει τη νομοθετική συνέλευση. Η τελευταία ασκεί τη νομοθετική εξουσία, ωστόσο η νομοθεσία ελέγχεται από την κυβέρνηση. Η Δικαιοσύνη είναι ανεξάρτητη από την κυβέρνηση και τη Βουλή.

Σύνταγμα και πρόσφατες εξελίξεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Σύνταγμα του 1960 τέθηκε σε ισχύ επίσημα με την ανεξαρτησία και βασίζεται στο βρετανικό μοντέλο της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, τροποποιημένο ώστε να ακολουθεί και τα έθιμα των Σαμόα.[1] Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι δύο από τους 4 ανώτατους αρχηγούς την περίοδο της ανεξαρτησίας διορίστηκαν από κοινού αρχηγοί Κράτους ισόβια. Ο Τουπούα Ταμασέσε Μεαόλε απεβίωσε το 1963, αφήνοντας μοναδικό και ισόβιο αρχηγό Κράτους το Μαλιετόα Τανουμαφίλι Β΄. Ο τελευταίος πέθανε στις 11 Μαΐου του 2007 και η Σαμόα έγινε δημοκρατία. Ο επόμενος αρχηγός κράτους εξελέγη από τη Βουλή στις 17 Ιουνίου του 2007 για πενταετή θητεία.[2]

Εκτελεστική εξουσία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αρχηγός Κράτους[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 2007 ο Αρχηγός Κράτους (Ο Λε Άο Ο Λε Μάλο) έγινε αιρετός, για πέντε χρόνια, σύμφωνα με το Σύνταγμα, έπειτα από το θάνατο του Βασιλιά Μαλιετόα Τανουμαφίλι Β΄.

Πρώτος αιρετός ηγέτης (Αρχηγός Κράτους) εξελέγη από το Κοινοβούλιο στις 16 Ιουνίου 2007 ο Τουφούγκα Έφι, πρώην Πρωθυπουργός και μοναδικός υποψήφιος για να διαδεχθεί τον αποβιώσαντα Μαλιετόα Τανουμαφίλι Β΄.

Ο Τουφούγκα Έφι, μοναδικός υποψήφιος, επανεξελέγη αρχηγός κράτους από το Κοινοβούλιο, στις 19 Ιουλίου 2012. Είχε προταθεί από τον Πρωθυπουργό Τουιλαέπα Σαϊλέλε Μαλιελεγκαόι , με δεύτερο τον Παλουσαλούε Φαάπο Φαάπο Β΄, ηγέτη της αντιπολίτευσης.[3]

Αρχηγοί Κράτους των Σαμόα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πρωθυπουργοί των Σαμόα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αρχηγός κυβέρνησης στη χώρα είναι ο εκάστοτε πρωθυπουργός.

# Πρωθυπουργός Από Έως Κόμμα
1 Άλμπερτ Μπάρνες Στάινμπεργκερ 22 Μαΐου 1875 8 Φεβρουαρίου 1876 Ανεξάρτητος
Η θέση καταργήθηκε 8 Φεβρουαρίου 1876 1η Οκτωβρίου 1959
2 Φιάμε Ματαάφα Φαουμουίνα Μουλινούου Β΄ 1η Οκτωβρίου 1959 Φεβρουάριος 1970 Ανεξάρτητος
3 Τουπούα Ταμασέσε Λεαλόφι Δ΄ Φεβρουάριος 1970 Μάρτιος 1973 Ανεξάρτητος
(2) Φιάμε Ματαάφα Φαουμουίνα Μουλινούου Β΄ Μάρτιος 1973 20 Μαΐου 1975 Ανεξάρτητος, πέθανε εν ενεργεία
(3) Τουπούα Ταμασέσε Λεαλόφι Δ΄(υπηρεσιακός) 21 Μαΐου 1975 24 Μαρτίου 1976 Ανεξάρτητος
4 Τουπουόλα Ταΐζι Τουφούγκα Έφι 24 Μαρτίου 1976 13 Απριλίου 1982 Ανεξάρτητος
5 Βαάι Κολόνε 13 Απριλίου 1982 18 Σεπτεμβρίου 1982 Κόμμα για την Προστασία των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων
(4) Τουπουόλα Ταΐζι Τουφούγκα Έφι 18 Σεπτεμβρίου 1982 31 Δεκεμβρίου 1982 Ανεξάρτητος
6 Τοφιλάου Έτι Αλεσάνα 31 Δεκεμβρίου 1982 30 Δεκεμβρίου 1985 Κόμμα για την Προστασία των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων
7 Βαάι Κολόνε 30 Δεκεμβρίου 1985 8 Απριλίου 1988 Κόμμα για την Προστασία των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων
(6) Τοφιλάου Έτι Αλεσάνα 8 Απριλίου 1988 23 Νοεμβρίου 1998 Κόμμα για την Προστασία των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων
8 Τουιλαέπα Σαϊλέλε Μαλιελεγκαόι 23 Νοεμβρίου 1998 σημερινός Κόμμα για την Προστασία των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων

Δικαστική εξουσία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η νομοθεσία βασίζεται στο αγγλικό ποινικό δίκαιο και επίσης στους τοπικούς νόμους και το εθιμικό δίκαιο των φυλών. Σημαντικότερο δικαστήριο είναι το Ανώτατο Δικαστήριο των Σαμόα. Ο ανώτατος δικαστής του διορίζεται από τον αρχηγό του Κράτους, έπειτα από πρόταση του πρωθυπουργού.

Νομοθετική εξουσία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Κοινοβούλιο έχει μόνο ένα σώμα, που λέγεται Fono και απαρτίζεται από 49 μέλη των οποίων η θητεία διαρκεί πέντε έτη. Πρόκειται για 47 αυτόχθονες και 2 διαφορετικής καταγωγής, που εκλέγονται αυτόνομα από μη Σαμοανούς.[4] Το δικαίωμα ψήφου επεκτάθηκε το 1990,όμως μόνο οι αρχηγοί (matai) έχουν δικαίωμα να κατέλθουν ως υποψήφιοι για την πλήρωση των εδρών της Βουλής. Περισσότεροι από 25.000 είναι οι ματάι στη χώρα, εκ των οποίων γύρω στο 5% είναι γυναίκες.[5] Ο πρωθυπουργός εκλέγεται από την πλειοψηφία της Fono και διορίζεται από τον αρχηγό Κράτους. Επιλέγει τα μέλη του 12μελούς υπουργικού συμβουλίου, όμως ο διορισμός των τελευταίων γίνεται από τον αρχηγό του Κράτους.

Εκλογές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δικαίωμα ψήφου στη χώρα χορηγείται σε όσους και όσες έχουν συμπληρώσει το 21ο έτος της ηλικίας τους. Οι πρώτες βουλευτικές εκλογές διεξήχθησαν το 1991 στη χώρα και σε αυτές κέρδισε το Κόμμα για την Προστασία των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (HRPP). To εν λόγω κόμμα κέρδισε τις εκλογές και τα έτη 1996, 2001 και 2006. Το 1997 η Βουλή ψήφισε υπέρ της μετονομασίας της χώρας από Δυτική Σαμόα σε Σαμόα. Οι τελευταίες γενικές εκλογές διεξήχθησαν στις 31 Μαρτίου του 2006.

Αναφορικά με τα πολιτικά κόμματα, το κυβερνών Κόμμα για την Προστασία των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ήταν το μοναδικό αναγνωρισμένο και νόμιμο μέχρι πρόσφατα.[6].Το Δημοκρατικό Ενωτικό Κόμμα των Σαμόα (SDUP) ιδρύθηκε το 2003 και είναι το κύριο κόμμα της Αντιπολίτευσης.

Στις 27 Απριλίου του 2008, 12 ανεξάρτητοι βουλευτές, μεταξύ των οποίων και 2 πρώην μέλη του Κόμματος για την Προστασία των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ανακοίνωσαν την ίδρυση ενός νέου πολιτικού κόμματος [7]. Το όνομα του νέου κόμματος είναι Σαμοανό Κόμμα Ταουτούα (Tautua Samoa Party).[8]

Αποτελέσματα τελευταίων εκλογών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Κόμμα για την Προστασία των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων κέρδισε σαρωτική νίκη στις εκλογές του 2011, με 36 έδρες επί συνόλου 49 στο Κοινοβούλιο.[9]


Εθνοσυνέλευση (Fono), 4 Μαρτίου 2011
Κόμματα Ψήφοι σε λίστα % Έδρες (σε λίστα και ονομαστικά)
Κόμμα για την Προστασία των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (HRPP) 48.771 55,6 36
Κόμμα Ταουτούα Σαμόα (Tautua Samoa Party) -TSP 21.692 24,7 13
Ανεξάρτητοι 17.311 19,7 0
Σύνολο 87.774   49
Πηγή: Samoa General Elections, 2011

Διοικητική διαίρεση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα διαμερίσματα των Σαμόα.

Η χώρα διαιρείται σε 11 διαμερίσματα. Αναλυτικά, τα διαμερίσματα αυτά είναι τα εξής:

Νο. Διαμέρισμα Πρωτεύουσα Έκταση
(km2)
Πληθυσμός
(Απογραφή 2001)
Ουπόλου (συμπεριλαμβανομένων και μικρότερων νησιών)
1 Τουαμασάγκα Άπια 479 83,191
2 Αάνα Falelatai 193 20,167
3 Άιγκα-ι-λε-Τάι1) Mulifanua 27 4,508
4 Άτουα2) Aleipata στη Saleaaumua 413 21,168
5 Βα-α-ο-Φονότι Samamea 38 1,666
Σαβάιι
6 Φααζαλελεάγκα Safotulafai 266 12,949
7 Γκαγκαεμαούγκα3) Samalae'ulu 223 7,108
8 Γκαγκαϊφομαούγκα A'opo 365 4,770
9 Βαϊζιγκάνο Neiafu 178 6,643
10 Σατουπαϊτέα Gautavai 127 5,556
11 Παλάουλι Vailoa i Palauli 523 8,984
  Σαμόα Άπια 2,831 176,848
1) συμπεριλαμβανομένων και των νησιών Μανόνο, Απολίμα και Nουουλόπα
2) συμπεριλαμβανομένων των νησιών Αλεϊπάτα και του νησιού Νουουσαφέε
3) μικρότερα μέρη επίσης στο Ουπόλου (Σαλαμούμου (ανάμεσά τους το Σαλαμούμου-Ούτου και τα χωριά Λεαουβάα)

Εκπαίδευση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο αναλφαβητισμός είναι μικρός στη χώρα (περ. 1%). Στην πρωτεύουσα έχει έδρα το Εθνικό Πανεπιστήμιο των Σαμόα, το οποίο αποτελεί παράρτημα του Πανεπιστημίου του Νοτίου Ειρηνικού. Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι η κυβέρνηση διαθέτει περισσότερο από το 4% του ΑΕΠ της για την παιδεία[10].

'Αμυνα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η άμυνα της χώρας είναι ευθύνη της Νέας Ζηλανδίας με βάση το σύμφωνο Φιλίας του 1962. Υπάρχει όμως Αστυνομική Δύναμη.

Εξωτερικές συνδέσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Background Note: Samoa». U.S. State Department. http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/1842.htm. Ανακτήθηκε στις 26-11-2007. 
  2. New Zealand Herald. «New head of state for Samoa». http://www.nzherald.co.nz/section/2/story.cfm?c_id=2&objectid=10446128. Ανακτήθηκε στις 16-06-2007. 
  3. Samoa’s parliament reappoints Tui Atua as head of state Radio New Zealand International, 19-7-2012
  4. «Samoa: Key Facts: Political». New Zealand Ministry of Foreign Affairs & Trade. http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/Samoa.php. Ανακτήθηκε στις 27-11-2007. 
  5. «Samoa: Country Reports on Human Rights Practices in 2006». U.S. Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor. http://www.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2006/78789.htm. Ανακτήθηκε στις 27-11-2007. 
  6. Government Briefs jan/feb 2007, Pacific Magazine.
  7. Independent MPs in Samoa to form a new political party, Radio New Zealand International, 27 Απριλίου 2008
  8. "Samoan independents form party to be registered as company", Radio New Zealand International, 14 Ιουλίου 2008
  9. Talamua
  10. CIA World Fact Book, ενημέρωση 4/12/2008.
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Politics of Samoa της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).