Versus populum

Ο ιερέας κοιταεί versus populum, δηλαδή προς τον λαό στην Θεία Λειτουργία στην Φραγκισκανή Εκκλησία στο Ξικομλιό της Ρουμανίας. Το εκκλησίασμα είναι στραμμένο προς την Αγία Τράπεζα, ενώ ο ιερέας αντικρίζει τον λαό από την άλλη, έχοντας την πλάτη του στραμμένη προς το αρτοφόριο.

Ο όρος versus populum (ελληνικά: «προς τον λαό») χρησιμοποιείται για να περιγράψει την λειτουργική στάση κατά την οποία ο ιερέας, τελώντας τη Θεία Λειτουργία, είναι στραμμένος προς το εκκλησίασμα από την απέναντι πλευρά της Αγία Τράπεζας. Η αντίθετη στάση, κατά την οποία ο ιερέας είναι στραμμένος προς την ίδια κατεύθυνση με το εκκλησίασμα, ονομάζεται ad orientem («προς ανατολάς» – ακόμη κι αν στην πράξη ο προσανατολισμός είναι άλλος) ή ad apsidem («προς την αψίδα» – ακόμη κι αν η Αγία Τράπεζα δεν σχετίζεται με την αψίδα του ναού ή αν ο ναός/παρεκκλήσιο δεν διαθέτει αψίδα).

Στις απαρχές του Χριστιανισμού θεωρούνταν ο κανόνας η προσευχή στραμμένη προς την ανατολή. Από τα μέσα του 17ου αιώνα και εξής, σχεδόν όλες οι νέες Άγιες Τράπεζες του Ρωμαϊκού Λειτουργικού κατασκευάζονταν εφαπτόμενες σε τοίχο ή στο Ντοσάλε, με το αρτοφόριο τοποθετημένο επάνω στην κύρια Αγία Τράπεζα ή ενσωματωμένο στο Ντοσάλε. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα ο ιερέας να στρέφεται προς τον λαό, γυρίζοντας την πλάτη του στην Αγία Τράπεζα, για λίγες σύντομες στιγμές κατά τη διάρκεια της Λειτουργίας.