Μετάβαση στο περιεχόμενο

Savoia-Marchetti SM.82

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Savoia-Marchetti SM.82
Ένα SM.82 της Regia Aeronautica.
Τύποςβομβαρδιστικό/μεταγωγικό αεροσκάφος
ΚατασκευαστήςSavoia-Marchetti
Χώρα προέλευσηςΙταλία
Πρώτη πτήση1939
Πρώτη παρουσίαση1940
Κύριος χειριστήςΙταλική Βασιλική Αεροπορία (Regia Aeronautica)
Luftwaffe
Παραγωγή1939-1944
Μονάδες που παρήχθησαν875[1]

Το Savoia-Marchetti SM.82 Marsupiale ήταν ιταλικό βομβαρδιστικό και μεταγωγικό αεροσκάφος της περιόδου του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Ήταν ένα τρικινητήριο μεσοπτέρυγο μονοπλάνο με ανασυρόμενο σύστημα προσγείωσης. Κατασκευάστηκαν 875 αεροσκάφη[1] τα πρώτα εκ των οποίων εντάχθηκαν σε υπηρεσία το 1940. Αν και μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως βομβαρδιστικό με δυνατότητα μεταφοράς έως και 4000 kg βομβών, η χρήση του σε αυτόν τον ρόλο ήταν πολύ περιορισμένη.[2] Το SM.82 ήταν το ξένο αεροσκάφος που χρησιμοποιήθηκε σε μεγαλύτερους αριθμούς από οποιοδήποτε άλλο από τη Luftwaffe η οποία ενέταξε σε υπηρεσία αρκετές εκατοντάδες υποδείγματα ως μεταγωγικά.[1]

Μεταπολεμικά περίπου 30 SM.82 παρέμειναν σε υπηρεσία με την Ιταλική Πολεμική Αεροπορία (Aeronautica Militare Italiana), αρκετά από αυτά έως τις αρχές της δεκαετίας του 1960.[3]

Σχεδιασμός και ανάπτυξη

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το SM.82 είχε ως βάση το παλαιότερο μεταγωγικό SM.75 Marsupiale της πολιτικής αεροπορίας. Είχε ίδια γενική διάταξη με το SM.75, αλλά ήταν μεγαλύτερων διαστάσεων. Το πρόγραμμα ανάπτυξης προχώρησε γρήγορα και το πρωτότυπο πραγματοποίησε την πρώτη του πτήση το 1939. Παρόλο που η ισχύς των κινητήρων ήταν ανεπαρκής και το αεροσκάφος αργό, μπορούσε να μεταφέρει βαριά φορτία όπως ένα ελαφρύ άρμα L3/35 ή ένα πλήρως αποσυναρμολογημένο μαχητικό Fiat CR.42. Εκτός από φορτίο μπορούσε να μεταφέρει έως και 40 στρατιώτες με τον εξοπλισμό τους.

Οι παραδόσεις στην Ιταλική Βασιλική Αεροπορία (Regia Aeronautica) άρχισαν το 1940 όμως ο ρυθμός παραγωγής ήταν αργός, με μόλις 100 αεροσκάφη να παραδίδονται το 1940 και άλλα τόσα το επόμενο έτος με αποτέλεσμα να μην υπάρχουν ποτέ αρκετά αεροσκάφη του τύπου σε υπηρεσία. Μέχρι το 1942 η παραγωγή είχε διπλασιαστεί στα 200 αεροσκάφη ετησίως ενώ το 1944, με το εργοστάσιο υπό γερμανικό έλεγχο, κατασκευάστηκαν σχεδόν 300.

Το 1939 ένα SM.82 σημείωσε παγκόσμιο ρεκόρ απόστασης σε κλειστή διαδρομή, καλύπτοντας 10.000 km με μέση ταχύτητα 239,67 km/h και παραμένοντας στον αέρα επί 56,5 ώρες.

Επιχειρησιακή ιστορία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι πρώτες αποστολές των SM.82 αφορούσαν τη μεταφορά στρατευμάτων στη Λιβύη, μαζί με τον βαρύ εξοπλισμό τους. Οι δύο πρώτες μοίρες που εξοπλίστηκαν με τον τύπο διέθεταν μόλις τρία SM.82 έκαστη. Οι πρώτες πτήσεις πραγματοποιήθηκαν στις αρχές Ιουνίου 1940, μεταφέροντας 360 άνδρες του 61ου Συντάγματος Πεζικού. Αρχικά τα αεροσκάφη εντάχθηκαν στο 149° Gruppo, μαζί με ένα SM.73 και ένα SM.75. Στις 17 Ιουνίου 1940 πραγματοποιήθηκε η πρώτη αποστολή στην οποία έλαβαν μέρος και τα πέντε αεροσκάφη του Gruppo τα οποία μετέφεραν δέκα αντιαρματικά πυροβόλα και 17 ασυρμάτους. Μέχρι τις 24 Ιουνίου 11 αεροσκάφη χρησιμοποιούνταν για τη μεταφορά ανδρών και εξοπλισμού στην Αφρική ενώ μέσα στις επόμενες λίγες εβδομάδες παραδόθηκαν άλλα 25. Στις 24 Ιουνίου χάθηκε το πρώτο SM.82 κατά τη διάρκεια αποστολής ανεφοδιασμού στην έρημο.

Στα μέσα του 1940 το 41° Gruppo στάλθηκε στη Ρόδο με τρία SM.82 ενώ ακόμη τέσσερα στάλθηκαν εκεί τον Οκτώβριο για να πραγματοποιήσουν επίθεση εναντίον των υπό βρετανικό έλεγχο διυλιστηρίων πετρελαίου στη Μανάμα στον Περσικό Κόλπο. Απαιτούνταν πτήση 4.200 km και διάρκειας 15 ωρών με ταχύτητα 270 km/h, που για την εποχή αποτελούσε πιθανότατα ρεκόρ για αποστολή βομβαρδισμού. Τέσσερα SM.82 απογειώθηκαν από τη Ρόδο υπό τη διοίκηση του Έτορε Μούτι (Ettore Muti). Κάθε αεροσκάφος μετέφερε 1.500 kg βομβών.[4] Η αποστολή μεγάλης εμβέλειας ήταν επιτυχής, αιφνιδιάζοντας πλήρως τον στόχο, και τα SM.82 προσγειώθηκαν χωρίς προβλήματα στη Ζούλα. Η επιδρομή αυτή προκάλεσε ανησυχία στους Συμμάχους και τους ανάγκασε να ενισχύσουν την αεράμυνά τους. Πέρα από τις περιορισμένες υλικές ζημιές που προκλήθηκαν, η ενέργεια αυτή είχε ως αποτέλεσμα να αναγκαστούν οι Σύμμαχοι να διασπείρουν και άλλο τους πόρους και τα μέσα τους.

Ο μικρός αριθμός διαθέσιμων αεροσκαφών περιόρισε τις περαιτέρω αποστολές μεγάλης εμβέλειας, αν και πραγματοποιήθηκαν ορισμένες ακόμα επιχειρήσεις. Τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο του 1940 εκτελέστηκαν έξι νυχτερινές αποστολές βομβαρδισμού από μεμονωμένα αεροσκάφη, κυρίως εναντίον της Αλεξάνδρειας. Όλες τους πραγματοποιήθηκαν από SM.82 του 114° Gruppo όμως μέχρι την έναρξη της Επιχείρησης «Πυξίδα» (Compass) τον Δεκέμβριο του 1940 όλα τα αεροσκάφη της μονάδας είχαν καταστραφεί ή υποστεί ζημιές.

Ένα SM.82 στο Φεζάν, στη νότια Λιβύη.

Οι ανάγκες σε μεταγωγικά αεροσκάφη είχαν ως αποτέλεσμα τα SM.82 να χρησιμοποιούνται σχεδόν αποκλειστικά σε αυτόν τον ρόλο, εξαιρουμένων ορισμένων ειδικών επιχειρήσεων, όπως η ρίψη αλεξιπτωτιστών. Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η χρήση τους για τη διατήρηση της επικοινωνίας με τις δυνάμεις που μάχονταν στην Ιταλική Ανατολική Αφρική και απομονωνόταν ολοένα και περισσότερο από τις υπόλοιπες ιταλικές δυνάμεις.

Το 149° Gruppo πραγματοποίησε πολλές αποστολές πάνω από την Αδριατική και προς την Αιθιοπία, παρά το γεγονός ότι οι χειριστές ήταν πεπεισμένοι πως λόγω των ισχυρών αντίθετων ανέμων τα αργοκίνητα SM.82 δεν θα μπορούσαν να επιστρέψουν στη Λιβύη. Οι αποστολές προς την Ανατολική Αφρική εκτελούνταν με εγκατεστημένη βοηθητική δεξαμενή καυσίμου χωρητικότητας 1.300 L. Η πρώτη τέτοια αποστολή ολοκληρώθηκε με επιτυχία στις 27 Ιουλίου 1940, μεταξύ Βεγγάζης και Ασμάρα. Ωστόσο, στην τέταρτη αποστολή το αεροσκάφος MM.60277 βγήκε εκτός διαδρόμου και καταστράφηκε σε μεγάλο βαθμό από πυρκαγιά. Το 149° Gruppo πραγματοποίησε 330 αποστολές με S.82, S.75 και S.83. Μέχρι το τέλος του 1940 τα SM.82 είχαν συμπληρώσει 5.187 ώρες πτήσης, μεταφέροντας 16.267 επιβάτες και 2.247 τόνους φορτίου.

Στις 24 Αυγούστου 1940 πραγματοποιήθηκε η πρώτη παράδοση μαχητικού CR.42 στην Ανατολική Αφρική. Μέχρι τον Απρίλιο του 1941 είχαν παραδοθεί 51 CR.42 και 51 εφεδρικοί κινητήρες όμως παρά τις προσπάθειες μέχρι τον Μάιο του 1941 η Ιταλική Ανατολική Αφρική είχε καταληφθεί από τις συμμαχικές δυνάμεις.[4]

Τον Μάρτιο του 1941 η 32η Πτέρυγα παρέλαβε ορισμένα SM.82 και οργάνωσε πέντε αποστολές βομβαρδισμού εναντίον του Γιβραλτάρ τον Ιούνιο και τον Ιούλιο, κάθε φορά με ένα μόνο αεροσκάφος. Την 1η Απριλίου 1942 πραγματοποιήθηκε μία ακόμη επίθεση από τρία αεροσκάφη τα οποία έριξαν 18 βόμβες των 160 kg. Συνολικά, αυτό αντιστοιχούσε σε μόλις οκτώ επιθέσεις μέσα σε σχεδόν δύο χρόνια εναντίον αυτής της καίριας βρετανικής βάσης με τη συμμετοχή περίπου είκοσι αεροσκαφών συνολικά —από ένα έως τρία κάθε φορά— και με κάθε αεροσκάφος να μεταφέρει λίγο περισσότερο από έναν τόνο βομβών.

Ένα SM.82 σε αεροδρόμιο της Βόρειας Αφρικής.

Στις 10 Απριλίου 1941 συγκροτήθηκε η Ειδική Μοίρα Βομβαρδισμού, αρχικά με μόλις δύο SM.82, ενώ αργότερα παραδόθηκαν ακόμη πέντε αεροσκάφη. Πραγματοποίησαν μόνο λίγες αποστολές ως βομβαρδιστικά, μεταξύ των οποίων δύο πάνω από την Αλεξάνδρεια τον Μάιο και τον Ιούνιο, πριν χρησιμοποιηθούν ως μεταγωγικά.

Την 1η Μαρτίου 1941 συγκροτήθηκε το 146° Gruppo με 17 SM.82, ένα SM.79 και ένα Ca.164. Τα 146°, 145° και 149° Gruppi ανέλαβαν κατά κύριο λόγο αποστολές μεταφορών προς τη Βόρεια Αφρική. Τον Μάιο του 1941, κατά τον Αγγλοϊρακινό Πόλεμο, οι Ιρακινοί ζήτησαν βοήθεια από τις δυνάμεις του Άξονα και SM.82 πραγματοποίησαν αρκετές αποστολές μέσω της Συρίας, μεταφέροντας συνολικά 18 τόνους εξοπλισμού και 25 άτομα. Τον Ιούλιο του 1941 το 37° Gruppo επίσης εξοπλίστηκε με SM.82 ενώ το επόμενο έτος το ενέταξαν σε υπηρεσία η 18η και στη συνέχεια η 44η, 45η και 48η Πτέρυγες. Από τα τέλη του 1942 τα αεροσκάφη αυτά πραγματοποίησαν πολλές αποστολές ανεφοδιασμού πάνω από τη Μεσόγειο έως ότου η συμμαχική επιχείρηση «Λινάρι» (Flax) τον Απρίλιο του 1943 έθεσε τέλος στην αερογέφυρα προς τις δυνάμεις του Άξονα στην Τυνησία.

Τα SM.82 υπέστησαν βαριές απώλειες. Τον Δεκέμβριο του 1941 έξι αεροσκάφη καταστράφηκαν μέσα σε μία μόνο νύχτα εξαιτίας βρετανικής αεροπορικής επίθεσης στο αεροδρόμιο του Καστελβετράνο (Castelvetrano). Κατά τους τελευταίους μήνες της εκστρατείας στη Βόρεια Αφρική τα Savoia χρησιμοποιήθηκαν για τη μεταφορά στρατευμάτων και υλικού παρότι ήταν πλέον σαφές ότι η εκστρατεία είχε χαθεί μετά τη Δεύτερη μάχη του Ελ Αλαμέιν. Περίπου εκατό SM.82 καταρρίφθηκαν ή καταστράφηκαν στο έδαφος μεταξύ Νοεμβρίου 1942 και Απριλίου 1943.[4]

Μεταξύ άλλων περιστατικών, στις 12 Νοεμβρίου 1942 έξι Beaufighter κατέρριψαν ολόκληρο σχηματισμό πέντε SM.82 και στις 22 Νοεμβρίου δέκα SM.82 δέχθηκαν επίθεση από τρία Beaufighter, με αποτέλεσμα να προκληθούν εκτεταμένες ζημιές και να σκοτωθούν ή να τραυματιστούν πολλοί από τους στρατιώτες που επέβαιναν στα αεροσκάφη. Στις 10 Απριλίου 1943 καταρρίφθηκαν άλλα επτά, τέσσερα ακόμη στις 16 Απριλίου και στις 19 Απριλίου 1943 καταρρίφθηκαν ή εξαναγκάστηκαν σε προσγείωση δώδεκα SM.82, ένα SM.75 και τρία Fiat G.12.

Το 145° Gruppo, που συνήθως δρούσε ως μονάδα μεταφορών, εξοπλίστηκε με ορισμένα βομβαρδιστικά SM.82 και προσέβαλε εχθρικούς στόχους στη Μαρμαρική και την Αίγυπτο σε τέσσερις νυχτερινές επιδρομές τον Ιούνιο του 1942. Στις 3 Ιουλίου, ένα μόνο αεροσκάφος βομβάρδισε το αεροδρόμιο Ελ Χαμάν στη Λιβύη. Ακόμη τέσσερα αεροσκάφη απογειώθηκαν από το αεροδρόμιο της Ρόδου για να βομβαρδίσουν την Αλεξάνδρεια αλλά έπειτα από μόλις τέσσερις αποστολές όλα αποσύρθηκαν. Οι αποστολές αυτές υποχρέωναν τους Συμμάχους να διαθέτουν μονάδες αντιαεροπορικής άμυνας πρώτης γραμμής και αναχαιτιστικά στα μετώπισθεν. Αυτός ήταν και ο βασικός λόγος για τον οποίο οι Ιταλοί συνέχισαν να τις πραγματοποιούν, παρότι σε τρία χρόνια πολέμου εκτελέστηκαν συνολικά μόλις εκατό αποστολές.

Από την Ανακωχή του Κασσίμπιλε έως το τέλος του πολέμου

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Έπειτα από την Ανακωχή του Κασσίμπιλε στις 8 Σεπτεμβρίου 1943, μόνο 29 αεροσκάφη παρέμειναν σε υπηρεσία με τη νεοσυσταθείσα Ιταλική Συμμαχική Αεροπορία (Aviazione Cobelligerante Italiana) στη νότια Ιταλία. Από την άλλη, η αεροπορία του καθεστώτος του Σαλό (Aeronautica Nazionale Repubblicana), του φασιστικού κράτους-μαριονέτας που εγκαθίδρυσε η Γερμανία στη βόρεια Ιταλία,[4] χρησιμοποίησε περίπου 60 SM.82, εκ των οποίων τα 40 διατέθηκαν στο 2° Gruppo A.T. «M.O. Trabucchi» που επιχειρούσε στο Ανατολικό Μέτωπο.[1]

Μεταξύ του 1942 και της άνοιξης του 1943 η Luftwaffe συγκρότησε το FliegerTransportGruppe «Savoia», έναν σχηματισμό που χρησιμοποίησε εκατό περίπου Savoia-Marchetti. Μετά τον Σεπτέμβριο του 1943 συνεχίστηκε η παραγωγή των SM.82, πλέον για λογαριασμό των Γερμανών που παρέλαβαν περίπου 300 αεροσκάφη και επιπλέον ενέταξαν σε υπηρεσία υπάρχοντα αεροσκάφη που επέταξαν. Το SM.82 ήταν ανώτερο ως μεταγωγικό σε σύγκριση με το Junkers Ju 52, το βασικό μεταγωγικό αεροσκάφος της Γερμανικής Αεροπορίας, αν και το τελευταίο ήταν πολύ πιο ανθεκτικό καθώς ήταν εξ ολοκλήρου μεταλλικής κατασκευής. Με γερμανικά διακριτικά τα Savoia-Marchetti έδρασαν κυρίως στο Ανατολικό Μέτωπο και στη βόρεια Γερμανία έως το τέλος του πολέμου[1][4] αλλά δεν έχουν καταγραφεί παρά ελάχιστα στοιχεία για τις επιχειρήσεις στους τελευταίους 18 μήνες της σύρραξης.

Αεροσκάφη που σχετίζονται με την ανάπτυξη του SM.82
Συγκρίσιμα αεροσκάφη
Κατάλογοι
  1. 1 2 3 4 5 Pini 1994, p.1.
  2. ↑ Mondey 2006, p. 242.
  3. ↑ Mondey 2006, pp. 242–243.
  4. 1 2 3 4 5 Lembo 2002, p.5.
  • Catalanotto, Baldassare. SIAI SM. 82 (Ali d'Italia 14). Torino, Italy: La Bancarella Aeronautica, 2000
  • Ciglić, B. (2020). Savoia Marchetti SM.79 The Yugoslav Story, Operational Record 1939–1947. Beograd: Jeroplan. ISBN 978-86-909727-5-3. 
  • Lembo, Daniele. "SIAI SM.82 Marsupiale" Aerei Nella Storia, Issue 22. Parma, Italy: West-ward Edizioni, 2002, p. 10–31. (στην ιταλική)
  • Mondey, David. The Concise Guide to Axis Aircraft of World War II. New York: Bounty Books, 1996. (ISBN 1-85152-966-7).
  • Mondey, David. The Hamlyn Concise Guide to Axis Aircraft of World War II. London: Bounty Books, 2006. (ISBN 0-7537-1460-4).
  • Pini, Giorgio and Setti, Fulvio. Savoia Marchetti SM 82 marsupiale (Le Macchine e la Storia – Profili 5). Modena, Italy: STEM-Mucchi spa., 1994 (στην ιταλική)

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]