Κοινά

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Kοινά)
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Tα Κοινά (κοινά αγαθά) είναι αγαθά που κληρονομήθηκαν από τις προηγούμενες γενιές, δημιουργήθηκαν συλλογικά ή αποτελούν φυσική κληρονομιά[1]. Από τη μία, ο αέρας, η γη, το νερό ή ο ουρανός αποτελούν Κοινά που δεν έχουν δημιουργηθεί από τον άνθρωπο, αλλά από τη φύση. Τα φυσικά Κοινά είναι περιορισμένα, αλλά ο σύγχρονος καπιταλισμός τα αντιμετωπίζει λες και βρίσκονται σε αφθονία [2]. Από την άλλη, η γλώσσα, οι επιστήμες ή η λαϊκή τέχνη και παράδοση είναι ανθρώπινα δημιουργήματα που εντάσσονται στη σφαίρα των Κοινών και βρίσκονται όντως σε αφθονία. Οι άνθρωποι είναι επομένως ελεύθεροι να τα διαχειριστούν είτε ως τελικοί καταναλωτές, είτε ως εργαλεία για να παραγάγουν κάτι νέο [3].

Yλικά και άυλα Kοινά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Eπομένως, τα Κοινά μπορούν να χωριστούν σε δύο μεγάλες ομάδες: στα υλικά και στα άυλα Κοινά, ή αλλιώς πνευματικά ή πληροφοριακά Κοινά. Χαρακτηριστικά παραδείγματα πληροφοριακών Κοινών αποτελούν το διαδίκτυο, το οποίο μπορεί να είναι διαθέσιμο σε όλους και ο σχεδιασμός του επιτρέπει στον καθένα να καινοτομήσει και να επικοινωνήσει, το ανοικτό και ελεύθερο λογισμικό, όπου χρήστες συμμετέχουν εθελοντικά στη δημιουργία λογισμικών που διατίθενται ελεύθερα με ανοικτό κώδικα, και η διαδικτυακή εγκυκλοπαίδεια Wikipedia που αποτελεί μια τεράστια βάση πληροφοριών και γνώσης.

Τα υλικά Κοινά είναι αγαθά τα οποία δεν υπάρχουν σε αφθονία και η κατάχρηση τους οδηγεί σε αυτό που ο Garett Hardin[4] αποκάλεσε «η τραγωδία των Κοινών», δημιουργώντας την αναγκαιότητα για περιορισμό και έλεγχο της χρήσης τους. Τα προβλήματα αυτά δεν υπάρχουν στη σφαίρα της πληροφορίας -ή αν υπάρχουν θα είναι σε πολύ μικρό βαθμό με σχεδόν μηδενικό οριακό κόστος για κάθε επιπλέον μονάδα αγαθού- όπου τα πληροφοριακά αγαθά είναι άφθονα, και η χρήση (ή αλλιώς κατανάλωση) μιας επιπλέον «μονάδας» πληροφορίας δεν αποκλείει τη χρήση της από άλλους [5]. Τα πληροφοριακά Κοινά διαφέρουν από τις αγορές καθώς έχουν δημόσιο χαρακτήρα, εφαρμόζοντας την αρχή: από τον καθένα σύμφωνα με τις δυνατότητές του, στον καθένα σύμφωνα με τις ανάγκες του [6]. Όσο περισσότερο χρησιμοποιούνται, τόσο μεγαλύτερη αξία αποκτούν και τόσο πιο ωφέλιμα για το κοινωνικό σύνολο γίνονται [7].

H έννοια της περίφραξης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η μετατροπή των Κοινών σε ιδιωτική περιουσία. Η περίφραξη ενός πόρου δεν σχετίζεται μόνο με την ιδιωτικοποίησή του, μα επίσης με την διαχείριση αυτού του πόρου σύμφωνα με τις επιταγές των δυνάμεων της αγοράς και του χρηματικού κέρδους. Η αγορά διέπεται από συγκεκριμένες συμπεριφορές και κανόνες, έχοντας ως αποτέλεσμα την παραμόρφωση του περιφραγμένου πόρου, αδιαφορώντας για το δημόσιο συμφέρον.

Κοινό ενεργητικό[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κοινά αγαθά που έχουν αγοραστική αξία και είναι κατάλληλα για αγοραπωλησία. Για παράδειγμα τα ερτζιανά κύματα αποτελούν μέρος του κοινού ενεργητικού, όπως συμβαίνει και με τον ορυκτό πλούτο στη δημόσια γη έτσι συμβαίνει και στον αέρα ή τα ύδατα. Αναγνωρίζοντας ορισμένες πηγές σαν μέρη του κοινού ενεργητικού γίνεται ευκολότερη η απάντηση στο ερώτημα αν η διαχείριση του κοινού ενεργητικού είναι η πλέον κατάλληλη για το δημόσιο συμφέρον.

H αρχή του αναπαλλοτρίωτου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η αρχή, δηλαδή, ότι ένας καθορισμένος πόρος δε μπορεί ελεύθερα να υπόκειται στις δυνάμεις της αγοράς (δηλαδή να συμμετέχει σε αγοραπωλησίες) αλλά οφείλει να παραμένει ανέπαφος. Η έννοια του αναπαλλοτρίωτου πηγάζει από την κοινή γνώμη ότι υπάρχουν συγκεκριμένοι πράγματα και πόροι τόσο πολύτιμοι και σημαντικοί για τον ανθρώπινο πολιτισμό, όπου η εξαγορά αυτών τους υποβαθμίζει. Τέτοια αγαθά (φυσικοί πόροι, ανθρώπινα όργανα, γονίδια, μορφές πολιτισμού κτλ) τα οποία παραδοσιακά θεωρούνται αδιαπραγμάτευτα παραμορφώνονται σε επικίνδυνο βαθμό από τις δυνάμεις της αγοράς.

Aναφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Introduction to the Commons». On the Commons. http://www.onthecommons.org/work/introduction-commons. Ανακτήθηκε στις 17 Δεκεμβρίου 2012. 
  2. Kωστάκης, Bασίλης (2012). Tο ομότιμο μανιφέστο. Iωάννινα: Bορειοδυτικές εκδόσεις. http://issuu.com/voreiodytikes/docs/omotimomanifesto. 
  3. Kωστάκης, Bασίλης (2012). Tο ομότιμο μανιφέστο. Iωάννινα: Bορειοδυτικές εκδόσεις. http://issuu.com/voreiodytikes/docs/omotimomanifesto. 
  4. Hardin, Garrett (1968). "The Tragedy of the Commons". Science 162: 1243-1248. 
  5. Bauwens, Michel (2005). "The political economy of peer production". Ctheory Journal. http://www.ctheory.net/articles.aspx?id=499. 
  6. Kωστάκης, Bασίλης (2012). Tο ομότιμο μανιφέστο. Iωάννινα: Bορειοδυτικές εκδόσεις. http://issuu.com/voreiodytikes/docs/omotimomanifesto. 
  7. Bauwens, Michel (2005). "The political economy of peer production". Ctheory Journal. http://www.ctheory.net/articles.aspx?id=499. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]