Ψυχολογικό άγχος
| Ψυχολογικό άγχος | |
|---|---|
 Ένας άνδρας σε κατάσταση άγχους | |
| Ειδικότητα | ψυχολογία και Ιατρική της εργασίας |
| Συμπτώματα | ανησυχία, παράνοια, θυμός, burnout, δευτερογενές τραυματικό στρες, διαταραχές στον ύπνο, υπερεγρήγορση, αποπραγματοπισμός, |
Στην ψυχολογία, το στρες (ή ψυχολογικό άγχος) είναι ένα αίσθημα συναισθηματικής έντασης και πίεσης. [1] Το στρες είναι μια μορφή ψυχολογικής και ψυχικής δυσφορίας. Μικρές ποσότητες στρες μπορεί να είναι ωφέλιμες, καθώς μπορούν να βελτιώσουν την αθλητική απόδοση, το κίνητρο και την εγρήγορση στα ερεθίσματα του περιβάλλοντος. Ωστόσο, οι υπερβολικές ποσότητες στρες μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο εγκεφαλικών επεισοδίων, καρδιακών προσβολών και άλλων ψυχικών ασθενειών όπως η κατάθλιψη [2] και επίσης μπορούν να επιδεινώσουν προϋπάρχουσες παθήσεις .
Το ψυχολογικό στρες μπορεί να σχετίζεται με το περιβάλλον, [3] αλλά μπορεί επίσης να οφείλεται σε προσωπικές αντιλήψεις που προκαλούν σε ένα άτομο αρνητικά συναισθήματα γύρω από μια κατάσταση, όπως πίεση, δυσφορία κ.λ.π.
Ο Hans Selye (1974) πρότεινε τέσσερις υποκατηγορίες του στρες. [4] Στον έναν άξονα, τοποθέτησε το ωφέλιμο στρες ( eustress ) και το επιβλαβές στρες (distress). Στον άλλο άξονα βρίσκεται το υπερβολικό στρες (hyperstress) και το ύποστρες (hypostress). Ο Selye υποστηρίζει την εξισορρόπηση αυτών των δύο: ο απώτερος στόχος θα ήταν η τέλεια εξισορρόπηση του ύπερστρες και του ύποστρες και η ύπαρξη όσο το δυνατόν περισσότερου ωφέλιμου στρες. [5]
Φυσικές επιπτώσεις
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Αντίδραση του σώματος στο στρες
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Για να μετρήσουν την αντίδραση του σώματος στο στρες, οι ψυχολόγοι τείνουν να χρησιμοποιούν το σύνδρομο γενικής προσαρμογής του Hans Selye. Αυτό το βιολογικό μοντέλο, που συχνά αναφέρεται ως «κλασική αντίδραση στο στρες», περιστρέφεται γύρω από την έννοια της ομοιόστασης . Το σύνδρομο γενικής προσαρμογής, σύμφωνα με αυτό το σύστημα, εμφανίζεται σε τρία στάδια:
- Η αντίδραση συναγερμού: Αυτό το στάδιο συμβαίνει όταν ο παράγοντας στρες παρουσιάζεται για πρώτη φορά. Το σώμα αρχίζει [6]
- Το στάδιο της αντίστασης: Το σώμα συνεχίζει να αναπτύσσει αντίσταση καθ' όλη τη διάρκεια του σταδίου αντίστασης, είτε μέχρι να εξαντληθούν οι πόροι του σώματος, οδηγώντας στη φάση εξάντλησης, είτε μέχρι να απομακρυνθεί το αγχωτικό ερέθισμα. Καθώς το σώμα χρησιμοποιεί όλο και περισσότερους από τους πόρους του, γίνεται ολοένα και πιο κουρασμένο και ευάλωτο σε ασθένειες. Σε αυτό το στάδιο αρχίζουν να εμφανίζονται ψυχοσωματικές διαταραχές. [6]
- Το στάδιο της εξάντλησης: Το σώμα έχει εξαντληθεί εντελώς από τις ορμόνες και τους λοιπούς πόρους στους οποίους βασίζοταν για να διαχειριστεί τον στρεσογόνο παράγοντα. Το άτομο αρχίζει τώρα να εμφανίζει συμπεριφορές όπως άγχος, ευερεθιστότητα, αποφυγή ευθυνών και σχέσεων, αυτοκαταστροφική συμπεριφορά και κακή κρίση. Κάποιος που βιώνει αυτά τα συμπτώματα έχει πολύ μεγαλύτερες πιθανότητες να καταφύγει σε βιαιοπραγίες, να διαλύσει σχέσεις ή να αποφύγει εντελώς την κοινωνική αλληλεπίδραση. [6]
Καρκίνος
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το ψυχολογικό στρες δεν φαίνεται να αποτελεί παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση καρκίνου, αν και μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα στους ασθενείς καρκίνου. [7] [8]
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ «Stress». Mental Health America (στα Αγγλικά). 18 Νοεμβρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 1 Οκτωβρίου 2018.
- ↑ Why Zebras Don't Get Ulcers. New York: St. Martins Press. 2004. σελίδες 37, 71, 92, 271. ISBN 978-0-8050-7369-0.
- ↑ «Stress». Mental Health America (στα Αγγλικά). 18 Νοεμβρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 1 Οκτωβρίου 2018.
- ↑ Stress without distress. Philadelphia: J.B. Lippincott Company. 1974. σελ. 171. ISBN 978-0-397-01026-4.
- ↑ «The Stress Concept: Past, Present and Future». Stress Research Issues for the Eighties. New York, NY: John Wiley & Sons. 1983. σελίδες 1–20. ISBN 978-0-471-10246-5.
- 1 2 3 Introduction to Psychology. Jon-David Hague. 2013. σελίδες 446–447.
- ↑ «Work stress and risk of cancer: meta-analysis of 5700 incident cancer events in 116,000 European men and women». BMJ 346: f165. February 2013. doi:. PMID 23393080.
- ↑ «Ten Surprising Facts About Stressful Life Events and Disease Risk». Annual Review of Psychology 70: 577–597. January 2019. doi:. PMID 29949726. «the strongest conclusion derived from decades of research on stressors and cancer is that stressful events may be associated with decreased cancer survival but are probably not associated with disease incidence (Chida et al. 2008).».
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Πολυμέσα σχετικά με το θέμα Psychological stress, Occupational stress στο Wikimedia Commons
