Ψηφιακά δημόσια αγαθά
| Ίντερνετ |
|---|
 |
 |
Τα ψηφιακά δημόσια αγαθά είναι δημόσια αγαθά σε μορφή λογισμικού, συνόλων δεδομένων, μοντέλα ΤΝ, προτύπων ή περιεχομένου. Συνήθως πρόκεται για ελεύθερα πολιτιστικά έργα (βλ. ελεύθερο περιεχόμενο) που αποσκοπούν στην συμβολή της αειφόρου εθνικής και διεθνούς ανάπτυξης.[1][2]
Ο όρος «ψηφιακό δημόσιο αγαθό» χρησιμοποιείται τουλάχιστον από τον Απρίλιο του 2017, όταν ο Αυστραλός οικονομολόγος Νίκολας Γκρούεν έγραψε το άρθρο αγγλ. Building the Public Goods of the Twenty-First Century, κ. γρ. (Δημιουργώντας τα Δημόσια Αγαθά του 21ου Αιώνα).[3] Η ιδέα έχει προσελκύσει την προσοχή, καθώς οι νέες τεχνολογίες θεωρούνται όλο και περισσότερο ως έχουσες το δυναμικό να ωφελήσουν την κοινωνία. Κάποια κράτη, μη-κυβερνητικές οργανώσεις (ΜΚΟ), και φορείς του ιδιωτικού τομέα αναγνωρίζουν τις ψηφιακές τεχνολογίες ως εργαλείο επίτευξης των Στόχων για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη (ΣΒΑ) του ΟΗΕ.[4]
Ορισμός
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ένα ψηφιακό δημόσιο αγαθό χαρακτηρίζεται από τον Οδικό Χάρτη για την Ψηφιακή Συνεργασία του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ,[5] ως: «λογισμικό ανοιχτού κώδικα, ανοιχτά δεδομένα, ανοιχτά μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, ανοιχτά πρότυπα και ελεύθερο περιεχόμενο που συμμορφώνονται με την προστασία της ιδιωτικής ζωής και άλλους ισχύοντες νόμους και βέλτιστες πρακτικές, δεν προκαλούν βλάβη και συμβάλλουν στην επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης».[6]
Τα δημόσια αγαθά γενικά νοούνται ως πόροι που ανήκουν ή παρέχονται για δημόσια χρήση, όπως ένα δημόσιο σύστημα πόσιμου νερού. Τα ψηφιακά δημόσια αγαθά, ωστόσο, διαφέρουν από τα φυσικά δημόσια αγαθά στο ότι δεν περιορίζονται από την εξάντληση φυσικών πόρων. Επειδή είναι ψηφιακά, είναι δυνατή η αποθήκευση, η αντιγραφή και η διανομή τους επ' αόριστον και συχνά με ελάχιστο κόστος, χωρίς να εξαντλούνται. Ορισμένοι υπέρμαχοι των ψηφιακών δημόσιων αγαθών υποστηρίζουν ότι η αφθονία, και όχι η έλλειψη, είναι ένα εγγενές χαρακτηριστικό των ψηφιακών πόρων στο πλαίσιο των ψηφιακών κοινών αγαθών.[2]
Τα ψηφιακά δημόσια αγαθά μοιράζονται ορισμένα χαρακτηριστικά με τα παραδοσιακά δημόσια αγαθά, όπως η μη-ανταγωνιστικότητα και η αδυναμία αποκλεισμού.[7][8]
Παραδείγματα
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Μερικά παραδείγματα ψηφιακών δημοσίων αγαθών απότελουν:[1]
- η Βικιπαίδεια
- το OpenStreetMap
- το Linux
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- 1 2 Καρούνος, Θεόδωρος· Στεφανέας, Πέτρος (28 Ιανουαρίου 2023). «Δημόσια ψηφιακά αγαθά – μια βασική προτεραιότητα». Η Καθημερινή. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Αυγούστου 2024. Ανακτήθηκε στις 22 Νοεμβρίου 2025.
- 1 2 «Digital Commons and Digital Public Goods – Finding Common Ground for Policymakers». NGI Commons (στα Αγγλικά). 31 Ιανουαρίου 2025. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 Ιουλίου 2025. Ανακτήθηκε στις 22 Νοεμβρίου 2025.
- ↑ Γκρούεν, Νίκολας (Μαΐου 2017). «Building the Public Goods of the Twenty-First Century». Evonomics (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 1 Σεπτεμβρίου 2025. Ανακτήθηκε στις 22 Νοεμβρίου 2025.
- ↑ Willson, Kate. «Institutionalising Digital Public Goods: A key lever in achieving the SDGs by 2030» [Θεσμοθέτηση των ψηφιακών δημόσιων αγαθών: βασικός μοχλός για την επίτευξη των ΣΒΑ έως το 2030]. www.convergences.org (στα Αγγλικά). Convergences. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Ιανουαρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 10 Μαρτίου 2021.
- ↑ «Secretary-General's Roadmap for Digital Cooperation» [Οδικός Χάρτης για την Ψηφιακή Συνεργασία του Γενικού Γραμματέα]. www.un.org (στα Αγγλικά). Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 Ιουλίου 2024.
- ↑ «Secretary-General's Roadmap for Digital Cooperation» [Οδικός Χάρτης για την Ψηφιακή Συνεργασία του Γενικού Γραμματέα] (PDF). Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών. Αρχειοθετήθηκε (PDF) από το πρωτότυπο στις 10 Ιανουαρίου 2021.
- ↑ «Digital Public Goods». 27 Σεπτεμβρίου 2013. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 Μαρτίου 2021. Ανακτήθηκε στις 10 Μαρτίου 2021.
- ↑ «Δημόσια οικονομική». kritiki.gr (διαδικτυακό απόσπασμα βιβλίου). Εκδόσεις Κριτική. Κεφάλαιο 4: Δημόσια αγαθά. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Αυγούστου 2025. Ανακτήθηκε στις 22 Νοεμβρίου 2025.
