Χρήστης:Bobbynihi/πρόχειρο

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Οργάνωσις Χ
Συμμετείχε στα Δεκεμβριανά
Flag of Grivas Organization X updated.svg
Η φερόμενη ως σημαία της Οργάνωσης Χ
Ενεργό1941-1946
ΙδεολογίαΕλληνικός εθνικισμός, Βασιλικό φρόνημα, Αντικομμουνισμός, Λαϊκή δεξιά
ΟμάδεςΕφημερίδα των Χιτών
ΗγέτεςΓεώργιος Γρίβας
Όμηρος Παπαδόπουλος
ΑρχηγείοΘησείο, Νηλέως 1

Η Οργάνωση Χ ήταν η μετονομασία της Στρατιωτικής Οργανώσεως Γρίβα και δραστηριοποιήθηκε κατά την περίοδο γερμανικής κατοχής, με αρχηγό τον αντισυνταγματάρχη Πεζικού Γεώργιο Γρίβα. Τα μέλη της οργάνωσης ήταν γνωστά σαν Χίτες και η οργάνωση εξέδιδε την Εφημερίδα των Χιτών.

Ίδρυση, ηγετικά πρόσωπα και σκοπός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Προπομπός της οργανώσεως της Χ ήταν η οργάνωση Άγνωστος Μεραρχία η οποία συστάθηκε τον Μάιο του 1941 στην Αθήνα και είχε ηγετικά στελέχη τους Συνταγματάρχες Κωνσταντίνο Παπακωνσταντίνου, Θεμιστοκλή Κετσέα, Αγησίλαο Σινιώρη και Γεώργιο Γρίβα[1]. Κατά τον Γρίβα η οργάνωση θα έπρεπε να συμπεριλάβει, πλην των στρατιωτικών, και πολίτες ώστε να αποκτήσει λαϊκό έρεισμα. Αντιθέτως, οι επιτελείς επέμειναν στην επάνδρωση αποκλειστικά και μόνο αξιωματικών, προκαλώντας διάσπαση σε δύο διαφορετικές ομάδες: την Ομάδα Ευόρκων Στελεχών, υπό τους Στρατηγούς Λαβδά και Βραχνό και την Οργάνωση Χ υπό το Γεώργιο Γρίβα[2]. Πνευματικός αρχηγός της οργάνωσης ήταν ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Χρύσανθος[1][3], ο οποίος σύμφωνα με τα λόγια του ίδιου του Γρίβα "ιδιωτεύων εις την εν Κυψέλη οικίαν του, εξορμά δια νέους εθνικούς αγώνας. Υπήρξε ο πραγματικός αφανής ηγέτης της υγιούς εθνικής αντιστάσεως (...) Η οικία του υπήρξε το εντευκτήριον αντλήσεως του θάρρους δι' αντιμετώπισιν των μεγάλων κινδύνων και αναζωογωνήσεως των ψυχών δια τους μεγάλους αγώνας (...) Η Εθνική Οργάνωσης Χ εύρεν εν τω προσώπω του τον κυριότερον ενισχυτήν και εμψυχωτήν της"[4].

Η οργάνωση έφερε το πολιτικό στίγμα του αρχηγού και των στελεχών της, το οποίο ήταν φιλομεταξικό και φιλομοναρχικό και εξέφραζε νομιμοφροσύνη προς στον Γεώργιο Β' που είχε στο μεταξύ διαφύγει στο Κάιρο. Tο σήμα της, άλλωστε, ήταν η μονογραφή του Γεωργίου B΄ που έμοιαζε με Χ.[εκκρεμεί παραπομπή].

Ο Γρίβας εξέθετε επιγραμματικώς, στους μυημένους, τους σκοπούς της οργάνωσης, οι οποίοι συμπυκνώνονται στην εκδίωξη των κατακτητών και τη συγκρότηση «εθνικών πυρήνων» με σκοπό την απελευθέρωση της χώρας στο πλευρό των συμμάχων[5]. Ως στελέχη της οργάνωσης επιλέγονταν αξιωματικοί εν ενεργεία και έφεδροι και ως μέλη νέοι που προσέκειντο φιλικά στην κυβέρνηση του Καΐρου. Ιδιαίτερα, προσέρχονταν μέλη από όλες τις κοινωνικές τάξεις, κάτι που μαρτυρά τον συλλογικό χαρακτήρα της οργάνωσης[6]. Το σχέδιο δράσης της "Χ" χωριζόταν σε δύο φάσεις: τον μυστικό εφοδιασμό και τη μαχητική διάθεση απέναντι στον κατακτητή, όταν θα συνέβαινε η απόβαση των συμμάχων στην Ελλάδα.[7].

Είναι σαφής η διαφορά οργάνωσης δράσης και στοχοθεσίας της "Χ" από αυτήν του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου (ΕΑΜ), καθώς απέρριπτε τον ένοπλο αντάρτικο αγώνα που εξέφρασε το στρατιωτικό σκέλος του ΕΑΜ, ο Ελληνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός (ΕΛΑΣ), αλλά και ο υπό τον Ναπολέοντα Ζέρβα Εθνικός Δημοκρατικός Ελληνικός Σύνδεσμος (ΕΔΕΣ)[εκκρεμεί παραπομπή]. Αυτό οφείλεται τόσο στη στρατιωτική παιδεία των στελεχών της "Χ" όσο και στην εμπιστοσύνη που εξέφραζαν τα στελέχη της προς το θεσμό του Βασιλιά καθώς και το Μεταξικό καθεστώς, τη συνέχεια των οποίων δεν επιθυμούσαν το το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και ο αντιμοναρχικός ΕΔΕΣ. Άλλωστε δεν είναι τυχαίο ότι δίπλα στην αντάρτικη δράση των δύο τελευταίων ερχόταν και η βαθμιαία μετεξέλιξή τους σε κρατικά μορφώματα με σαφές ιδεολογικοπολιτικό περιεχόμενο[8]. Ιδιαίτερα το ΕΑΜ μεταλλάχτηκε ταχύτατα σε κίνημα-κράτος και μάλιστα με τους μηχανισμούς που δεν επέτρεπαν τη λειτουργία άλλων πολιτικών δυνάμεων στις περιοχές επιρροής του της «ελεύθερης» υπαίθρου[9]. Η πρώτη υπογεγραμμένη δημόσια εκδήλωσή της ήταν η κατάθεση στεφάνου στο Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη, ανήμερα της 25ης Μαρτίου 1943[10].

Στη διάρκεια της Κατοχής η οργάνωση επιδόθηκε σε συλλογή πληροφοριών, κατασκοπία, αναγραφή συνθημάτων εθνικού και απελευθερωτικού περιεχομένου, κλοπή υλικού πολέμου και φυγάδευση Ελλήνων προς τη Μέση Ανατολή[11]. Με την πάροδο του χρόνου, όμως, το ελεγχόμενο από το ΚΚΕ ΕΑΜ είχε κατορθώσει να διευρύνει την επιρροή του, έχοντας μάλιστα συγκροτήσει τον πολυπληθή ΕΛΑΣ. Στην ύπαιθρο οι μη εαμικές αντιστασιακές υπέστησαν διωγμό[12]. Έτσι, η πολιτική εξουσία του ΕΑΜ στα χωριά στηριζόταν εν πολλοίς στην κατασταλτική στρατιωτική ισχύ του ΕΛΑΣ[13]. Αλλά και στις πόλεις η αυξανόμενη αυταρχικότητα της ΟΠΛΑ οδήγησε σε δολοφονίες, όπως αυτή του δημοφιλή φοιτητή Κίτσου Μαλτέζου που συντάραξε τη φοιτητική αλλά και τη σύνολη αθηναϊκή κοινωνία[14]. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, οι ενέργειες της "Χ" στρέφονται πλέον στην προσπάθεια συνεννόησης με άλλες εθνικές απελευθερωτικές οργανώσεις και την Ελληνική Κυβέρνηση του Καΐρου ώστε να συσταθεί ένα ενιαίο μέτωπο απέναντι στην επερχόμενη «κομμουνιστική ανταρσία»[εκκρεμεί παραπομπή].

Δομή και στελέχωση της Οργάνωσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύμφωνα με ονομαστικό κατάλογο του 1950, τον οποίο συνέταξε ο ίδιος ο Γρίβας[15], η οργάνωση αριθμούσε συνολικά 712 μέλη, εκ των οποίων οι 192 ήταν στρατιωτικοί, χωροφύλακες, αστυνομικοί και λιμενικοί, ενώ οι υπόλοιποι 520 ήταν πολίτες.

Προπύργιο της Χ αποτελούσε η περιοχή του Θησείου, όπου βρισκόταν και το αρχηγείο της, στην οδό Νηλέως 1. Στο κτίριο αυτό, προτού γίνει αρχηγείο της Χ στεγαζόταν το φαρμακείο του Ντέκα (πεθερού του Γρίβα). Πολύ κοντά, στον ίδιο δρόμο (Νηλέως 6), ήταν και το σπίτι του Γρίβα. Εκτός από το Θησείο, η οργάνωση είχε παρουσία και δράση και στις ακόλουθες περιοχές της Αθήνας[16]: Παγκράτι, Βύρωνας, Κολωνάκι, Σύνταγμα - Ανάκτορα, Πλάκα, Κουκάκι, Νέος Κόσμος, Νέα Σμύρνη, Πλατεία Αττικής, Πατήσια, Γκύζη, Κυψέλη.

Κατά καιρούς έστελνε ενισχύσεις σε άλλες αντιστασιακές οργανώσεις ανά την επικράτεια (ΕΔΕΣ στην Ήπειρο, 5/42 Ευζώνων στην Στερεά, ομάδες Καραχάλιου στην Πελοπόννησο). Μάλιστα μέρος των αξιωματικών της λειτουργούσε ως κύρια δεξαμενή εκπαιδευτών για τους νεοσύλλεκτους άλλων οργανώσεων.[17] Αρχικώς η οργάνωση ασχολήθηκε με σαμποτάζ[18] και κατασκοπεία κατά των Γερμανών, πολύ σύντομα όμως αφοσιώθηκε αποκλειστικά στον αντικομμουνιστικό αγώνα. Δημιουργήθηκε ένα ευρύ δίκτυο πληροφοριών με προσπάθειες συγκέντρωσης στρατιωτικών πληροφοριών υπέρ της Αγγλικής υπηρεσίας Force 133, αλλά και το δίκτυο απέδωσε ακόμη σε ανάλογες πληροφορίες για την ΟΠΛΑ και το οπλισμό των ανταρτών ή για την προστασία των ίδιων των Χιτών. Δημιουργήθηκαν 14 τάγματα επιδρομών σε Αθήνα, Πειραιά και πέριξ και το τάγμα θανάτου στις ανατολικές συνοικίες, διοικούμενα ως επί το πλείστων από πρώην αξιωματικούς του Ελληνικού Στρατού.[εκκρεμεί παραπομπή]

"Πιστεύω

  • Εις μίαν μεγάλην Τρισένδοξη, ελευθέρα, ευτυχισμένη Ελλάδα.
  • Εις το κοινωνικόν καθεστώς το οποίον μας κληροδότησαν οι πρόγονοι μας, υπό το οποίον μεγαλούργησε η φυλή μας και το οποίον σέβεται την Ελευθερίαν του ατόμου, τας παραδόσεις της Πατρίδος, της Θρησκείας και της οικογενείας.
  • Εις μία κοινωνικήν δικαιοσύνην στηριζομένην ουχί εις την πάλην των τάξεων και του ανταγωνισμού κεφαλαίου και εργασίας, αλλά είς την αρμονικήν συνεργασίαν τούτων.
  • Εις το πολίτευμα της Βασιλευομένης Δημοκρατίας, ως ανταποκρινομένης προς τον χαρακτήρα και τας παραδόσεις του Έθνους, εξυπηρετούσης κάλλιον τα εθνικά συμφέροντα.".
Όρκος της Χ

Τα τάγματα είχαν ως αποστολή:[εκκρεμεί παραπομπή]

  • Την διενέργεια ένοπλων επιχειρήσεων
  • Την κάλυψη ομάδων που διενεργούσαν σαμποτάζ, συγκέντρωση πληροφοριών, αναγραφή συνθημάτων
  • Την προστασία των πολιτών του Θησείου από τον ΕΛΑΣ και την ΟΠΛΑ
  • Την κλοπή παντός είδους εξοπλισμού και οπλισμού από τα μέλη του ΕΑΜ

Η οργάνωση κατά την διάρκεια της κατοχής εξέδιδε τις εξής μυστικές εφημερίδες υπό τον τίτλο Αναγέννησις και Συμμαχικά Νέα. Εκδότες και συντάκτες ήταν οι αδερφοί Ευσταθόπουλοι, Κ. Γαρέζος, Ι. Τσαρλής και Τ. Σώκος. Πλήθος άλλων προκηρύξεων τυπώνονταν και ρίχνονταν στους δρόμους για την ενισχυση του ηθικού των Ελλήνων.[εκκρεμεί παραπομπή]

Εξοπλισμός της Χ: πολιτικό περιβάλλον και εμπόδια στην ενίσχυση της οργάνωσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η οργάνωση κατέβαλε έντονες προσπάθειες προς την Ελληνική Κυβέρνηση του Καΐρου για την εξεύρεση οπλισμού αλλά και χρηματικών πόρων χωρίς να τα καταφέρει. Κατά μία εκδοχή, συγκεκριμένοι φίλα προσκείμενοι προς το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, πολιτικοί, με κύριο παράδειγμα τον Παναγιώτη Κανελλόπουλο, δρούσαν ανασχετικά και συνέβαλαν στη μεροληπτική ενίσχυση του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ από τους Άγγλους με οπλισμό και λίρες[εκκρεμεί παραπομπή][19]. Σύμφωνα με το Ζαφείρη Βάλβη, δικηγόρο, Υπαρχηγό της "Χ" και απεσταλμένο του Γρίβα στο Κάιρο τον Απρίλιο του 1942, ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος όχι μόνο επέδειξε εχθρότητα και αρνήθηκε τη συνεργασία, αλλά και διέσπειρε συκοφαντίες, έως και ψευδείς φήμες περί διάλυσής της[20]. Παρόμοιες πληροφορίες από τον πρεσβευτή στο Λονδίνο[21]. Φαίνεται ότι οι Άγγλοι δε συμπαθούσαν τις δυνάμεις συντηρητικών τάσεων. Αυτό είτε αποτελούσε δική τους πολιτική, είτε ήταν απόρροια της αρνητικής στάσης προς αυτές τις μερίδες Ελλήνων πολιτικών της κυβέρνησης του Καΐρου. Σε έγγραφο του Foreign Office (No R 1705/654/0 2.3.1943) ο υπογράφων διπλωματικός D.F.Howard, απευθυνόμενος στον Έλληνα πρέσβη Αθανάσιο Αγνίδη, γράφει "ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Χρύσανθος (...) θεωρεί σκόπιμο να απευθύνετε κάποιου είδους ενθάρρυνση στην αντάρτικη ομάδα υπό τον συνταγματάρχη Γρίβα. Βεβαίως, οι συντηρητικές τάσεις του Αρχιεπισκόπου είναι διαβόητες (σ.σ. notorious)"[22]. Ο Τσουδερός σημειώνει ότι στο Λονδίνο τώρα έκαναν πολιτική για το σήμερον, αποφεύγουν κάθε τι που δύναται να δυσαρεστήση τη Ρωσσία και θεωρούν ότι πρέπει να βοηθείται οιοσδήποτε συντελεί εις τον πόλεμο, αδιαφόρως των απώτερων σκοπών τους οποίους εξυπηρετεί[23]. Πράγματι, από το Μάιο του 1943 που ο Στάλιν διαλύει την Κομμουνιστική Διεθνή (Κομιντέρν)[24].

Πρέπει πάντως να γίνει κατανοητό ότι οι αστικές δυνάμεις της Ελλάδος ήταν ακόμα βαθιά διηρημένες από τα πάθη του Εθνικού Διχασμού του 1916. Έτσι, ο αστικός κόσμος δεν εισέρχεται στον πόλεμο με την Ιταλία τον Οκτώβριο του 1940 ενωμένος. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, πλέον, οι εναπομείναντες στην Ελλάδα πολιτικοί κατηγορούσαν το Βασιλιά, το Μεταξά και τον Παπάγο ότι οδήγησαν τη χώρα στην καταστροφή[25], ενώ στην εξορία ο Βασιλιάς Γεώργιος Β' αντιμετώπιζε οξύ πρόβλημα νομιμοποίησης, καθώς η μεγάλη πλειοψηφία των πολιτικών, όχι μόνο βενιζελικών, αλλά και αντιβενιζελικών, ήταν εναντίον της παλινόρθωσης, λόγω των διώξεων ή της δυσμένειας στην οποία είχαν περιέλθει κατά τη διάρκεια του καθεστώτος της 4ης Αυγούστου[26]. Από τη Γαλλία, όπου βρισκόταν εξόριστος, ο βενιζελικός Νικόλαος Πλαστήρας, θαυμαστής ο ίδιος του Μουσολίνι ήδη από το 1933[27], κατηγορεί το Μεταξικό καθεστώς για τον πόλεμο αντίστασης ενάντια στις δυνάμεις του Άξονος[28]. Μπορεί να δει κανείς σε αυτή τη ρητορική κοινά σημεία με τη στάση του Νίκου Ζαχαριάδη, Γενικού Γραμματέα του Κ.Κ.Ε, κατά τη διάρκεια του Ελληνοϊταλικού Πολέμου[εκκρεμεί παραπομπή]: αυτός, αφού αρχικά κάλεσε για έναν πόλεμο εθνικοαπελευθερωτικό, ενάντια στο φασισμό του Μουσσολίνι, στη συνέχεια δήλωσε ότι η Ελλάδα δεν έχει καμιά θέση στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο ανάμεσα στην Αγγλία και Ιταλία-Γερμανία και απηύθυνε κάλεσμα για ειρήνη και ουδετερότητα με όρους να ξανάρθουν τα πράγματα όπως ήταν στις 28 Οχτώβρη 1940 καθώς ο Μεταξάς αρνιέται να αποκαταστήσει τις ελευθερίες του λαού, να εξασφαλίσει την ειρήνη της Ελλάδας και κάνει πόλεμο καταχτητικό ιμπεριαλιστικό" και "το αίμα των φαντάρων μας χύνεται άδικα[29]. Στα μέσα του 1943 ο Γεώργιος Παπανδρέου αναφέρεται σε ενδεχόμενο αγώνα εξουσίας με το ΕΑΜ και σε ένα μεταπολεμικό δίπολο μεταξύ του Φιλελεύθερου Αγγλοσαξονισμού και Κομμουνιστικού Πανσλαβισμού[24].

Ο Γρίβας θα γράψει πολύ αργότερα, στην εφημερίδα Γνώμη (Λευκωσία, 29.03.1970) καταφέρεται εναντίον τόσο της Μεγάλης Βρετανίας όσο και του ελληνικού στρατηγείου της Μέσης Ανατολής, επειδή εφοδίαζαν ποικιλοτρόπως το ΕΑΜ. Μολονότι η οργάνωση απέστελνε συνεχή διαβήματα προς την Αγγλία, αυτή προτιμούσε την ενίσχυση του ΕΑΜ. Στηρίζει τη συγκεκριμένη διαπίστωση σε «ανέκδοτα έγγραφα»[30]. Ως μόνος μόνος τρόπος επιβίωσης η εσωτερική αγορά, η κλοπή και η αρπαγή όπλων από τους αντιπάλους[31] και τις δυνάμεις του ΕΑΜ[εκκρεμεί παραπομπή]. Αξιόλογες επιχειρήσεις αρπαγής οπλισμού από το ΕΑΜ είναι αυτές του Βύρωνα και της Καισαριανής όπου η οργάνωση αποκόμισε πολλά είδη οπλισμού.[32] Ο Γρίβας επιβεβαιώνει στην εφημερίδα Πατρίς, στο φύλλο της 4.10.1971, ότι η οργάνωση διέθετε ελάχιστο οπλισμό[33].

Διώξεις μελών της Χ από τις δυνάμεις Κατοχής[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Οργάνωση Χ παρέμεινε μία αντιστασιακή οργάνωση πόλεως, με σχετικά περιορισμένη, εκ των πραγμάτων, δράση. Η οργάνωση, σε αντιστοιχία με τις υπόλοιπες αντιστασιακές οργανώσεις, έγινε αντικείμενο δίωξης από τα κατοχικά στρατεύματα[34][35][36][37]:

  • Την 22.10.1942 συλλαμβάνεται ο Κουρούπος Σπυρίδωνας κατά τη διάρκεια διαδήλωσης μελών της "Χ" επί τη επετείω κηρύξεως του Ελληνοϊταλικού Πολέμου, ο οποίος και φυλακίζεται[εκκρεμεί παραπομπή]
  • Τον ίδιο μήνα του 1942 συλλαμβάνεται υπό των Γερμανών ο Κουρούπος Δημήτριος, με την κατηγορία ότι ανήκει σε αντιγερμανική συνωμοτική οργάνωση και καταδικασθείς μεταφέρεται στη Γερμανία
  • Την 25.03.1943 οι Γερμανοί επιχείρησαν κατ' οίκον σύλληψη 6 αξιωματικών της οργάνωσης. Οι τελευταίοι όμως λόγω των συνεχών διώξεων δε διέμεναν πλέον στα σπίτια τους και έτσι απέφυγαν τη σύλληψη.
  • Στα τέλη Νοεμβρίου του 1943, συνεργείο της Χ που πραγματοποιούσε αναγραφή συνθημάτων στην περιοχή των Εξαρχείων ενεπλάκη σε ανταλλαγή πυροβολισμών με γερμανική περίπολο με αποτέλεσμα να τραυματιστεί σοβαρά ένα μέλος της οργάνωσης.
  • Το Νοέμβριο του 1943 συνελήφθη υπό των Γερμανών στο Κουκάκι ο οπλίτης Θεμιστοκλής Παπαδόπουλος, με την κατηγορία της κατοχής χειροβομβίδας, ο οποίος και εκτελέσθηκε στις 10.1.1944. Ένα μήνα αργότερα συνελήφθη η αδελφή του Δέσποινα Παπαδοπούλου και εφυλακίσθη. Παρέμεινε στη φυλακή μέχρι την είσοδο των Άγγλων στην Αθήνα.
  • Την 2.01.1944 συνελήφθησαν υπό των Ιταλών οι οπλίτες Τόγκας Δημήτριος και Κυριακού Νικόλαος, με την κατηγορία της αγοράς κιβωτίου χειροβομβίδων για λογαριασμό της οργάνωσης, προδοθέντες από μέλος του ΕΑΜ. Καταδικάσθηκαν σε θάνατο, αλλά μετά την απόδοση χάριτος παρέμειναν στη φυλακή επί 15 μήνες.
  • Την 23.03.1944 συνελήφθη υπό των SS ο Ανθυπολοχαγός Κοβάτσος Κωνσταντίνος με την κατηγορία του ανήκοντος σε οργάνωση που συνεργάζεται με τους Άγγλους. Φυλακίσθηκε και υπεβλήθη σε βασανιστήρια. Αποφυλακίσθηκε το Σεπτέμβριο του 1944.
  • Την 13.05.1944 συνελήφθη στο Νέο Κόσμο υπό των Γερμανών ο Αργύριος Σαμπάνης, με την κατηγορία ότι στο κατάστημά του συνεδρίαζαν μέλη της "Χ". Αποφυλακίσθηκε με την αποχώρηση των Γερμανών από την Αθήνα.
  • Το βράδυ της 12ης προς 13η Ιουνίου του 1944 επιχειρείται η σύλληψη του Γρίβα, κατόπιν της υπ' αριθμόν 18253/10-6-44 διαταγής του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας της Κυβέρνησης Ράλη, πλην όμως ο Γ. Γρίβας διαφεύγει.
  • Το Σεπτέμβριο του 1944 συνελήφθη υπό των Γερμανών εντός του εργοστασίου "ΒΙΟ" ο Καραμένης Δημήτριος, λόγω εθνικιστικής δράσης. Έκτοτε αγνοείται η τύχη του.

Επιχειρήσεις της Χ κατά τη διάρκεια της Κατοχής[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μία από τις ενέργειες για την εξύψωση του ηθικού των Ελλήνων από την συγκεκριμένη οργάνωση ήταν το πρωινό της 25ης Μαρτίου 1943, όταν μέλη της οργάνωσης συγκεντρώθηκαν έξω από τα Παλαιά Ανάκτορα και ο ανάπηρος πολέμου ανθυπολοχαγός Χρήστος Ευθυμάκης κατέθεσε στεφάνι στο μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτου μπροστά στα έκπληκτα μάτια των Γερμανών και Ιταλών κατακτητών.[38][10] Η φωτογραφία του κατατεθειμένου στεφανιού στο μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτου δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα των Χιτών, στο φύλλο της 27ης Οκτωβρίου 1947 και υπάρχει στο σχετικό με την Οργάνωση Χ βιβλίο του Σπυρίδωνος Παπαγεωργίου, μετέπειτα στενού συνεργάτη του Γρίβα Διγενή και μέλους της ΕΟΚΑ[39]. Το στεφάνι είχε δύο λευκά ξύλα στο κέντρο, στερεωμένα σε σχήμα Χ και αυτή ήταν η πρώτη υπογεγραμμένη από την οργάνωση δημόσια εκδήλωσή της. Φωτογραφία του στεφανιού εντοπίστηκε στο σπίτι της Ευγενίας Λύτρα, εγγονής του ζωγράφου Νικηφόρου Λύτρα και μέλος της "Χ"[10]. Στις 10 Γενάρη 1944 ευέλπιδες της Χ, μπαίνουν στο Πολυτεχνείο και συλλαμβάνουν μέλη του Ταμείου Άπορων Φοιτητών (που ελεγχόταν από φοιτητές της ΕΠΟΝ) τα οποία και παραδίδουν στις Γερμανικές κατοχικές δυνάμεις[40]. Στις 25 Μαρτίου 1944 ο τομεάρχης της Χ Αμπελοκήπων Κωνσταντίνος Μανωλάκος αντιλήφθηκε συνεργείο συνθημάτων της ΕΠΟΝ δίπλα από το σπίτι του, πριν προλάβει να αντιδράσει πυροβολήθηκε από τους ΕΠΟΝίτες. Για αυτή τη πράξη οι Γερμανοί σε αντίποινα εκτέλεσαν 5 φυλακισμένους καθώς παράλληλα ήταν λοχαγός των ταγμάτων ασφαλείας[41].

Το Κατοχικό Υπουργείο Εθνικής Αμύνης κάλεσε τον Γρίβα να παρουσιασθεί και να αναλάβει υπηρεσία στα τάγματα ασφαλείας (αριθ. Δ/γής ΕΠ 18888/9-5-44). Ο ίδιος και πολλοί άλλοι αξιωματικοί δεν παρουσιάστηκαν και τότε ελήφθησαν εναντίον τους σειρά πιεστικών μέτρων, όπως:

  • Η κατοχική κυβέρνηση Ράλλη διέταξε την σύλληψη του Γ. Γρίβα δια της υπ΄αριθμ. 18525/10-06-44 Υπ. Εθνικής Άμυνας, χωρίς να καταφέρει να τον συλλάβει.
  • Ενώ με την υπ΄αριθ. 18253/28-7-44 διέκοψε τις χρηματικές αποδοχές του από την στρατιωτική σταδιοδρομία κατά το παρελθόν.[42]

O ίδιος ο Γρίβας περιγράφει στην εφημερίδα ΠΑΤΡΙΣ (27/09/1971) προσπάθεια των ταγμάτων ασφαλείας να τον συλλάβουν, κατά την νύκτα της 12ης-13ης Ιουνίου 1944 από την οποία διέφυγε εκ της οικίας του από στέγη σε στέγη[εκκρεμεί παραπομπή].

  • Στις 25 Σεπτέμβρη 1944 μια συμπλοκή του ΕΛΑΣ με τη Χ στον Κεραμεικό εξελίχθηκε σε λουτρό αίματος όταν επενέβησαν Γερμανοί με πυρά όλμων από το Φιλοπάππου. Οι Γερμανοί είχαν έναν νεκρό και 2 τραυματίες και ξέσπασαν στους αμάχους της γειτονιάς.[43]
  • Το Σεπτέμβριο 1944 οι Συμμαχικές δυνάμεις οργάνωσαν την αποστολή πολεμικού εξοπλισμού για τον εξοπλισμό της Αστυνομίας Πόλεως και της Χωροφυλακής Αττικής από το Πόρτο Ράφτη για την στιγμή που θα αποχωρούσαν οι Γερμανοί. Με την υπ' αριθμ. 35/08.09.1944 διαταγή, ανατέθηκε στην οργάνωση Χ η παραλαβή αυτή κατά τη διάρκεια της οποίας σημειώθηκε επίθεση από τους αντάρτες του ΕΛΑΣ χωρίς καταφέρουν να πάρουν τον εξοπλισμό. Οι 100 άντρες της Χ παρασημοφορήθηκαν με διάταγμα την 18η Ιουνίου 1947.[44]
  • Σύμφωνα με την εφημερίδα Το Βήμα, στο φύλλο της 22ης Ιανουαρίου 1946, αντάρτες τους ΕΛΑΣ, δολοφονούν σε ενέδρα στο δρόμο Σπάρτης-Κροκέων τον αρχηγό της Οργάνωσης Χ Λακωνίας, δικηγόρο Γρηγόριο Κοντοβουνήσιο μαζί με τον εξάχρονο γιο του.[45] Η εντολή για την εκτέλεση δόθηκε από τον Βαγγέλη Ρογκάκο ως απάντηση στις διώξεις που υφίσταντο τα πρώην μέλη του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ από το επίσημο κράτος και τις παρακρατικές ένοπλες ομάδες.[46] Για αντίποινα, 1000 περίπου Χίτες με αρχηγό τον Ευάγγελο Μαγγανά εισέβαλαν στην Καλαμάτα και απελευθέρωσαν τους Χίτες και ταγματασφαλίτες από τα κρατητήρια του Α΄ Αστυνομικού τμήματος. Κατέστρεψαν το τυπογραφείο της τοπικής εφημερίδας Ελεύθερη Μεσσηνία και επιτέθηκαν στην Εισαγγελία Καλαμάτας για να καταστρέψουν τις δικογραφίες συλληφθέντων Χιτών. Επίσης προχώρησαν σε συλλήψεις κομμουνιστών της περιοχής, έπειτα από συμπλοκές μεταξύ Χιτών και ανταρτών. Μετά τις συμπλοκές αποφασίστηκε η επικήρυξη του Ευάγγελου Μαγγανά από την Κυβέρνηση Σοφούλη αφού επιβλήθηκε στρατιωτικός Νόμος στην Λακωνία και Μεσσηνία. [47]Ο απολογισμός της εισβολής των Χιτών στην Καλαμάτα έληξε με 16 φόνους και απαγωγή 150 οµήρων.[48][49]

Στα Δεκεμβριανά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριο λήμμα: Δεκεμβριανά

Μάχη του Θησείου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

H περιοχή του Θησείου ήταν ελεγχόμενη υπό τους Χίτες και έλαβε χώρα η Μάχη του Θησείου στα Δεκεμβριανά όπου συμμετείχε, με πολλές απώλειες, στο πλευρό του κυβερνητικού μετώπου.

Μάχη του Θησείου
Μέρος των Δεκεμβριανών
Χρονολογία4 Δεκεμβρίου 1944
ΤόποςΘησείο
ΈκβασηΝίκη για τον ΕΛΑΣ, κατάληψη του Θησείου. Εμπλοκή Βρετανών.
Αντιμαχόμενοι

Flag of Grivas Organization X updated.svg Οργάνωση Χ

  • Flag of the United Kingdom.svg Βρετανικά οχήματα μάχης
Ηγετικά πρόσωπα

Flag of Greece (1822-1978).svg Καπετάνιος Ορέστης Μακρής
Flag of Greece (1822-1978).svg Ταγματάρχης Γιάννης Κιλισμανής

Flag of Greece (1822-1978).svg Ταγματάρχης Γιώργος Προβελέγγιος[50]
Δυνάμεις
περίπου 400 μαχητές
Απώλειες
17 νεκροί και 25 τραυματίες (εκτίμηση ΕΛΑΣ)[51]
24 νεκροί και 18 τραυματίες (εκτίμηση Χ)[51]

Το πρωί της 3ης Δεκεμβρίου ο Γρίβας βρισκόταν στην Στρατιωτική Διοίκηση Αθηνών όπου συναντήθηκε με τον Υφυπουργό των Στρατιωτικών Λεωνίδα Σπαή, ο Λεωνίδας Σπαής ζήτησε από τον Γρίβα, αριθμό αξιωματικών της Χ να αναλάβουν υπηρεσία στα τάγματα εθνοφυλακής, ενώ ανακοινώθηκε στον Γρίβα ότι θα επέλθει σύγκρουση με τον ΕΛΑΣ. Αμέσως μετά ο Γρίβας έφτασε με αυτοκίνητο στην Ακρόπολη όπου έπεφταν ήδη οι πρώτοι πυροβολισμοί.[εκκρεμεί παραπομπή]

Τα ξημερώματα της 4ης Δεκεμβρίου ο ΕΛΑΣ ενισχύθηκε από εφεδρικές δυνάμεις επιτίθεται στο Θησείο και στα αστυνομικά τμήματα της Αθήνας. Η 2η Ταξιαρχία του ΕΛΑΣ Αθηνών ενέργησε επίθεση με 1.200 άνδρες. Στόχοι είναι τα αστυνομικά τμήματα των Αθηνών και το αρχηγείο της οργάνωσης Χ στο Θησείο. Ο αντικειμενικός σκοπός της Χ ήταν να προασπίσει την περιοχή του Μακρυγιάννη από την πλευρά του Θησείου. Την επίθεση κατά του στρατηγείου της ανέλαβε το 4ο Σύνταγμα της 2ης Ταξιαρχίας του ΕΛΑΣ με δύναμη 400 ανδρών.[52]

Δύναμη 100 περίπου Χιτών μετά από επίθεση την 3η Δεκεμβρίου, στον λόφο του Φιλοπάππου αναγκάστηκαν να συμπτυχθούν γύρω από τα κτίρια της οργάνωσης κοντά στην οδό Νηλέως.[53] Μέχρι τις 4 το απόγευμα, οι θέσεις των Χιτών καταλήφθηκαν από τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ. Πρώτα έπεσε το φυλάκιο της οδού Αιγινήτου, μετά από αυτό, οι επιθέσεις του ΕΛΑΣ στράφηκαν προς το Αστεροσκοπείο καταλαμβάνοντας το λόφο της Πνύκας. Δυο ακόμα φυλάκια υπήρχαν στην Αποστόλου Παύλου που δέχτηκαν επίθεση αμέσως μετά το Αστεροσκοπείο και μερικά είχαν εγκαταστήσει προς την γέφυρα του Πουλόπουλου.

Η τακτική του ΕΛΑΣ ξεκίνησε με επίθεση αντιπερισπασμού (λόχος Κουκακίου-Πλάκας στις 04:30 το πρωί) από τον λόφο Φιλοπάππου σε αραιή διάταξη καθώς οι κύριες δυνάμεις του ΕΛΑΣ (λόχοι Νέας Σμύρνης, Νέων Σφαγείων, Καλλιθέας στις 6:00 το πρωί) εξαπέλυσαν κύρια επίθεση από την κατεύθυνση των Πετραλώνων, ενώ το τελικό χτύπημα δόθηκε από το τάγμα Πετραλώνων (στις 09:00 το πρωί) από την γέφυρα «Πουλοπούλου»[54].

Από την στιγμή που είχε πέσει το Αστεροσκοπείο οι Χίτες προσπαθούσαν να οπισθοχωρήσουν και να διαφύγουν. Οι περισσότεροι Χίτες υποχώρησαν προς το Θ' Αστυνομικό τμήμα, ενώ οι υπόλοιποι μαζί με τον αρχηγό τους, Γρίβα αφοπλίστηκαν και φυγαδεύτηκαν από τους Βρετανούς με τη συνοδεία τριών αρμάτων μάχης (Σέρμαν) στα Παλαιά Ανάκτορα.[55][56][57] Τα επιτιθέμενα τάγματα του ΕΛΑΣ σταμάτησαν, καθώς δεν είχαν εντολές εμπλοκής με τις βρετανικές δυνάμεις[58].

Οι απόψεις για τους νεκρούς και αιχμαλώτους της Χ διίστανται: ο Σόλων Γρηγοριάδης αναφέρει 100 νεκρούς και 40 τραυματίες, ενώ οι Χίτες δέχονται ότι η δύναμη τους, στο Θησείο ήταν 80 άντρες. Σύμφωνα με βιβλίο συγγενή μελών της Χ, οι απώλειες της οργάνωσης στο Θησείο ανήλθαν στους 28 νεκρούς[59].

Οι νεκροί του ΕΛΑΣ ήταν 20 άνδρες και 70 τραυματίες, αποτέλεσμα του εξαιρετικά βαρύ οπλισμού των αντρών της Χ, στοιχείο που προβλημάτισε το επιτελείο του Α' Σώματος στρατού του ΕΛΑΣ, όπως και η άμεση επέμβαση των Βρετανών μόλις έγινε ορατή η καταστροφή της Χ[60]. Παρ' όλες, όμως τις απώλειες ο ΕΛΑΣ κατάφερε να αποσπάσει από τους Χίτες σημαντικό τμήμα του οπλισμού του, που αργότερα αξιοποιήθηκε για τη συνέχεια του αγώνα του. Μετά την αποχώρηση των Χιτών από το Θησείο αλλά και κατά τη διάρκεια των επόμενων ημερών οι άνδρες του ΕΛΑΣ προχώρησαν στις εκτελέσεις μελών και υποστηρικτών της Χ αλλά και συγγενών τους[51]. Παράλληλα, μερίδα ανταρτών προχώρησε στη σκύλευση των σορών νεκρών Χιτών[61].

Μάχες της Οδού Σόλωνος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η δεύτερη γραμμή άμυνας των Χιτών βρισκόταν κατά μήκος της οδού Σόλωνος, στην οποία είχαν τοποθετηθεί φυλάκια της οργάνωσης στα σημεία της Σόλωνος 142 (στο τέλος της οδού), Σόλωνος 92 και Χαριλάου Τρικούπη ήταν το δεύτερο. Το τρίτο απέναντι από τη Νομική, ένα υπήρχε στην πλατεία Λυκαβηττού, ένα στην Κανάρη, ένα μαζί με τους χωροφύλακες στα παλαιά ανάκτορα, ένα στο Ζάππειο και ένα στο Θησείο.[62] Η επίθεση εναντίον του φυλακίου της Χ στο οποίο έδρευαν 30-40 Χίτες, της οδού Σόλωνος 142, άρχισε στις 4 Δεκεμβρίου εώς την 8η του μηνός, έπειτα από αλλεπάλληλες επιθέσεις του ΕΛΑΣ και με πολλούς τραυματίες από την πλευρά της Χ, διατάσονται μέσω τηλεφώνου να εγκαταλείψουν το κτίριο. Η διαφυγή έγινε ταράτσα ταράτσα ενώ οι τραυματίες επιβιβάστηκαν σε αγγλικά άρματα. Ο Νίκος Φαρμάκης μέλος της Χ, μετά της διαφυγή του από το οίκημα της Σόλωνος 142, αναφέρει ότι ανακρίθηκε στο φρουραρχείο Αθηνών από τους Άγγλους και ερωτήθηκε αν θα ήθελε να βοηθήσει τους Άγγλους στις εκκαθαρίσεις της Αθήνας, μετά την αποδοχή, του δόθηκε στολή Βρετανού αλεξιπτωτιστή και στρατολογήθηκε στην 5th Batalion of the 2nd Paratroop Brigade εώς την 5η Ιανουαρίου 1945.[63] Οι περισσότεροι Χίτες εντάχθηκαν αμέσως μετά τη μάχη του Θησείου, στο 143ο Τάγμα Εθνοφυλακής με δ/κτη του Ταγματάρχη Θεμιστοκλή Μπαμπίλη.

Λίγο μετά τη διάλυση της οργάνωσης ο αρχηγός της αντισυνταγματάρχης Γρίβας αποστρατεύτηκε το 1945 για να ασχοληθεί με τον απελευθερωτικό αγώνα της Κύπρου[εκκρεμεί παραπομπή]. Με το τέλος των Δεκεμβριανών και την ήττα του ΕΑΜΕΛΑΣ, πολλοί πολίτες της υπαίθρου και ιδιαίτερα της Πελοποννήσου, διωχθέντες από το ΕΑΜ, εντάχθηκαν στην Οργάνωση Χ για να συγκροτήσουν ομάδες προκειμένου να εκδικηθούν το ΕΑΜ. Για τα γεγονότα αυτά επικράτησε ο όρος Λευκή τρομοκρατία.[εκκρεμεί παραπομπή]

Οι νεκροί πολίτες της Οργάνωσης Χ αγγίζουν τους 538, οι περισσότεροι έπεσαν κατά την διάρκεια της Μάχης του Θησείου και άλλοι εκτελέστηκαν από την ΟΠΛΑ, ενώ οι στρατιωτικοί αγγίζουν τους 201.[64]

Σχέσεις Χ με δοσιλογικές Κυβερνήσεις, Τάγματα Ασφαλείας και δυνάμεις Κατοχής[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Χ κατηγορήθηκε[65] ότι είχε στενές σχέσεις από το 1943 με την κατοχική κυβέρνηση. Η Χ υπέγραψε πρωτόκολλο συνεργασίας επτά «εθνικών οργανώσεων» (Οργάνωση Χ, ΡΑΝ, Εθνική Δράση, ΕΔΕΣ Αθήνας, ΕΔΕΜ, ΕΚΟ, Τρίαινα) με παρόντες, τον Άγγλο σύνδεσμο Ντον Στοτ και τον Δ. Σειραγάκη, εκπρόσωπο της Υπηρεσίας Πληροφοριών του Υπουργείου Άμυνας της κατοχικής δοσιλογικής κυβέρνησης στα πλαίσια του Πανελλήνιου Απελευθερωτικού Συνασπισμού (ΠΑΣ) υπό τις διαταγές του Συμμαχικού στρατηγείου Μέσης Ανατολής. Παρόλο που ο Ντον Στοτ δεν είχε καμία εξουσιοδότηση για μια τέτοια ενέργεια η συνεργασία επήλθε κάτω από δική του πρωτοβουλία. Πλέον, όποτε τα μπλόκα των Ταγμάτων Ασφαλείας συνελάμβαναν ενόπλους των οργανώσεων αυτών, τους άφηναν ελεύθερους επιστρέφοντας τον οπλισμό τους[66][ασαφές]. Εξάλλου, πολλοί εύζωνες των Ταγμάτων Ασφαλείας ήταν ταυτόχρονα και μέλη της Χ[67][ασαφές], ενώ υπήρχε συνεργασία με την Ειδική Ασφάλεια, η οποία προμήθευε τα μέλη της Χ με πλαστές υπηρεσιακές ταυτότητες ώστε να μην συλλαμβάνονται από τις γερμανικές δυνάμεις. Οι σχέσεις ανάμεσα στη Χ και την Ειδική Ασφάλεια έγιναν γνωστές στους Γερμανούς κατά τα τέλη Απριλίου του 1944, χωρίς ωστόσο να ληφθεί κάποιο μέτρο[68].

Παράλληλα το 1943 ο Γρίβας είχε εκφράσει την επιθυμία για να συνάψει συμφωνία με την Βέρμαχτ και να συνεργαστεί με τις αρχές κατοχής, τονίζοντας την αγγλοφοβία του και τις αντικομμουνιστικές του πεποιθήσεις, αλλά οι Γερμανοί αρνήθηκαν, θεωρώντας τον Γρίβα «ασήμαντο»[69]. Σύμφωνα πάλι με τον Χάγκεν Φλάισερ, ο Γρίβας έπαιρνε γερμανικά όπλα για το δικό του πόλεμο κατά του EΛAΣ, πιθανώς, όχι απευθείας από τους αποχωρούντες Γερμανούς, αλλά έμμεσα, από τις τοπικές δωσιλογικές αρχές (Tάγματα Aσφαλείας, Xωροφυλακή, Eιδική Aσφάλεια), με τις οποίες η οργάνωση είχε στενότατες σχέσεις. Συγκεκριμένα αναφέρεται ότι το Γερμανικό 4/1/Β δεν συνεργάζονταν αλλά παρακολουθούσε τις οργανώσεις (Χ, ΡΑΝ, ΠΕΑΝ, Τρίαινα, ΙΤ, ΕΔ, ΕΤ).[70][71]

Η άποψη της Χ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η αντίθετη άποψη των Χιτών είναι ότι συνασπίσθηκαν οι εθνικές οργανώσεις υπό του Αγγλικού Στρατηγείο Μέσης Ανατολής (ΣΜΑ)[εκκρεμεί παραπομπή]. Η Χ αναγνωρίστηκε επίσημα ως Εθνική Οργάνωσις Εσωτερικής Αντιστάσεως με βασιλικό διάταγμα της 10ης Μαρτίου 1950,[72] το οποίο δημοσιεύθηκε στο Φύλλο της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως Α 83 την 18η του ίδιου μήνα.

Είπαν για την Οργάνωση Χ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Εμμανουήλ Τσουδερός αναφέρει στον Άγγλο πρέσβη Λήπερ: Μέχρι στιγμής, αι αντάρτικαι οργανώσεις εις την Ελλάδα είναι εις τα χέρια των αντιμοναρχικών και των Κομμουνιστών. Η μόνη συντηρητική και αγωνιστική ομάδα είναι αυτή του Συνταγματάρχου Γρίβα (Οργάνωση Χ), ο οποίος είναι άξιος πλήρους εμπιστοσύνης. Αυτή και όσες άλλες ομάδες αποτελούνται από συντηρητικά στοιχεία, πρέπει να υποστηριχθούν.[73]

Ο Αρχηγός της Βρετανικής Αποστολής στην Ελλάδα Κρις Γουντχάους έγραψε: το όνομά της ήταν άγνωστο ακόμα και λίγο πριν φύγουν οι Γερμανοί αλλά και τότε πάλι το όνομα αυτό δεν σήμαινε τίποτα που να έχει σχέση με αντίσταση. Μόνο στα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια απέκτησε μία ορισμένη σημασία: την απαίσια σημασία μιας Κου-Κλουξ-Κλαν[εκκρεμεί παραπομπή]. Ο αρχηγός της «Χ», σε απάντησή στον Γουντχάους έγραψε «Αν ο Γούντχαουζ αγνοούσε ποιοι είμαστε, σημαίνει ότι είχε πλήρη άγνοια της κατάστασης στην Ελλάδα, οπότε δεν ήταν ο κατάλληλος άνθρωπος στην κατάλληλη θέση. Εκτός αν αυτός προσμετρούσε την συμμετοχή στην Εθνική Αντίσταση υπολογίζοντας τις χρυσές λίρες που έλαβε συγκεκριμένη οργάνωση. Σε κάθε περίπτωση ομολογούμε πως ορθώς δεν μας υπολογίζει μεταξύ των συμμετασχόντων στην Εθνική Αντίσταση, διότι εμείς αγωνιστήκαμε με μοναδικό κίνητρο την απελευθέρωση της πατρίδος μας».[74]

Ο Νίκος Φαρμάκης, αγγελιαφόρος της οργάνωσης αναφέρει σε συνέντευξή του ότι Εξ όσων γνωρίζω, και γνωρίζω πάρα πολλά, ουδέποτε είχαμε σχέση με τους Γερμανούς. Υφίστατο μια μικρή επαφή με τα Τάγματα Ασφαλείας. Οι Γερμανοί δεν ησχολούντο το '44 με τα δικά μας, παρά μόνο με κάποια τετράγωνα μέσα στην Αθήνα.[75]

Ο ίδιος ο Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος αναφέρει ότι ο Γεώργιος Γρίβας, αρχηγός της οργανώσεως «Χ» κατά την περίοδο της κατοχής ότι συνεργαζόταν με τη μυστική αγγλική υπηρεσία πληροφοριών και αρνήθηκε να συνεργαστεί με τη δωσίλογη κυβέρνηση Ράλλη[76].

Ο Βρετανός σύνδεσμος Σέππαρντ αποκαλούσε την οργάνωση ημικουίσλιγκ και αργότερα κουίσλιγκ,[77] ονομασία που σε διάφορες γλώσσες σημαίνει προδότης και δωσίλογος.

Εθνικό Κόμμα Χιτών (Χ)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετά την Κατοχή ιδρύθηκε το Κόμμα των Χιτών από τον Γεώργιο Γρίβα, με πρόεδρο τον Κωνσταντίνο Ευσταθόπουλο παίρνοντας μέρος στις εκλογές του 1946 με φιλοβασιλική χροιά και σύνθημα (Όλοι για την επάνοδον του Βασιλιά μας), χωρίς να εκλέξει κάποια βουλευτική έδρα στο κοινοβούλιο. Άλλη μία πολιτική προσπάθεια έγινε στις εκλογές του 1950 χωρίς κανένα αποτέλεσμα.

Ο Όμηρος Παπαδόπουλος είχε πει ότι ο Γρίβας δέχτηκε πρόταση να πολιτευτεί με το Λαϊκό Κόμμα στις εκλογές του 1946, αλλά η ηγεσία του κόμματος άλλαξε γνώμη και ακύρωσε την συμφωνία μεταξύ τους μετά από μικρό χρονικό διάστημα.[78]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 Χανδρινός, Ιάσωνας. «Ιάσονας Χανδρινός: Η οργάνωση X στην Κατοχή και τον Εμφύλιο (1941-1949)». mauroflight. 
  2. Φως εις το σκότος της Κατοχής, Ν.Αντωνακέας, Εκδόσεις Πελασγός
  3. Έγγραφη βεβαίωση της 14ης Ιουνίου 1947 του Χρύσανθου, τότε Αρχιεπισκόπου Αθηνών, Γιώργος Ν. Καραγιάννης, Η Εκκλησία από την Κατοχή στον Εμφύλιο, Αθήνα 2001, σελίδες 353-354
  4. Παπαγεωργίου, Σπύρος (2004). Ο Γρίβας και η Χ - Το Χαμένο Αρχείο. Αθήνα: Νέα Θέσις. σελ. 79. 
  5. Οργάνωσις, Χ (1944). Έκθεσις επί των Εθνικών σκοπών και του Εθνικού έργου της Οργανώσεως "Χ". Αθήναι: Αρχηγείον Στρατού / Διοίκησις Ιστορίας Στρατού. σελ. 3. 
  6. Παπαγεωργίου, Σπύρος (2004). Ο Γρίβας και η Χ - Το Χαμένο Αρχείο. Αθήνα: Νέα Θέσις. σελ. 84. 
  7. Οργάνωσις, Χ (1944). Έκθεσις επί των Εθνικών Σκοπών και επί του Εθνικού έργου της Οργανώσεως "Χ". Αθήναι: Αρχηγείον Στρατού / Διοίκησις Ιστορίας Στρατού. σελ. 5-6. 
  8. Καλύβας, Μαραντζίδης, Στάθης, Νίκος (2015). Εμφύλια Πάθη. Αθήνα: Μεταίχμιο. σελ. 111. 
  9. Καλύβας, Μαραντζίδης, Στάθης, Νίκος (2015). Εμφύλια Πάθη. Αθήνα: Μεταίχμιο. σελ. 155. 
  10. 10,0 10,1 10,2 Παπαγεωργίου, Σπύρος (2004). Ο Γρίβας και η Χ - Το Χαμένο Αρχείο. Αθήνα: Νέα Θέσις. σελ. 213. 
  11. John Louis Hondros, Occupation & Resistance: the Greek Agony (New York: Pella, 1983), p. 142
  12. Καλύβας, Μαραντζίδης, Στάθης, Νίκος (2015). Εμφύλια Πάθη. Αθήνα: Μεταίχμιο. σελ. 193. 
  13. Ριζάς, Σωτήρης (2013). «Δεκεμβριανά - Οι μάχες των 33 ημερών: Η πολιτική κρίση. Η ένοπλη ρήξη και οι συνέπειες.». Ελλήνων Ιστορικά. 
  14. Χωμενίδης, Χρήστος (2019). «Ποιος θυμάται τον Κίτσο Μαλτέζο;». Τα Νέα. 
  15. Σπύρος Παπαγεωργίου, Ο Γρίβας και η «Χ»: το χαμένο αρχείο, σελίδες 679-721, εκδόσεις Νέα Θέσις, Αθήνα 2004
  16. Σπύρος Παπαγεωργίου, Ο Γρίβας και η «Χ»: το χαμένο αρχείο, σελίδες 94-97, εκδόσεις Νέα Θέσις, Αθήνα 2004
  17. Εθνική Αντίστασις, Κοσμάς Αντωνόπουλος, Αθήναι, σελ.642,656
  18. Ο Άγνωστος Πόλεμος της Χ, Εκδόσεις Μάχη 1988, σελ.22
  19. Παπαγεωργίου, Σπυρίδων (2004). Ο Γρίβας και η Χ - Το Χαμένο Αρχείο. Αθήνα: Νέα Θέσις. σελ. 92-93. 
  20. Βάλβης, Ζαφείρης (1944). Έκθεσις επί των Εθνικών σκοπών και του Εθνικού έργου της Οργανώσεως Χ. Αθήναι: Αρχηγείον Στρατού / Διοίκησις Ιστορίας Στρατού. σελ. 78-80. 
  21. Παπαδάκης, Βασίλειος (1957). Διπλωματική Ιστορία του Ελληνικού Πολέμου 1940-1945. Αθήνα: Ιδιωτική. σελ. 328. 
  22. Παπαγεωργίου, Σπυρίδων (2004). Ο Γρίβας και η Χ - Το Χαμένο Αρχείο. Αθήνα: Νέα Θέσις. σελ. 53. 
  23. Πετζόπουλος, Θωμάς (1953). 1941-1950. Τραγική Πορεία. Αθήναι: Ιδιωτική. σελ. 33. 
  24. 24,0 24,1 Αλβανός, Ραϋμόνδος (2013). «Δεκεμβριανά - Οι μάχες των 33 ημερών: Τα Δεκεμβριανά ως ένα διεθνές επεισόδιο. Ο ρόλος των Βρετανών.». Ελλήνων Ιστορικά. 
  25. Βελλιάδης, Αννίβας (2008). Κατοχή, Γερμανική Πολιτική Διοίκηση στην Κατεχόμενη Ελλάδα. Αθήνα: Ενάλιος. σελ. 141. 
  26. Καλύβας, Μαραντζίδης, Στάθης, Νίκος (2015). Εμφύλια Πάθη. Αθήνα: Μεταίχμιο. σελ. 114. 
  27. «Το Nαι του Πλαστήρα και το Όχι του Μεταξά - Απόσπασμα από το βιβλίο του Γιώργου Θ. Μαυρογορδάτου «Μετά το 1922: Η παράταση του Διχασμού»». Lifo. 2017. 
  28. Πεπονής, Ιωάννης Αναστ. (1947). Νικόλαος Πλαστήρας, Στα γεγονότα, 1909-1945. Αθήνα: Ιδιωτική. σελ. 644. 
  29. «Η 28η του Οκτώβρη 1940. Τα τρία γράμματα του Νίκου Ζαχαριάδη». Ριζοσπάστης. 2011. 
  30. Παπαγεωργίου, Σπύρος (2000). «Το μένος κατά της ΕΟΚΑ και της «Χ» και οι συκοφαντίες εναντίον του Γρίβα (ανταπάντηση του Σπύρου Παπαγεωργίου)». Μακάριος Δρουσιώτης - Δημοσιογράφος, Συγγραφέας. Εφημερίδα "Σημερινή". 
  31. 1940 - 1952 Το δράμα της Ελλάδος - Έπη και αθλιότητες" Γ. Καραγιάννης - Αθήναι
  32. Η θρυλική ΕΟΚΑ και ο Σχης Γρίβας, Α. Χατζηαναστασίου, Εκδότης Διεθνούς Πρακτορίου
  33. Παπαγεωργίου, Σπύρος (2004). Ο Γρίβας και η Χ - Το Χαμένο Αρχείο. Αθήνα: Νέα Θέσις. σελ. 90. 
  34. Οργάνωσις, Χ (1944). Έκθεσις επί των Εθνικών Σκοπών και του Εθνικού Έργου της Οργανώσεως Χ". Αθήναι: Αρχηγείο Στρατού / Διοίκησις Ιστορίας Στρατού. σελ. 50-53. 
  35. Πριόβολος, Γιάννης (2018). Εθνικιστική «αντίδραση» και Τάγματα Ασφαλείας. Εμφύλιος και αντικατοχικός πόλεμος 1943-1944. Αθήνα: εκδόσεις Πατάκη. σελ. 321. 
  36. «Αντιστασιακή Οργάνωση Χ, Κατάλογος μελών». Θέματα Στρατιωτικής Ιστορίας, Military History. 
  37. «Eθνική Αντιστασιακή Οργάνωση υπό τον Αντισυνταγματάρχη Γεώργιον Γρίβα». Γεώργιος Γρίβας Διγενής. 
  38. Τρία χρόνια τρεις αιώνες, Σχης Όμηρος Παπαδόπουλος, Νέα θέσης
  39. Παπαγεωργίου, Σπυρίδων (2004). Ο Γρίβας και η "Χ" - Το Χαμένο Αρχείο. Αθήνα: Νέα Θέσις. σελ. 83. 
  40. Λυγούρα,Αναστασία (2010, Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών), Πανεπιστημιακά ιδρύματα και φοιτητική δράση κατά τα έτη 1940-1944
  41. Το τιμωρό χέρι του λαού Η δράση του ΕΛΑΣ και της ΟΠΛΑ στην κατεχόμενη πρωτεύουσα 1942-1944 Συγγραφέας: Ιάσονας Χανδρινός σελ 197
  42. Απομνημονεύματα Γ. Γρίβα,1955-59, Εκδόσεις Πελασγός
  43. Το τιμωρό χέρι του λαού Η δράση του ΕΛΑΣ και της ΟΠΛΑ στην κατεχόμενη πρωτεύουσα 1942-1944 Συγγραφέας: Ιάσονας Χανδρινός σελ 252
  44. Ιστορία Στρατου(ΔΙΣ Φ913/Ζ/2
  45. Εφημερίδα Ακρόπολις, 17ηςΙανουαρίου 1946, Εξ ενέδρας Εαμικοί εδολοφόνησαν τον ηγέτην των Εθνικιστών της Σπάρτης, δύο συνοδούς και το εξαετές τέκνον του, σελ 1.
  46. Ιωάννης Καρακατσιάνης, Η μεταβαρκιζιανή πολιτική κατάσταση στο Νότιο-Πελοποννησιακό χώρο, στο Ιωάννης Καρακατσιάνης (επιμ.), Νότια Πελοπόννησος 1935-1950, Αλφειός, 2009, σελ. 34 - 35.
  47. To Βήμα, 90 χρόνια, Γ τόμος, Σελίδα 100-101
  48. Ο Γρίβας και η Χ - Το χαμένο αρχείο της Χ, Σπύρος Παπαγεωργίου, εκδόσεις Νέα Θέσις σελ. 512-525
  49. Η Λευκή Τρομοκρατία μετά την συμφωνία της Βάρκιζας, του Τάσου Κωστόπουλου
  50. Ο ΕΛΑΣ της Αθήνας Άνεμος λευτεριάς στις ανατολικές και νότιες συνοικίες 1941-1945, Ορέστης Μακρής, εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή 1985 σελ 196-198
  51. 51,0 51,1 51,2 Π. Βόγλης, Ι. Παπαθανασίου, Τ. Σακελλαρόπουλος, Μ. Χαραλαμπίδης (επιμέλεια), Δεκέμβρης 1944. Το παρελθόν και οι χρήσεις του, εκδόσεις Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2017, σελ. 96.
  52. Τα φοβερά ντοκουμέντα(Δεκέμβριος 1944-το ανεξήγητο λάθος) Σόλων Γρηγοριάδης
  53. Ο Ελληνικός εμφύλιος πόλεμος, μελέτες για την πόλωση, Ντέϊβιντ Κλόουζ, σελ 70-80
  54. ΔΕΚΕΜΒΡΙΑΝΑ 1944, Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΜΕΝΕΛΑΟΣ, εκδόσεις Αλεξάνδρειας 2014 σελ 88
  55. Κατσιμήτρου, Γεωργίου Χ. (1970). Η μάχη των Αθηνών. Αθήναι. σελ. 35. 
  56. Μηχανή του Χρόνου, μάχη του Θησείου
  57. Εφημερίδα Πατρίς της Λευκωσίας, 25/10/1971, Γ Γρίβα,
  58. Ο ΕΛΑΣ της Αθήνας Άνεμος λευτεριάς στις ανατολικές και νότιες συνοικίες 1941-1945, Ορέστης Μακρής, εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή 1985 σελ 198
  59. Φάνης Α. Χαμόδρακας, Από την Εθνική Αντίσταση στον «Κόκκινο Δεκέμβρη». Ο ρόλος της οργανώσεως «Χ» και ο Γρίβας, εκδόσεις Πελασγός, Αθήναι 2016, σελ. 131.
  60. Δεκέμβρης '44, Οι μάχες στις γειτονιές της Αθήνας, Ε Ιστορικά, Η μάχη της Αθήνας, Στρατιωτικές Επιχειρήσεις από 4 Δεκεμβρίου 1944 ως 6 Ιανουαρίου 1945, Γεώργιος Μαργαρίτης, σελ 20
  61. Χανδρινός, Ιάσονας. «Μια ελληνική Κου-Κλουξ-Κλαν. Η Οργάνωση Χ στην Κατοχή και τον Εμφύλιο» (doc). academia.edu. σελ. 7. Ανακτήθηκε στις 13-11-2017.  Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate= (βοήθεια) Δημοσιεύθηκε στο περ. Ουτοπία 102 (Ιανουάριος-Φεβρουάριος 2013), σσ. 113 κ.εξ.
  62. Η Μαρία Κάλλας ήταν η ερωμένη του Ιταλού φρουράρχου το 1943
  63. Ο Γρίβας και η Χ - Το χαμένο αρχείο της Χ, Σπύρος Παπαγεωργίου, εκδόσεις Νέα Θέσις σελ 453-470
  64. Θησείο Ιούνιος 1941 Δεκέμβριος 1944, Φ.Χαμόδρακας, Πίνακας ονομάτων, σελ. 165
  65. Μύθος και αλήθεια για τον Γρίβα «Διγενή» Εφημερίδα Καθημερινή
  66. Στο ίδιο,σελ.55
  67. Στο ίδιο, σελ.54
  68. Πριόβολος (2018). σελ. 325.
  69. Xάνγκεν Φλάισερ, Η Ελλάδα στη Δεκαετία 1940-1950, σ. 92
  70. Ιστορία της Κατοχής, Δ.Κουκούνας, εκδόσεις Λιβάνη, σελ. 410
  71. Χάγκεν Φλάισερ, Στέμμα και σβάστικα, η Ελλάδα της Κατοχής και της Αντίστασης, 1941-1944, Αθήνα 2009, Το Βήμα βιβλιοθήκη, τ. Β, σ. 30
  72. Όμηρος Παπαδόπουλος, Οργάνωσις Χ: Τρία Χρόνια Τρεις Αιώνες, Νέα Θέσις, Αθήνα (2000) σελ. 166
  73. Ιστορικό Αρχείο Εμ. Τσουδερού, Τόμος 1 σελ.20-23
  74. «Το "ξέπλυμα" της ελληνικής Κου Κλουξ Κλαν». webcache.googleusercontent.com. Ανακτήθηκε στις 28 Απριλίου 2016. 
  75. «Η Μαρία Κάλλας ήταν η ερωμένη του Ιταλού φρουράρχου το 1943»
  76. Η Εκκλησία από την Κατοχή στον Εμφύλιο», Αθήνα 2001. σσ. 353-354, Γιώργου Ν. Καραγιάννη
  77. Χάγκεν Φλάισερ Στέμμα και σβάστικα, η Ελλάδα της Κατοχής και της Αντίστασης, 1941-1944, Αθήνα 2009, Το Βήμα βιβλιοθήκη, τ. Β, σ.30
  78. «Η Χ και οι χίτες. Η ιστορία και η δράση μιας ακροδεξιάς οργάνωσης». www.zougla.gr. Ανακτήθηκε στις 6 Δεκεμβρίου 2019. 

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Γεώργιος Γρίβας: Ο Διγενής του Έθνους, Σταύρος Καρκαλέτσης

[[Κατηγορία:Η Ελλάδα στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο]] [[Κατηγορία:Ελληνικές παραστρατιωτικές οργανώσεις]] [[Κατηγορία:Ελληνικές εθνικιστικές οργανώσεις]] [[Κατηγορία:Έλληνες Βασιλόφρονες]] [[Κατηγορία:Αντικομμουνιστικές οργανώσεις]]