Χουλιαράδες Ιωαννίνων

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Πανοραμική θέα Χουλιαράδων Ιωαννίνων.
Τοπίο των Χουλιαράδων.
Άποψη των Χουλιαράδων
Ποζάροντας με θέα το χωριό το 1950.
Η πλατεία του χωριού το 1973, με το ηρώο και το εκκλησάκι του Αγίου Δημητρίου.
Η εκκλησία της Αγίας Παρασκευής.
Ο παπά-Γιωργάκης Παπαθανασίου το 1928.
Ο παπά-Θανάσης Μαντζίλας κρατώντας τα λείψανα της Αγίας Παρασκευής, το 1975.
Στον Προφήτη Ηλία το 1935.
Χορεύοντας τις κύκλες αρχές του 1950.
Στο καφενείο του χωριού το 1937. Δεύτερος από αριστερά ο δάσκαλος Σούλης και στη συνέχεια ο Γιάννης Τασιούλας και οι αδελφοί Παπαντωνίου.
Ο Χουλιαριώτης οπλαρχηγός Κώστας Τασιούλας με σώμα εθελοντών, το 1914.
Χουλιαριώτες πετροχτιστάδες επί το έργον, στις αρχές του 1950.
Η βρύση της Λεμονιάς.
Ο μπακάλης του χωριού Γιάννης Τασιούλας, ανάμεσα σε δυο χωροφύλακες, το 1936.
Σκηνή από την καθημερινή ζωή στο χωριό, το 1973.
Χιόνια στους Χουλιαράδες, το 1936. Δεύτερος από αριστερά ο μπακάλης Γιάννης Τασιούλας, με τους γιους του Σπύρο και Κώστα.

Συντεταγμένες: 39°32′55″N 21°0′29″E / 39.54861°N 21.00806°E / 39.54861; 21.00806

Χουλιαράδες
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Χουλιαράδες
Διοίκηση
Χώρα Ελλάδα
Δήμος Δήμος Βορείων Τζουμέρκων
Γεωγραφία και στατιστική
Περιφερειακή ενότητα Ιωαννίνων
Υψόμετρο 1.050
Πληθυσμός 140 (2011)
Άλλα
Ταχ. κωδ. 45500
Τηλ. κωδ. 26510

Οι Χουλιαράδες είναι ορεινό χωριό του νομού Ιωαννίνων και πλέον ανήκει στο δήμο Βορείων Τζουμέρκων. Είναι χτισμένοι σε υψόμετρο 1.050 μέτρων στις πλαγιές των Τζουμέρκων. Διοικητικά το χωριό ανήκει στον Δήμο Βορείων Τζουμέρκων ενώ αποτέλεσε έδρα του πρώην Δήμου Τζουμέρκων. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011 ο πληθυσμός τους είναι 140 μόνιμοι κάτοικοι και εγγεγραμμένοι στους εκλογικούς καταλόγους είναι 600. Πολλοί ζουν στα Γιάννενα αλλά και σε Άρτα, Πρέβεζα, Αθήνα, Καβάλα. Απέχουν 32 χιλιόμετρα από τα Ιωάννινα. Οι μόνιμοι κάτοικοι ασχολούνται με την κτηνοτροφία και την μικρής κλίμακας γεωργία.

Γεωγραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ορίζεται γεωγραφικά ως η περιοχή που περικλείεται ανάμεσα στον ποταμό Άραχθο και την χαράδρα αυτού από τη μια πλευρά, τον Δούβιακα ή Καλαρρυτινό παραπόταμο του Αράχθου και την κορυφή Λάπατα του ομώνυμου βουνού. Τα Χουλιαροχώρια περιλαμβάνουν όλα τα χωριά του συγκεκριμένου βουνού.[1]

Όνομα χωριού & επαγγελματική απασχόληση κατοίκων στο πέρασμα του χρόνου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Χουλιαράδες πήρανε το όνομα τους από το κοχλιάριον, το γωστό μας σήμερα κουτάλι, καθώς οι κάτοικοι ασχολούνταν για χρόνια, παλαιότερα, με την κατασκευή ξύλινων οικιακών σκευών και χουλιαριών.[1]

Με το πέρασμα των χρόνων οι κάτοικοι του χωριού ασχολήθηκαν έντονα με το μαστόρεμα με πέτρα, υλικό σε αφθονία στην περιοχή της Ηπείρου, και έγινε το χωριό γνωστό μαστοροχώρι. Ως πετράδες οι Χουλιαράδες κατασκεύασαν διαφόρων τύπων έργα, εκκλησίες, γεφύρια, καμπαναριά, σχολεία, δημόσια κτήρια, κατοικίες, νερόμυλους, τοίχους υποστήριξης οδοποιίας και άλλα. Ιδιαιτερότητα των σπιτιών του χωριού και της περιοχής των Χουλιαροχωρίων αποτελεί το κτίσιμο των κατοικιών με άσπρη πέτρα, σε αντίθεση με τα περισσότερα ηπειρώτικα σπίτια που είναι χτισμένα με μαύρη πέτρα. Αυτό οφείλεται στην αφθονία αποθεμάτων άσπρης πέτρας στην περιοχή έναντι της μαύρης.[1]

Αναγνωρισμένο μαστοροχώρι πλέον οι Χουλιαράδες θα ζήσουν ακόμη μια μερική μετάβαση στον επαγγελματικό προσανατολισμό αρκετών χωριανών. Στρέφονται αρκετοί στα γράμματα και συγκεκριμένα γίνονται δάσκαλοι: είναι χαρακτηριστικό ότι κατά τις δεκαετίες 40-50 γύρω στους 65-70 χωριανούς ασκούν αυτό το επάγγελμα. Πολλοί από αυτούς διδάσκουν στην γειτονική περιοχή των Κατσανοχωρίων, στα Τζουμέρκα αλλά και τα Ιωάννινα καθώς και ανά την Ελλάδα, όπου υπήρχαν απαιτήσεις. Παράλληλα δεν είναι λίγοι αυτοί που απασχολούνται επιτυχημένα ως ιατροί.[1]

Το μαστοροχώρι πέτρας περνά σε σύγχρονη μαστορομάνα, οι πετράδες εξελίσονται σε εξειδικευμένους επαγγελματίες των σύγχρονων κατασκεύων συνεχίζοντας, θα έλεγε κανείς, μια από τις παραδόσεις του χωριού. Πλήθος χωριανών ασκεί επάγγελμα σχετικό με τον κατασκευαστικό τομέα.[1]

Αξίζει να αναφερθεί ότι και οι Χουλιαράδες, όπως σε όλη την Ελλάδα, αποχωρίστηκαν χωριανούς που αναζήτησαν την τύχη τους σε χώρες του εξωτερικού. Παράλληλα με το κύριο επάγγελμα τους, ασχολούνταν με την κτηνοτροφία και την μικρής κλίμακας γεωργία όσο επέτρεπε η φυσική τοποθεσία με τους λίγους καλλιεργήσιμους χώρους.[1]

Θρησκεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Χουλιαριώτης οπλαρχηγός Κώστας Τασιούλας.

Αξιόλογος είναι ο ιερός Ναός της Αγίας Παρασκευής, που χτίστηκε το 1745 από Γκουριώτες μάστορες δίπλα στην κεντρική πλατεία του χωριού. Το καθολικό της μονής είναι τρίκλιτη βασιλική με δύο εσωτερικούς τρούλους. Ο κυρίως ναός ιστορήθηκε σύμφωνα με επιγραφή που υπάρχει στο υπέρθυρο το 1804. Στα τέλη του 19ου αιώνα και τις αρχές του 20ου, ιερείς του ναού υπήρξαν ο παπά-Θανάσης Παπαθανασίου και ο γιος του παπά-Γιωργάκης, οι οποίοι ιερουργούσαν εκ περιτροπής και στον Ιερό Ναό Αγίας Παρασκευής Βαλτσιόρας-Πηγαδίων Ιωαννίνων, καθώς και σε άλλα γειτονικά χωριά που δεν είχαν μόνιμο ιερέα. Στις δεκαετίες 1950-1970 περίπου, στο ναό ιερουργούσε ο παπά-Θανάσης Μαντζίλας. Υπάρχει και το εκκλησάκι του Αγίου Δημήτριου που βρίσκεται στην άκρη της πλατείας του χωριού.

Γιορτές - Μουσική, Τραγούδι & Χορός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το καλοκαίρι έχει πολλές κοινωνικές εκδηλώσεις με πιο σημαντικές το γλέντι την Κυριακή του Πάσχα με παραδοσιακή ορχήστρα στο κοινοτικό καφενείο του Γιώργου Κίτσιου, το ημερήσιο πανηγύρι στο εκκλησάκι του προφήτη Ηλία και το τριήμερο πανηγύρι στις 7-8-9 Σεπτεμβρίου προς τιμήν της Παναγίας. Την τρίτη μέρα τελούνται οι καθιερωμένες Κύκλες ή Καγκελάρι ή Καγκέλι στο μεσοχώρι, είναι χορός ιδιαίτερος με τους άντρες του χωριού να οδηγούν και τις γυναίκες να ακολουθούν όλοι πιασμένοι σε μια και μόνο σειρά. Εκτελείτε χωρίς μουσική με συγκεκριμένα τραγούδια τα λόγια των οποίων τραγουδούν διαδοχικά οι άντρες και οι γυναίκες.

Σύλλογοι Χουλιαράδων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο χωριό δραστηριοποιούνται οι σύλλογοι:

  • Φιλοπρόοδος Αδελφότητα Χουλιαράδων "Η Αγία Παρασκευή"
  • Χορευτικός Όμιλος Χουλιαράδων - Τμήματα Παιδιών και Ενηλίκων
  • Αθλητική Ένωση Χουλιαράδων - Ερασιτεχνική Ομάδα Ποδοσφαίρου και Ακαδημία Ποδοσφαίρου

Φιλοπρόοδος Αδελφότητα Χουλιαράδων "Η Αγία Παρασκευή"[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Φιλοπρόοδη Αδελφότητα Χουλιαράδων "Η Αγία Παρασκευή" ιδρύεται στις 24 Απριλίου, Μεγάλη Πέμπτη, του 1908 στους Χουλιαράδες. Ψυχή και εμπνευστής της ιδέας συστάσεως της ήτανε ο Δημήτρης Ι. Κωνσταντής, εμποροράφτης στο επάγγελμα που διατηρούσε για πολλά χρόνια ραφείο στην Αθήνα. Συνεπικουρούμενος και από πατριώτες δάσκαλους της εποχής Ι. Σούλη, Δ. Παπαντωνίου, Α. Μαστοράκη και προκρίτους του χωριού Δ. Μαντζίλα, Ν. & Κ. Μαλάμο, Κ. Δημουλίκα, Χ. Ντέμο πρόεδρο τότε του χωριού και άλλα αξιόλογα πρόσωπα Γκούρας & Χουλιαράδων αποτέλεσαν τα ιδρυτικά μέλη του συλλόγου με την επωνυμία "Φιλεκπαιδευτική Αδελφότητα Χουλιαράδων Η Αγία Παρασκευή".[1]

Τα έσοδα του σωματείου στην αρχή διατέθηκαν για εθνικούς σκοπούς, τα σύνορα Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και νέο Ελληνικού Κράτους οριζότανε στον παραπόταμο του Αράχθου Δούβιακα ή Καλαρρυτινό που ρέει στις παρυφές των Χουλιαράδων. [1] Παράλληλα με τα έσοδα της συντηρούσε το σχολαρχείο και ίδρυσε το πρώτο παρθεναγωγείο, το 1909, μοναδικό στην περιοχή των Χουλιαροχωρίων την εποχή εκείνη το οποίο στεγάστηκε στο αρχαίο σχολείο του 1700. Πρωτοστάτησε σε φιλανθρωπικά έργα, ενίσχυσε φτωχά και ορφανά, χορήγησε εφάπαξ προίκα σε άπορα κορίτσια.[1]

Χορευτικός Όμιλος Χουλιαράδων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Χορευτικός Όμιλος Χουλιαράδων αναβιώνει από το 1993 την τοπική αλλά και την ευρύτερη μουσικοχορευτική παράδοση με τη διοργάνωση και τη συμμετοχή του σε εκδηλώσεις τόσο στη Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό και συμβάλλει με προτάσεις και δράσεις στον πολιτισμό.[2]

Αθλητική Ένωση Χουλιαράδων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

H Αθλητική Ένωση Χουλιαράδων ιδρύθηκε το 1982. Αποτελείται από την ερασιτεχνική ομάδα ποδοσφαίρου που αγωνίζεται στην Α' ΕΠΣΗΠ καθώς και Ακαδημία ποδοσφαίρου. Αγωνίζεται στο γήπεδο «Στάθης Τσανακτσής».

Πληροφορίες για το Σωματείο καθώς και τις αγωνιστικές περιόδους από το 2014 και μετά θα βρείτε στην ισοσελίδα της ΕΠΣΗΠ: http://www.epsip.gr/teams/display_team.php?team_id=79

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 «Φιλοπρόοδος Αδελφότητα Χουλιαράδων "Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ"». www.chouliarades.gr. Ανακτήθηκε στις 2016-09-01. 
  2. Χουλιαράδων, Χορευτικός Όμιλος. «Ηπειρώτικη Παράδοση X.O.X». Ανακτήθηκε στις 2018-09-04. 

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]