Μετάβαση στο περιεχόμενο

Χάρτινο φεγγάρι (ταινία)

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Χάρτινο φεγγάρι
Paper Moon
ΣκηνοθεσίαΠίτερ Μπογκντάνοβιτς
ΠαραγωγήΠίτερ Μπογκντάνοβιτς
ΣενάριοΆρβιν Σάρτζεντ
Βασισμένο σεμυθιστόρημα του 1971, του Τζο Ντέιβιντ Μπράουν με τίτλο "Addie Pray"
ΗθοποιοίΡάιαν Ο'Νιλ
Τέιτουμ Ο'Νιλ
Μάντλιν Καν
Τζον Χίλερμαν
ΦωτογραφίαΛάζλο Κόβακς
ΜοντάζΒέρνα Φιλντς
Χρώμαασπρόμαυρο
Εταιρεία παραγωγήςThe Directors Company
Saticoy Productions
ΔιανομήParamount Pictures
Πρώτη προβολή9 Απριλίου, 1973 (ΗΠΑ)
Διάρκεια102 λεπτά
ΠροέλευσηΗνωμένες Πολιτείες
ΓλώσσαΑγγλικά
Προϋπολογισμός$2.500.000[1]
Ακαθάριστα έσοδα$35.900.000[2]
ΒραβεύσειςSilver nugget for the best foreign film, Όσκαρ Β΄ Γυναικείου Ρόλου[3] και Εθνικό Συμβούλιο Αναθεώρησης:Καλύτερες Δέκα Ταινίες
δεδομένα (π • σ • ε )

Το Χάρτινο φεγγάρι (αγγλ.: Paper Moon), είναι αμερικανική κωμικοδραματική ταινία δρόμου, παραγωγής 1973 σε σκηνοθεσία και παραγωγή Πίτερ Μπογκντάνοβιτς. Η ταινία απότελεί κινηματογραφική μεταφορά του μυθιστορήματος "Addie Pray" του Τζο Ντέιβιντ Μπράουν, το οποίο διασκευάστηκε από τον Άλβιν Σάρτζεντ για τη μεγάλη οθόνη. Πρωταγωνιστεί ο Ράιαν Ο'Νιλ στο ρόλο ενός πλανόδιου απατεωνίσκου, που σε ένα από τα ταξίδια του συναντάει τη μικρή και πλέον ορφανή κόρη μιας παλιάς του ερωμένης και προσφέρεται να τη συνοδεύσει μέχρι και το σπίτι της θείας της στο Μιζούρι. Στο ρόλο του μικρού αυτού κοριτσιού εμφανίζεται η κόρη του Ο'Νιλ, Τέιτουμ Ο'Νιλ. Τα γεγονότα της ταινίας που γυρίστηκε σε ασπρόμαυρη φωτογραφία στο Κάνσας και στο Μιζούρι, διαδραματίζονται κατά την περίοδο της Μεγάλης Ύφεσης.

Η Τέιτουμ Ο'Νιλ έλαβε διθυραμβικές κριτικές για την ερμηνεία της στην ταινία και βραβεύτηκε, σε ηλικία 10 ετών, με Όσκαρ Β' Γυναικείου Ρόλου και έγινε η νεότερη νικήτρια στην ιστορία του θεσμού.

Πλοκή

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Ύφεσης, ο Μόουζες "Μόουζ" Πρέι (Ράιαν Ο'Νιλ), ένας πλανόδιος μικροαπατεώνας βρίσκεται στο Γκόρχαμ του Κάνσας για να παραστεί στην κηδεία μιας γυναίκας που ήξερε από παλιά. Η τελευταία επιθυμία αυτής της γυναίκας είναι ο Μόουζ να συνοδεύσει τη μικρή της κόρη, Άντι Λόγγινς (Τέιτουμ Ο'Νιλ), στο σπίτι της αδελφής της, Μπίλι (Ρόουζ-Μαίρη Ράμπλεϊ), στο Μιζούρι, εφόσον εκείνη είναι και η μόνη εναπομείνασα συγγενής. Ο Μόουζ είναι αρχικά διστακτικός, αλλά έχοντας την υποψία ότι μπορεί να είναι εκείνος ο βιολογικός πατέρας της μικρής Άντι αποφασίζει να ικανοποιήσει την τελευταία επιθυμία της νεκρής της μητέρας. Ο Μόουζ προσποιείται ότι είναι πωλητής τόμων της Βίβλου, αλλά σύντομα η πανέξυπνη μικρή καταλαβαίνει ότι είναι απατεώνας. Η τακτική του είναι να προσεγγίσει την οικογένεια ενός ατόμου που έχει πεθάνει, ισχυριζόμενος ότι ο αποθανών είχε αγοράσει μια Βίβλο με το όνομα των αγαπημένων του χαραγμένο στο εξώφυλλο. Ο Μόουζ έτσι να μπορεί να εισπράττει υπέρογκα ποσά για τη Βίβλο, εφόσον σχεδόν κανείς δεν αρνείται να αγοράσει κάτι που τους θυμίζει τον νεκρό. Στη διαδρομή τους για το Μιζούρι, ο Μόουζ καταλαβαίνει ότι η Άντι είναι το ίδιο, αν όχι ικανότερη από εκείνον στις απάτες και αποφασίζει να την κρατήσει μαζί του λίγο παραπάνω. Οι δυο τους γίνονται ομάδα και ταξιδεύουν από πόλη σε πόλη ψάχνοντας για νέα θύματα. Η αρχικά ανταγωνιστική τους σχέση αρχίζει με τον καιρό να μαλακώνει και να γίνεται ίδια με εκείνη μεταξύ πατέρα και κόρης.

Διανομή

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Η Τέιτουμ Ο'Νιλ με το Όσκαρ Β' Γυναικείου Ρόλου για την ερμηνεία της στην ταινία.
Ηθοποιός Ρόλος
Ράιαν Ο'Νιλ Μόουζες "Μοζ" Πρέι
Τέιτουμ Ο'Νιλ Άντι Λόγκινς
Μάντλιν Καν Τρίξι Ντιλάιτ
Τζον Χίλερμαν Τζες Χάρντιν, αναπληρωτής σερίφης
Μπέρτον Γκίλιαμ Φλόιντ
Πι Τζέι Τζόνσον Ίμοτζεν[4]
Τζέιμς Ν. Χάρελ Ιερέας
Νόουμπλ Γουίλιγκαμ Κύριος Ρόμπερτσον
Ράντι Κουέιντ Λιρόι
Χιου Γκίλιν 2ος αναπληρωτής σερίφης
Ρόουζ-Μαίρη Ράμπλεϊ Θεία Μπίλι[5]

Πληροφορίες παραγωγής

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σκηνοθέτης

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η κινηματογραφική μεταφορά του μυθιστορήματος του Τζο Ντέιβιντ Μπράουν, "Addie Pray", επρόκειτο να σκηνοθετηθεί αρχικά από τον Τζον Χιούστον, με πρωταγωνιστές τον Πολ Νιούμαν και την κόρη του Νελ Ποτς, η οποία ήταν παιδί ηθοποιός εκείνη την περίοδο. Ο Χιούστον όμως εγκατέλειψε το εγχείρημα και ο Νιούμαν έπραξε ομοίως[6]. Ο Πίτερ Μπογκντάνοβιτς ότι είχε ολοκληρώσει τα γυρίσματα της ταινίας με τη Μπάρμπρα Στράιζαντ και τον Ράιαν Ο'Νιλ Μια τρελή τρελή καταδίωξη (What's Up, Doc?, 1972) και έψαχνε να βρει το νέο του σκηνοθετικό εγχείρημα, όταν η σύζυγός του Πόλι Πλατ του πρότεινε το διασκευασμένο σενάριο για το μυθιστόρημα "Addie Pray" του Τζο Ντέιβιντ Μπράουν. Ο Μπογκντάνοβιτς, που ήταν λάτρης των ταινιών εποχής, ενθουσιάστηκε από το σενάριο και αποφάσισε να αναλάβει εκείνος τη σκηνοθεσία του βιβλίου του Μπράουν[7].

Επιλογή ηθοποιών

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατόπιν προτροπής από τη σύζυγό του Πόλι Πλατ, ο Μπογκντάνοβιτς προσέγγισε την οκτάχρονη τότε, Τέιτουμ Ο'Νιλ, προτείνοντάς της να περάσει από ακρόαση για το ρόλο της Άντι, παρά το γεγονός ότι δεν είχε καθόλου εμπειρία πάνω στην υποκριτική. Ο Μπογκντάνοβιτς είχε σκηνοθετήσει τον πατέρα της στο Μια τρελή τρελή καταδίωξη και είχε σκεφτεί να αναθέσει τους πρωταγωνιστικούς ρόλους σε πατέρα και κόρη[7].

Σενάριο

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Διάφορες αλλαγές έγιναν στη διασκευή του μυθιστορήματος για τη μεγάλη οθόνη. Πρώτα από όλα άλλαξε η ηλικία της Άντι που από δωδεκάχρονη έγινε εννιάχρονη, για να είναι πειστικότερη η μικρή Τέιτουμ. Διάφορα ξέχωρα γεγονότα του βιβλίου συνδυάστηκαν για να μπορέσουν να χωρέσουν στην ταινία, ενώ το τελευταίο μέρος του βιβλίου, όπου ο Μόουζες και η Άντι προβιβάζονται σε μεγαλοαπατεώνες κυνηγώντας πλουσιότερα θηράματα αφαιρέθηκε από την ταινία. Άλλαξε επίσης η τοποθεσία όπου διαδραματίζονται τα γεγονότα από την Αλαμπάμα στο Κάνσας και το Μιζούρι[7].

Τίτλος

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Πίτερ Μπογκντάνοβιτς αποφάσισε επίσης να μη χρησιμοποιήσει τον τίτλο του μυθιστορήματος, δηλαδή "Addie Pray" για την ταινία. Ενώ επέλεγε μουσική για το νέο του εγχείρημα, άκουσε το τραγούδι It's Only a Paper Moon των Μπίλι Ρόουζ, Γιπ Χάρμπεργκ και Χάρολντ Άρλεν και κατόπιν συνεννόησης με τον φίλο και μέντορά του Όρσον Γουέλς συμπεριέλαβε και τον τίτλο Paper Moon ανάμεσα στους πιθανούς για την ταινία. Ο Γουέλς του είπε: Αυτός ο τίτλος είναι τόσο καλός που δε χρειάζεται καν να σκηνοθετήσεις την ταινία, φτάνει να βγάλεις προς τα έξω μόνο τον τίτλο της[7]. Ο Μπογκντάνοβιτς προσέθεσε τη σκηνή στην οποία η Άντι φωτογραφίζεται δίπλα από ένα χάρτινο φεγγάρι μόνο και μόνο για να τον αφήσει η εταιρεία να χρησιμοποιήσει αυτόν τον τίτλο[8] .

Φωτογραφία και μοντάζ

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο διευθυντής φωτογραφίας Λάζλο Κόβακς χρησιμοποίησε κάμερα με κόκκινο φίλτρο κατόπιν σύστασης από τον Όρσον Γουέλς. Ο Μπαγκντάνοβιτς χρησιμοποίησε επίσης φωτογραφία βαθιάς εστίασης και πλάνα μεγάλης διάρκειας για την ταινία[7].

Υποδοχή

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εμπορικότητα

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ταινία έκανε συνολικές εισπράξεις της τάξης των 35.000.000 δολαρίων παγκοσμίως, εκ των οποίων τα 13.000.000 μόνο στη Βόρεια Αμερική[9], έναντι προϋπολογισμού 2.500.000 δολαρίων.

Κριτικές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Βίνσεντ Κάνμπι των "New York Times" επαίνεσε τις ερμηνείες των πρωταγωνιστών γράφοντας ότι επρόκειτο για ερμηνείες πρώτης κατηγορίας από πατέρα και κόρη, αλλά βρήκε την ταινία ελαφρώς καταθλιπτική[10].

Ο Ρότζερ Ίμπερτ έδωσε στην ταινία την κορυφαία βαθμολογία του τεσσάρων αστέρων και έγραψε: Πρόκειται για μια ταινία που αναφέρεται σε έναν απατεώνα και ένα μικρό κορίτσι που συνεργάζονται εν μέσω φτώχειας και απόγνωσης στο Κάνσας και το Μιζούρι του 1936. Δεν θα πίστευε κανείς ότι αυτά τα στοιχεία θα έδεναν μεταξύ τους, αλλά με κάποιο τρόπο το καταφέρνουν με αποτέλεσμα η ταινία να βγαίνει πιο ειλικρινής και συγκινητική από ότι θα είχε βγει εάν ο Μπογκντάνοβιτς απλά απέτιε φόρο τιμής σε παλιότερα κινηματογραφικά είδη[11].

Ο Τζιν Σίσκελ έδωσε στην ταινία τρεισήμισι αστέρια από τα τέσσερα και έγραψε ότι: Η Τέιτουμ Ο'Νιλ είναι κάτι παραπάνω από χαριτωμένη. Η ερμηνεία της είναι μακράν καλύτερη από εκείνες που δίνουν συνήθως παιδιά ηθοποιοί[12].

Ο Άρθουρ Ν. Μέρφι έγραψε στην κριτική του για το Variety ότι η Τέιτουμ Ο' Νιλ είναι εξαιρετική και πρόσθεσε: Το σενάριο του Άλβιν Σάρτζεντ συντελεί σημαντικά στο εξαιρετικό αυτό αποτέλεσμα[13].

Ο Τσαρλς Τσάμπλιν των "Los Angeles Times" έγραψε ότι η Τέιτουμ Ο'Νιλ ήταν απλά υπέροχη και το Χάρτινο φεγγάρι είναι μια διαφορετική ταινία...σκληρή από τη μια, αστεία από την άλλη[14].

Ο Γκάρι Άρνολντ της "Washington Post" δεν ενθουσιάστηκε όσο οι υπόλοιποι και έγραψε ότι η ταινία μπορεί να απογοητεύσει όποιον πάει να τη δει έχοντας μεγάλες προσδοκίες[15].

Στον ιστότοπο Rotten Tomatoes η ταινία έχει βαθμολογία έγκρισης 90% με βάση 51 κριτικές, με μέση βαθμολογία 8,7 / 10, εκεί αναφέρεται ότι: Με αριστοτεχνικά ισορροπημένους τόνους το Χάρτινο φεγγάρι αποτελεί ένα μίγμα κινηματογραφικής νοσταλγίας και καλών ερμηνειών: ειδικά από την Τέιτουμ Ο'Νιλ, που κέρδισε Όσκαρ Β' Γυναικείου Ρόλου για το κινηματογραφικό της ντεμπούτο.

Βραβεία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ταινία ήταν υποψήφια για τέσσερα βραβεία Όσκαρ και χάρισε στην Τέιτουμ Ο'Νιλ το Όσκαρ Β' Γυναικείου Ρόλου, καθιστώντας την, σε ηλικία 10 ετών, την νεότερη νικήτρια βραβείου Όσκαρ στην ιστορία του θεσμού[16]. Η Ο'Νιλ έφτασε στην απονομή των βραβείων με τον παππού και τη γιαγιά της, φορώντας σμόκινγκ και με χτένισμα των μαλλιών της, το οποίο είχε επιμεληθεί η κόρη του Στάνλεϊ Κιούμπρικ, Βίβιαν, την οποία είχε γνωρίσει στο σετ του Μπάρι Λίντον (Barry Lyndon, 1975), που γυρνούσε τότε ο πατέρας της Ράιαν. Στον ευχαριστήριο λόγο της ευχαρίστησε τον Πίτερ Μπογκντάνοβιτς και τον πατέρα της. Χρόνια αργότερα έμαθε από την κόρη του Κιούμπρικ ότι ο πατέρας της είχε ζηλέψει που η κόρη του είχε προταθεί για όσκαρ, ενώ εκείνος όχι.

Βράβευση:

  • Β' Γυναικείου Ρόλου - Τέιτουμ Ο'Νιλ

Υποψηφιότητα:

  • Β' Γυναικείου Ρόλου - Μάντλιν Καν
  • Διασκευασμένου σεναρίου - Άλβιν Σάρτζεντ
  • Ήχου - Ρίτσαρντ Πόρτμαν και Λες Φρέσχολτς

Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. ↑ Terry, Clifford (7 Ιανουαρίου 1973). «Bogdanovich in the Flat Lands». Chicago Tribune Magazine. σελ. I39. Ανακτήθηκε στις 25 Μαΐου 2022.
  2. ↑ «Paper Moon, Box Office Information». The Numbers. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 31 Μαΐου 2012. Ανακτήθηκε στις 17 Ιανουαρίου 2012.
  3. ↑ www.oscars.org/oscars/ceremonies/1974.
  4. ↑ Klemesrud, Judy (16 Μαΐου 1973). «How an Overweight 15‐Year‐Old Found Happiness on a Movie Set». The New York Times.
  5. ↑ «Rose-Mary Rumbley». IMDb. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Φεβρουαρίου 2017. Ανακτήθηκε στις 4 Φεβρουαρίου 2020.
  6. ↑ Stafford, Jeff (24 Ιανουαρίου 2006). «Paper Moon». Turner Classic Movies (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 16 Απριλίου 2026.
  7. 1 2 3 4 5 Bogdonavitch, Peter (1973). Paper Moon (Special Features) (DVD). Paramount Pictures.
  8. ↑ Πρότυπο:Cite av media
  9. ↑ "Big Rental Films of 1973". Variety. January 9, 1974. p 19.
  10. ↑ Canby, Vincent (17 Μαΐου 1973). «Bogdanovich's 'Paper Moon' at Coronet». The New York Times. σελ. 53.
  11. ↑ Ebert, Roger (15 Ιουνίου 1973). «Paper Moon». Chicago Sun-Times. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 1 Μαΐου 2021. Ανακτήθηκε στις 17 Δεκεμβρίου 2018 – μέσω RogerEbert.com.
  12. ↑ Siskel, Gene (15 Ιουνίου 1973). «He's just mad about Addie». Chicago Tribune. σελ. 39. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Οκτωβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 16 Απριλίου 2026.
  13. ↑ Murphy, Arthur D. (18 Απριλίου 1973). «Paper Moon». Variety. σελ. 22.
  14. ↑ Champlin, Charles (13 Ιουνίου 1973). «'Paper Moon'—Real Star». Los Angeles Times. σελ. D1.
  15. ↑ Arnold, Gary (June 15, 1973). "A Hollow 'Paper Moon'". The Washington Post. B1.
  16. ↑ «The 46th Academy Awards (1974) Nominees and Winners». Academy of Motion Picture Arts and Sciences. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Απριλίου 2015. Ανακτήθηκε στις 2 Οκτωβρίου 2011.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Χάρτινο_φεγγάρι_(ταινία)&oldid=11825894"