Χάρτης Δικαιωμάτων (1689)
Ο Χάρτης των Δικαιωμάτων (αγγλικά: Bill of Rights)[1] είναι συνταγματικό κείμενο που επιβλήθηκε το 1689 στους μονάρχες της Αγγλίας, τον Γουλιέλμο Γ΄ και τη Μαρία Β΄, μετά την Ένδοξη Επανάσταση. Κατοχύρωνε τις βασικές αρχές της κοινοβουλευτικής μοναρχίας και περιόριζε τις εξουσίες του Στέμματος. Επηρεάστηκε από τη πολιτική φιλοσοφία του Τζον Λοκ.[2]
Ιστορικό πλαίσιο
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Μετά την Παλινόρθωση της μοναρχίας το 1660, οι Στιούαρτ επιχείρησαν να ενισχύσουν τη βασιλική εξουσία, γεγονός που προκάλεσε εντάσεις με το Κοινοβούλιο. Η κρίση κορυφώθηκε με τη βασιλεία του Ιακώβου Β΄, η πολιτική του οποίου θεωρήθηκε ότι ευνοούσε τον καθολικισμό και την απολυταρχία. Η γέννηση του διαδόχου του το 1688 ενίσχυσε τον φόβο εγκαθίδρυσης καθολικής δυναστείας και οδήγησε στην Ένδοξη Επανάσταση, όταν Άγγλοι κοινοβουλευτικοί κάλεσαν τον Γουλιέλμο της Οράγγης, κυβερνήτη της Δημοκρατίας των Κάτω Χωρών, να επέμβει. Η επιτυχής επέμβασή του και η φυγή του Ιακώβου Β΄ στη Γαλλία οδήγησαν στη συγκρότηση του Συνεδριακού Κοινοβουλίου (Convention Parliament).
Διακήρυξη των Δικαιωμάτων
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα].jpg)
Στο πλαίσιο της Ένδοξης Επανάστασης, η Βουλή των Κοινοτήτων συνέταξε στις αρχές του 1689 την Διακήρυξη Δικαιωμάτων και Ελευθεριών. Το κείμενο εγκρίθηκε από το Κοινοβούλιο και προτάθηκε στον Γουλιέλμο και την σύζυγό του Μαρία, κόρη του Ιακώβου Β΄. Αφού αυτοί το αποδέχθηκαν, ανακυρήχθηκαν συμβασιλείς.
Η διακήρυξη ενσωματώθηκε στον νόμο Χάρτη Δικαιωμάτων του 1689, ο οποίος κατοχύρωσε θεμελιώδεις συνταγματικές αρχές, όπως τον περιορισμό της βασιλικής εξουσίας, την υπεροχή του Κοινοβουλίου και την προστασία ατομικών δικαιωμάτων. Το κείμενο θεωρείται θεμέλιο της συνταγματικής μοναρχίας στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Βασικές διατάξεις
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Η αναστολή ή παράκαμψη νόμων χωρίς τη συναίνεση του Κοινοβουλίου είναι παράνομη
- Απαγορεύεται η επιβολή φόρων χωρίς κοινοβουλευτική έγκριση
- Κατοχυρώνεται το δικαίωμα υποβολής αναφορών προς τον μονάρχη.
- Η ελευθερία λόγου και συζήτησης στο Κοινοβούλιο δεν μπορεί να αμφισβητηθεί από κανένα εξωτερικό οργανισμό
- Η διατήρηση μόνιμου στρατού σε καιρό ειρήνης χωρίς κοινοβουλευτική συγκατάθεση είναι παράνομη
- Οι Προτεστάντες έχουν δικαίωμα οπλοφορίας για σύμφωνα με τον νόμο
- Οι εκλογές των μελών του Κοινοβουλίου πρέπει να είναι ελεύθερες
- Απαγορεύονται τα υπερβολικά ποσά για εγγυήσεις, πρόστιμα και σκληρές ή ασυνήθιστες ποινές
- Οι δίκες για εσχάτη προδοσία πρέπει να διεξάγονται από ενόρκους ιδιοκτήτες γης
- Το Κοινοβούλιο πρέπει να συγκαλείται τακτικά
Επιπτώσεις
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο Χάρτης Δικαιωμάτων του 1689 ενισχύθηκε μεταγενέστερα από τον Act of Settlement του 1701, ο οποίος τροποποίησε τη σειρά διαδοχής του θρόνου. Τα δύο κείμενα, μαζί με το Claim of Right στη Σκωτία, συνέβαλαν καθοριστικά στην εδραίωση της αρχής της κοινοβουλευτικής κυριαρχίας και στον περιορισμό της βασιλικής εξουσίας, θεμελιώνοντας τη συνταγματική μοναρχία στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Ο νόμος ενίσχυσε προϋπάρχοντα κείμενα όπως το Petition of Right και το Habeas Corpus Act του 1679, κωδικοποιώντας βασικές ελευθερίες που συνδέθηκαν με την έννοια των «δικαιωμάτων των Άγγλων». Είχε επίσης σημαντική επιρροή σε μεταγενέστερα συνταγματικά κείμενα, όπως η Διακήρυξη Δικαιωμάτων της Βιρτζίνια (1776) και η Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας των ΗΠΑ.
Επιπλέον, επηρέασε διεθνή κείμενα προστασίας δικαιωμάτων, όπως το Σύνταγμα των Ηνωμένων Πολιτειών, τη Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη, την Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Το 2010, ο Χάρτης των Δικαιωμάτων εντάχθηκε στο Πρόγραμμα «Μνήμη του Κόσμου» της UNESCO.
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ https://www.legislation.gov.uk/aep/WillandMarSess2/1/2#commentary-c2144673
- ↑ Schwoerer, Lois G. (1990). «Locke, Lockean Ideas, and the Glorious Revolution». Journal of the History of Ideas 51 (4): 531–548.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Πολυμέσα σχετικά με το θέμα Χάρτης Δικαιωμάτων (1689) στο Wikimedia Commons
