Φωτεινός σηματοδότης

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Λεωφόρος Stevens Creek, Καλιφόρνια, Η.Π.Α.

Ο φωτεινός σηματοδότης ή στην καθομιλουμένη φανάρι είναι μια κατηγορία σηματοδοτών, οι οποίοι ρυθμίζουν την κυκλοφορία των οχημάτων με τη χρήση λαμπτήρων, οι οποίοι φωτοβολούν εναλλασσόμενα και περιοδικά. Ο τρόπος και ο χρόνος εναλλαγής των λαμπτήρων ρυθμίζεται από ειδικό ηλεκτρονικό σύστημα, που ελέγχει η Τροχαία και το αρμόδιο υπουργείο για τις συγκοινωνίες.


Τρίχρωμος φωτεινός σηματοδότης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σηματοδότες τύπου LED

Οι τρίχρωμοι φωτεινοί σηματοδότες είναι μια υποκατηγορία φωτεινών σηματοδοτών, οι οποίοι χρησιμοποιούν λαμπτήρες με τρία διαφορετικά χρώματα. Συνήθως, οι λαμπτήρες είναι όλοι λευκού χρώματος και ο χρωματισμός επιτυγχάνεται με την προσαρμογή έγχρωμων φίλτρων ενώ οι πιο σύγχρονοι σηματοδότες χρησιμοποιούν φωτοδιόδους (LED). Διεθνώς, τα συνήθη χρώματα είναι το ερυθρό (κόκκινο), το κίτρινο (πορτοκαλί) και το πράσινο. Γενικά, ο ερυθρός σηματοδότης δηλώνει υποχρεωτική διακοπή της πορείας. Αντίθετα, ο πράσινος σηματοδότης δηλώνει την συνέχιση της πορείας. Τέλος, ο κίτρινος σηματοδότης δηλώνει γενικά προειδοποίηση ή κίνδυνο.

Οι τρίχρωμοι σηματοδότες χρησιμοποιούνται για να ρυθμίζουν την κίνηση δίνοντας εκ περιτροπής προτεραιότητα σε πολυσύχναστα ρεύματα κυκλοφορίας, τα οποία διασταυρώνονται. Ειδική περίπτωση είναι οι διαβάσεις πεζών ή ποδηλατών. Μια σπάνια περίπτωση είναι η εκ περιτροπής χρήση στενού δρόμου σε ρεύματα αντίθετης κατεύθυνσης (κυρίως λόγω έργων στο υπόλοιπο οδόστρωμα).


Κανονική λειτουργία του σηματοδότη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κανονική λειτουργία σηματοδότη

Ένας φωτεινός σηματοδότης βρίσκεται σε κανονική λειτουργία όταν χρησιμοποιεί περιοδικά και τα τρία χρώματα. Σε αυτή τη περίπτωση, ένα ρεύμα κυκλοφορίας έχει ερυθρό σηματοδότη, το οποίο επιβάλει διακοπή πορείας για όσο χρονικό διάστημα ένα άλλο ρεύμα κυκλοφορίας διέρχεται κανονικά έχοντας πράσινο σηματοδότη.

Στις περισσότερες χώρες και ιδίως στην Ευρώπη, οι τρεις λαμπτήρες έχουν κατακόρυφη διάταξη. Στην βάση βρίσκεται το πράσινο, στη μέση το κίτρινο και στη κορυφή το ερυθρό. Τα πράσινα και τα κόκκινα το φώτα εναλλάσσονται περιοδικά, επιτρέποντας ή απαγορεύοντας αντίστοιχα την πορεία ενός ρεύματος κυκλοφορίας. Το κίτρινο φως ανάβει για λίγα δευτερόλεπτα, ως προειδοποίηση κάθε εναλλαγή μεταξύ πράσινου-κόκκινου και κόκκινου-πράσινου.

Πιο συγκεκριμένα, σε μερικές χώρες, όπως η Ελλάδα, το κίτρινο φως ανάβει μόνο για να προαναγγείλει τον ερυθρό σηματοδότη, οπότε υπαγορεύει στους οδηγούς των οχημάτων να σταματήσουν, εκτός αν βρίσκονται τόσο κοντά στο σηματοδότη, ώστε να είναι επικίνδυνο να σταματήσουν ξαφνικά. Σε αυτή την περίπτωση, το κίτρινο φως ανάβει μόνο του, μόλις σβήσει το πράσινο φως και μέχρι να ανάψει το κόκκινο φως.

Όμως, σε πολλές χώρες του εξωτερικού, (παλαιότερα ίσχυε και στην Ελλάδα) το κίτρινο φως ανάβει και για να προαναγγείλει τον πράσινο σηματοδότη, ώστε οι οδηγοί να τίθενται σε ετοιμότητα, για να συνεχίσουν την πορεία τους. Σε αυτή την περίπτωση, το κίτρινο φως ανάβει παράλληλα με το κόκκινο, λίγα δευτερόλεπτα προτού σβήσει το κόκκινο και ανάψει μόνο το πράσινο φως.

Φωτεινός σηματοδότης για την ρύθμιση της οδικής κυκλοφορίας

Επίσης, είναι δυνατόν να υπάρχουν επιλογές κατεύθυνσης, οι οποίες ρυθμίζονται με διαφορετικό φωτεινό σηματοδότη, όπως είναι οι πλάγιες κατευθύνσεις (αριστερά, δεξιά). Σε αυτή την περίπτωση υπάρχουν οι σηματοδότες πλάγιας κατεύθυνσης, οι οποίοι σχηματίζουν ένα βέλος προς την κατεύθυνση την οποία ρυθμίζουν.


Λειτουργία διάβασης πεζών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ορισμένοι σηματοδότες τοποθετούνται κοντά σε διαβάσεις πεζών σε πολυσύχναστους δρόμους. Στην καθομιλουμένη λέγονται "πεζοφάναρα". Είναι ρυθμισμένοι πάντοτε να δείχνουν το πράσινο φως. Αν όμως κάποιος πεζός θελήσει να διασχίσει με ασφάλεια το δρόμο, τότε διακόπτει την κυκλοφορία των οχημάτων πατώντας ένα κουμπί στο στύλο του σηματοδότη και ενεργοποιώντας τον ερυθρό σηματοδότη. Μετά από μερικά δευτερόλεπτα, όσα χρειάζεται ένας μέσος άνθρωπος να διασχίσει κάθετα όλο το οδόστρωμα, ο πράσινος σηματοδότης επανέρχεται έως ότου ξαναπατήσει το κουμπί κάποιος πεζός.


Λειτουργία απενεργοποίησης του σηματοδότη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Λειτουργία απενεργοποίησης σηματοδότη

Ένας φωτεινός σηματοδότης βρίσκεται σε λειτουργία απενεργοποίησης όταν χρησιμοποιεί παλλόμενα μόνο το πορτοκαλί φως. Σε αυτή τη περίπτωση, ένα ρεύμα κυκλοφορίας έχει μόνιμα παλλόμενο κίτρινο φως, το οποίο επιβάλλει ανακοπή ταχύτητας και παραχώρηση προτεραιότητας σε πεζούς και στο άλλο ρεύμα κυκλοφορίας, το οποίο διέρχεται ελεύθερα χωρίς σηματοδότες. Αυτή η λειτουργία εφαρμόζεται όταν τα διασταυρούμενα ρεύματα δεν είναι πολυσύχναστα. Εδώ διακρίνονται δύο περιπτώσεις:

1) Τα διασταυρούμενα ρεύματα είναι πολυσύχναστα μόνο σε ώρες αιχμής, άρα τον υπόλοιπο χρόνο (κυρίως τις νυκτερινές ώρες) δεν χρειάζεται να λειτουργούν κανονικά οι σηματοδότες. Τότε, στο ένα ρεύμα απενεργοποιούνται οι σηματοδότες (σαν να μην υπάρχουν), ενώ στο άλλο ρεύμα πάλλεται μόνο το μεσαίο κίτρινο φως.

2) Τα διασταυρούμενα ρεύματα δεν είναι πολυσύχναστα όλη το εικοσιτετράωρο. Επομένως, το ένα ρεύμα κινείται ελεύθερα χωρίς σηματοδότες, ενώ στο άλλο ρεύμα τοποθετείται μονόχρωμος σηματοδότης με δυο λαμπτήρες, οι οποίοι πάλλονται ταυτόχρονα με κίτρινο φως.


Ασφαλής λειτουργία του σηματοδότη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ένας φωτεινός σηματοδότης βρίσκεται σε ασφαλή λειτουργία όταν χρησιμοποιεί μόνο το κόκκινο και το πορτοκαλί φως. Σε αυτή τη περίπτωση, στη κορυφή της τριάδας βρίσκεται ο ερυθρός σηματοδότης, ενώ στη μέση και στη βάση βρίσκεται ο κίτρινο σηματοδότης. Αυτή η κατάσταση διαφέρει από την κατάσταση κανονικής λειτουργίας μόνο στο ότι αντί του πράσινου σηματοδότη, ανάβει πάντα το κίτρινο παλλόμενο, ενώ το μεσαίο κίτρινο και το κόκκινο φως λειτουργεί κανονικά. Αυτό σημαίνει ότι όταν είναι αναμμένος ο ερυθρός σηματοδότης, ένας οδηγός υποχρεούται να διακόψει την πορεία του, ενώ όταν πάλλεται ο κίτρινος σηματοδότης, ο οδηγός υποχρεούται να διασχίσει τη διασταύρωση με προσοχή και να παραχωρήσει προτεραιότητα σε άλλα οχήματα ή πεζούς.

Η ασφαλής λειτουργία, μπορεί να αφορά μόνο μια πλάγια κατεύθυνση, γι' αυτό υπάρχουν και σηματοδότες με παλλόμενα βέλη, τα οποία προειδοποιούν, όσους οδηγούς επιλέξουν να ακολουθήσουν αυτή την κατεύθυνση, να προχωρήσουν με προσοχή και να παραχωρήσουν προτεραιότητα σε διερχόμενα οχήματα ή πεζούς.


Λειτουργία αναγγελίας ερυθρού σηματοδότη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ορισμένοι σηματοδότες με δύο λαμπτήρες, οι οποίοι πάλλονται ταυτόχρονα με κίτρινο φως, τοποθετούνται σε αρκετούς δρόμους ταχείας κυκλοφορίας μόνο και μόνο για να προειδοποιήσουν τους οδηγούς ότι σε λίγα μέτρα πιο κάτω θα προσεγγίσουν σε ερυθρό σηματοδότη, άρα πρέπει να ελαττώσουν την ταχύτητά τους ώστε να σταματήσουν έγκαιρα. Αντίστροφα, οι λαμπτήρες του σηματοδότη είναι σβηστοί ενημερώνοντας τους οδηγούς ότι σε λίγα μέτρα πιο κάτω θα προσεγγίσουν σε πράσινο σηματοδότη.


Λειτουργία αναγγελίας κινδύνου - διάβαση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Είναι σηματοδότες με δύο λαμπτήρες, οι οποίοι πάλλονται ταυτόχρονα με κίτρινο φως και τοποθετούνται κυρίως έξω από σχολεία, παιδικούς σταθμούς, παιδικές χαρές και γενικότερα κοντά σε διαβάσεις παιδιών ή ατόμων, που χρήζουν ιδιαίτερη προσοχή. Οι οδηγοί πρέπει να ανακόπτουν ταχύτητα και να διέρχονται πολύ προσεκτικά από αυτή τη περιοχή.


Λειτουργία αναγγελίας διακοπής πορείας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Είναι σηματοδότες, οι οποίοι πάλλονται ταυτόχρονα με κόκκινο φως και τοποθετούνται κυρίως σε ισόπεδες σιδηροδρομικές διαβάσεις, πριν τις εισόδους χαμηλών σηράγγων ή γεφυρών, έξω από πυροσβεστικούς σταθμούς, κοντά σε αποβάθρες οχηματαγωγών πλοίων, σε εισόδους κινητών γεφυρών ή κοντά σε περιοχές απ' όπου μπορεί να πετούν σε χαμηλό ύψος αεροπλάνα. Οι οδηγοί πρέπει να ακινητοποιήσουν το όχημά τους έως ότου σβήσει ο παλλόμενος ερυθρός σηματοδότης.


Σηματοδότες για ποδηλάτες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Φωτεινοί σηματοδότες ποδηλατιστών

Σε κάποιες χώρες του κόσμου, που υπάρχει ανεπτυγμένο δίκτυο ποδηλατοδρόμων, χρησιμοποιούν φωτεινούς σηματοδότες, οι οποίοι αφορούν μόνο τους ποδηλάτες. Η πιο συνηθισμένη εικόνα, που προβάλλεται όταν φωτίζεται είναι αυτή του ποδήλατου.


Σηματοδότες πολλαπλής κατεύθυνσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σηματοδότες προειδοποίησης πλάγιας κατεύθυνσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σηματοδότες για πεζούς[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σηματοδότες πεζών


Σηματοδότες με αντίστροφη μέτρηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σηματοδότης με αντίστροφη μέτρηση, Γερμανία
Σηματοδότης με αντίστροφη μέτρηση για το Τραμ, οδός Γουβέλη, Νέος Κόσμος (Αθήνα)

Σε πολλές χώρες του κόσμου, όπως στην Τουρκία και στη Γερμανία, οι οδηγοί ενημερώνονται για την διάρκεια της φωτεινής ένδειξης του σηματοδότη με ειδική οθόνη, που τοποθετήται σε ευκρινές σημείο, κοντά στον εν λόγω σηματοδότη, και αναγράφει τον υπολειπόμενο χρόνο μέχρι την επόμενη εναλλαγή του.

Στην Ελλάδα, δεν έχει υιοθετηθεί αυτό το σύστημα, όμως υφίσταται σε μεμονωμένες περιπτώσεις. Μια τέτοια περίπτωση είναι η οθόνη αντίστροφης μέτρησης του "ερυθρού" σηματοδότη για το Τραμ Αθήνας, που ρυθμίζει την έξοδο των οχημάτων από την οδό Γουβέλη προς την λεωφόρο Ηλία Ηλιού, στο Νέο Κόσμο, στην κατεύθυνση από Σύνταγμα προς το Φάληρο.


Σηματοδότες για τραμ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σηματοδότες για Τραμ

Σύνθετη λειτουργία σηματοδοτών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]