Φράνσις Πάρκμαν

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Φράνσις Πάρκμαν

Ο Φράνσις Πάρκμαν (16 Σεπτεμβρίου 1823 - 8 Νοεμβρίου 1893) ήταν Αμερικανός ιστορικός και συγγραφέας, γνωστός κυρίως από το έργο του "Η Λεωφόρος του Όρεγκον" (The Oregon Trail: Sketches of Prairie and Rocky-Mountain Life). Το ενδιαφέρον του Πάρκμαν για τη γαλλική κυριαρχία στην Αμερική έδωσε θέμα σε ένα πλήθος ιστορικών του έργων. Τα έργα του μέχρι και σήμερα θεωρούνται αυθεντική πηγή της αμερικανικής ιστορίας.

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Φράνσις Πάρκμαν γεννήθηκε στη Βοστώνη στις 16 Σεπτεμβρίου του 1823, Όταν ήταν ακόμα παιδί περνούσε πολλές ώρες διαβάζοντας ιστορίες της αμερικανικής ηπείρου. Οι απέραντες μακρινές βορειοδυτικές εκτάσεις ασκούσαν μεγάλη γοητεία στο νεαρό Πάρκμαν. Μία μέρα πήρε την απόφαση να πραγματοποιήσει το ταξίδι του προς το Όρεγκον, γι' αυτό δεν είναι παράξενο που ο Πάρκμαν έστρεψε όλο του το ενδιαφέρον στην ιστορία. Ο Φράνσις κινητοποιούσε τη φαντασία του για να οραματιστεί την ιστορία της γαλλικής κυριαρχίας στην Αμερική, όπως θα μπορούσε να ήταν στην πραγματικότητα. Μελέτησε τους αγώνες μεταξύ των Γάλλων και των Άγγλων και νέος ακόμη είχε γίνει αυθεντία σ' αυτό το θέμα.

Πρωτοετής ακόμα φοιτητής, ο Φράνσις Πάρκμαν αποφάσισε να γράψει την ιστορία της Γαλλικής κυριαρχίας στην Αμερική και χρησιμοποιούσε τις διακοπές για να μελετήσει τη γαλλική κατοχή. Το 1845, όταν ήταν 22 ετών, ο Πάρκμαν ταξίδεψε στις δυτικές και βορειοδυτικές περιοχές και έφτασε ως το Σεντ Λούις. Εκείνη την εποχή είχε συγκεντρώσει όλο του το ενδιαφέρον στην εξακρίβωση όλων των στοιχείων της συνωμοσίας του Ποντιάκ. Τον επόμενο χρόνο, 1846, ο Πάρκμαν εξερεύνησε τις ιστορικές τοποθεσίες της δυτικής Πενσυλβάνιας. Τότε άρχισε και το πιο επικίνδυνο ταξίδι του, δια ξηράς από το δυτικό Μιζούρι στο Όρεγκον. Ο Φράνσις Πάρκμαν μόλις είχε τελειώσει το κολλέγιο, όταν άρχισε το ταξίδι του, που θα πραγματοποιούσε τα παιδικά του σχέδια και θα τον ανέδειχνε ως τον κορυφαίο ιστορικό της εποχής του.

Ο Πάρκμαν δεν έμεινε ικανοποιημένος από τις περιγραφές της ζωής των Ινδιάνων, που μάθαινε από τα περιοδικά της εποχής του. Αποφάσισε να ζήσει ο ίδιος με τους Ινδιάνους στους καταυλισμούς τους και να μάθει τη γλώσσα τους, για να μπορέσει να τους περιγράψει σωστά στα βιβλία του. Ο Πάρκμαν διατηρούσε πολλές από τις συνηθισμένες αντιλήψεις της εποχής για τους Ινδιάνους πολεμιστές, απέρριψε όμως πολύ περισσότερες και έδωσε μία καινούργια και πλατύτερη αντίληψη του Ινδιάνου και του τρόπου ζωής του. Εντούτοις, ο Πάρκμαν πίστευε ότι η κατάκτηση και η εκτόπιση των Ινδιάνων αντιπροσώπευε την πρόοδο και το θρίαμβο του "πολιτισμού" πάνω στον "πρωτογονισμό".[1]

Ο τάφος του Φράνσις Πάρκμαν

Το 1850 ο Φράνσις Πάρκμαν παντρεύτηκε και αργότερα απέκτησε τρία παιδιά. Ο γιος του πέθανε σε παιδική ακόμα ηλικία και σύντομα απεβίωσε και η γυναίκα του. Αφού μεγάλωσε και πάντρεψε τις δύο του κόρες, ο Φράνσις Πάρκμαν πέθανε σε ηλικία 70 ετών.

Κριτική του έργου του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η μόρφωση του Πάρκμαν στηρίχθηκε στην άμεση σχέση του με τις πηγές, τυπωμένες και χειρόγραφες, και στη λεπτομερειακή προσωπική γνώση της τοπογραφίας των περιοχών των οποίων την ιστορία περιέγραψε. Και όλα αυτά, μαζί με τη ζωηρότητα της φαντασίας του και το γοητευτικό ύφος, συνέτειναν στο να αναγνωριστεί ως ένας από τους κορυφαίους Αμερικανούς ιστορικούς.

Εντούτοις, οι απόψεις του δέχθηκαν αρκετή κριτική. Το 1984, ο C. Vann Woodward έγραψε:

Πολύ συχνά ο Πάρκμαν αγνοούσε στοιχεία που δεν συμφωνούσαν με τις απόψεις του, επιτρέποντας στις προκαταλήψεις του να ελέγχουν την κρίση του ή να σκιαγραφήσει χαρακτήρες που είναι λίγο καλύτεροι από εχθρικές καρικατούρες.... Ακόμα πιο δύσκολο είναι να δεχθεί κανείς την απεικόνιση του Ινδιάνου ως ένα τέρας του δάσους, ως «ο άνθρωπος, ο λύκος και ο διάβολος, όλα σε ένα», και ως μία φυλή αναπόφευκτα και δικαιολογημένα καταδικασμένη.[2]

Ο Καναδός ιστορικός W. J. Eccles, ο οποίος φοίτησε στη Σορβόνη, άσκησε σκληρή κριτική στον Πάρκμαν θεωρώντας ότι ήταν προκατειλημμένος εις βάρος της πολιτικής της Γαλλίας και της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας και ότι χρησιμοποίησε κατά εσφαλμένο τρόπο τις γαλλόφωνες πηγές.[3] Ωστόσο, ο πιο σοβαρός επικριτής του Πάρκμαν ήταν ο Αμερικανός ιστορικός Φράνσις Τζένινγκς, ένας ελευθερόστομος και αμφιλεγόμενος επικριτής της Ευρωπαϊκής αποίκησης της Βορείου Αμερικής, ο οποίος έφτασε στο σημείο να χαρακτηρίσει το έργο του Πάρκμαν ως "αποκύημα φαντασίας" και τον ίδιο τον Πάρκμαν ως "ψεύτη".[4]

Σε αντίθεση με τους προαναφερόμενους, πολλοί σύγχρονοι ιστορικοί επαίνεσαν το έργο του Φράνσις Πάρκμαν. Αποκαλώντας την κριτική του Τζένινγκς "βιτριολική και άδικη", ο ιστορικός Ρόμπερτ Άλλεν είπε ότι η ιστορία της Γαλλίας και της Αγγλίας στη Βόρεια Αμερική όπως την αποτύπωσε ο Πάρκμαν "παραμένει ένα πλούσιο μείγμα ιστορίας και λογοτεχνίας που πολύ λίγοι σύχρονοι μελετητές μπορούν να μιμηθούν".[5] Ο ιστορικός Michael N. McConnell, αναγνωρίζοντας τα ιστορικά λάθη και τις φυλετικές προκαταλήψεις του Πάρκμαν στο βιβλίο "Η Συνωμοσία του Πόντιακ", είπε:

...θα ήταν εύκολο να απορρίψει κανείς το "Πόντιακ" ως ένα περίεργο -ίσως ντροπιαστικό- τεχνούργημα ενός άλλου χρόνου και τόπου. Ωστόσο το έργο του Πάρκμαν αντιπροσωπεύει μία πρωτοποριακή προσπάθεια: με διάφορους τρόπους, προεξοφλεί το είδος των μεθοριακών ιστοριών που πλέον είναι διαδεδομένες.... Η αριστοτεχνική και υποβλητική χρήση της γλώσσας του, παραμένει η πιο ανθεκτική και διδακτική κληρονομιά του.[6]

Ο Αμερικανός συγγραφέας και κριτικός λογοτεχνίας Έντμουντ Γουίλσον (18941972) στο βιβλίο του O Canada (1965), περιέγραψε το έργο του Πάρκμαν "Η Γαλλία και η Αγλλία στη Βόρεια Αμερική" ως εξής: “Η σαφήνεια, η ορμή και το χρώμα των πρώτων τόμων της αφήγησης του Πάρκμαν είναι ένα από τα πιο λαμπρά επιτεύγματα της γραφής της ιστορίας ως τέχνη.”

Επιλεγμένα έργα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Η Λεωφόρος του Όρεγκον (1847)
  • Η Συνωμοσία του Πόντιακ (1851)
  • Vassall Morton (1856),
  • Οι Πρωτοπόροι της Γαλλίας στο Νέο Κόσμο (1865)
  • The Book of Roses (1866)
  • Ιησουίτες στη Βόρεια Αμερική (1867)
  • Ο Λα Σαλ και η Ανακάλυψη της Μεγάλης Δύσεως (1869)
  • Το Παλιό Καθεστώς (1874)
  • Ο Κόμης Φροντενάκ και η Νέα Γαλλία υπό τον Λουδοβίκο ΙΔ (1877)
  • Ο Μοντκάλμ και ο Γουλφ (1884)
  • Μισός Αιώνας Αγώνων (1892)
  • The Journals of Francis Parkman. Δύο τόμοι. Επιμέλεια του Mason Wade. Νέα Υόρκη: Harper, 1947.
  • The Letters of Francis Parkman. Δύο τόμοι. Επιμέλεια του Wilbur R. Jacobs. Norman: U of Oklahoma P, 1960.
  • The Battle for North America. Επιτομή ενός τόμου του έργου "Η Γαλλία και η Αγγλία στη Βόρεια Αμερική", επιμέλεια του John Tebbel. Doubleday 1948.

Αναφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Michael N. McConnell, "Introduction to the Bison Book Edition" of The Conspiracy of Pontiac by Francis Parkman (Λίνκολν, Νεμπράσκα: University of Nebraska Press, 1994), pp. ix–x.
  2. C. Vann Woodward, με αφορμή την έκδοση (του 1984) του βιβλίου του Πάρκμαν Ο Μοντκάλμ και ο Γούλφ, p. xxx.
  3. W. J. Eccles, "Francis Parkman" λήμμα στο Dictionary of Canadian Biography, 1990, διαθέσιμο online.
  4. Φράνσις Τζένινγκς, Empire of Fortune: Crowns, Colonies, and Tribes in the Seven Years War in America (Νέα Υόρκη: Νόρτον, 1988), σελ. 480.
  5. Ρόμπερτ Σ. Άλλεν, His Majesty's Indian Allies: British Indian Policy in the Defence of Canada, 1774-1815 (Τορόντο: Dundum, 1992), σελ. 235.
  6. McConnell, pp. xv–xvi.

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα