Γ΄ Ελληνική Δημοκρατία

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Τρίτη Ελληνική Δημοκρατία)
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Η σημαία Ελλάδας μέχρι το 1978
Η Σημαία της Ελλάδας μετά τις 22 Δεκεμβρίου 1978

Τρίτη Ελληνική Δημοκρατία ονομάζεται η περίοδος διακυβέρνησης του Ελληνικού κράτους από τη μεταπολίτευση (1974) μέχρι σήμερα και διαχωρίζεται ιστορικά από την περίοδο της Δικτατορίας των Συνταγματαρχών (1967-1974). Θεωρείται τρίτη περίοδος της Ελληνικής Δημοκρατίας, με τη δεύτερη περίοδο να αφορά το πολιτικό καθεστώς της Ελλάδας από το 1924 ως το 1935 και ως πρώτη περίοδο τα χρόνια της επανάστασης του 1821 μέχρι την εγκαθίδρυση της Βασιλείας του Όθωνα το 1832. Ο όρος "Μεταπολίτευση" (με την έννοια της αλλαγής πολιτεύματος) χρησιμοποιείται συνεκδοχικά και ως εναλλακτικός πολιτικός όρος για την ιστορική αυτή περίοδο (ιδίως για τα πρώτα της χρόνια).

Επίσης, ως Γ΄ Ελληνική Δημοκρατία θεωρείται στη συνταγματική ιστορία της Ελλάδας το δημοκρατικό πολίτευμα που εγκαθιδρύθηκε στη χώρα μετά τη Δικτατορία του 1967-1974 που επελέγη από τον ελληνικό λαό με το δημοψήφισμα της 8 Δεκεμβρίου 1974 για τη μορφή του πολιτεύματος και ολοκληρώθηκε με την ψήφιση του Συντάγματος του 1975.

Αν και οι όροι Πρώτη και Δεύτερη Ελληνική Δημοκρατία δεν είναι σε ευρύτατη χρήση, ο όρος «Τρίτη Ελληνική Δημοκρατία» είναι καθιερωμένος.[1][2][3][4][5][6]

Επόμενα χρόνια μετά την μεταπολίτευση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κυβερνήσεις Νέας Δημοκρατίας 1974-1981[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι εκλογές του 1974 έδωσαν στη Νέα Δημοκρατία την απόλυτη πλειοψηφία με ποσοστό 54,37%. Τα κυριότερα μέτρα της κυβέρνησης του Κωνσταντίνου Καραμανλή ήταν η επανένταξη της Ελλάδας στο στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ και η ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα, ενώ υπήρξε και εκπαιδευτική μεταρρύθμιση με την αύξηση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης από τα έξι στα εννιά χρόνια. Τέλος, η δημοτική έγινε η επίσημη γλώσσα στα σχολεία και γενικότερα του ελληνικού κράτους. Στις βουλευτικές εκλογές του 1977, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής αναδείχτηκε και πάλι πρωθυπουργός, αλλά το 1980 παραιτήθηκε από την πρωθυπουργία και στις 15 Μαΐου 1980 εξελέγη Προέδρος της Δημοκρατίας. Πρωθυπουργός και πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας έγινε ο Γεώργιος Ράλλης.

Κυβερνήσεις ΠΑΣΟΚ 1981-1989[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις εκλογές του 1981, το ΠΑΣΟΚ με ηγέτη τον Ανδρέα Παπανδρέου και με ποσοστό που άγγιζε το 48% αναδείχτηκε κυβέρνηση. Κατά την διάρκεια της Κυβέρνησης Παπανδρέου, καταργούνται σε όλους τους τομείς τα πιστοποιητικά κοινωνικών φρονημάτων, ιδρύθηκε το Εθνικό Σύστημα Υγείας που εξασφαλίζει δωρεάν περίθαλψη και αναμορφώθηκε το Οικογενειακό Δίκαιο με την καθιέρωση του πολιτικού γάμου, του συναινετικού διαζυγίου και την κατάργηση της προίκας. Ακόμη αναβαθμίστηκε η παιδεία και ελήφθησαν μέτρα που είχαν ως κύριο στόχο την βελτίωση του εισοδήματος, όπως ο διπλασιασμός των συντάξεων και των μισθών, χάρη κυρίως στην αύξηση των κονδυλίων που δίνονταν στην Ελλάδα από την ευρωπαϊκή κοινότητα, (Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα). Σημαντικά μέτρα που εφαρμόστηκαν, ήταν η αναβάθμιση της κοινωνικής θέσης της γυναίκας και η αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης.

Μια σοβαρή κρίση στις σχέσεις Προέδρου και Πρωθυπουργού έφερε την παραίτηση του Καραμανλή από την Προεδρία της Δημοκρατίας και την έναρξη της διαδικασίας αναθεώρησης του Συντάγματος, η οποία ολοκληρώθηκε το 1986 με την αφαίρεση ορισμένων εξουσιών του Προέδρου της Δημοκρατίας.

Στις εκλογές του 1985, το ΠΑΣΟΚ αναδείχτηκε και πάλι κυβερνών κόμμα, συγκεντρώνοντας το ποσοστό του 45,82%. Η κυβέρνηση Παπανδρέου στην δεύτερη θητεία της αντιμετώπισε τις εντάσεις με την Τουρκία που απαιτούσε την συνδιαχείριση και συνεκμετάλλευση του Αιγαίου. Το 1988, ο Έλληνας πρωθυπουργός και ο Τούρκος πρωθυπουργός Τουργκούτ Οζάλ, συμφώνησαν για την εκκίνηση εκτενούς διαλόγου με στόχο μια πολιτική ύφεσης (χωρίς όμως τελικά να γίνουν παραχωρήσεις ή συμβιβασμοί εκατέρωθεν), αφού προηγουμένως, το 1987, οι δύο χώρες βρέθηκαν στα πρόθυρα του πολέμου.

Πολιτική αστάθεια και Σκάνδαλο Κοσκωτά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις εκλογές του 1989, κανένα κόμμα δεν μπόρεσε να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση. Έτσι δημιουργήθηκε κυβέρνηση κοινής αποδοχής Νέας Δημοκρατίας και Συνασπισμού της Αριστεράς με πρωθυπουργό τον Τζαννή Τζαννετάκη. Κατά την διάρκεια της συγκυβέρνησης, οι καταγγελίες σε βάρος στελεχών της κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ για οικονομικά σκάνδαλα οδήγησαν στην παραπομπή του Ανδρέα Παπανδρέου στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο, το οποίο στο τέλος θα τον αθωώσει. Εν τω μεταξύ, είχε μεσολαβήσει η οικουμενική Κυβέρνηση του Ξενοφώντα Ζολωτά και η εκλογική νίκη της Νέας Δημοκρατίας στις εκλογές του 1990 με αρχηγό τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη.

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη προχώρησε σε αποκρατικοποιήσεις μη βιώσιμων δημόσιων επιχειρήσεων και στην υπογραφή της Συνθήκης του Μάαστριχτ. Στη διπλωματική σκηνή, δημιουργείται κρίση στις σχέσεις της Ελλάδας με την πρώην Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Μακεδονίας, που ανεξαρτητοποιήθηκε το 1991, για το ζήτημα της ονομασίας της χώρας. Ωστόσο, εξαιτίας έντονων διαφωνιών στο εσωτερικό της κυβέρνησης που έφεραν την αποχώρηση βουλευτών, η κυβέρνηση έχασε την κοινοβουλευτική πλειοψηφία και προκηρύχθηκαν νέες εκλογές.

Κυβερνήσεις ΠΑΣΟΚ 1993-2004[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις εκλογές του 1993, το ΠΑΣΟΚ ανέλαβε την εξουσία με το ποσοστό του 46,88%. Ωστόσο, η κλονισμένη υγεία και η πολύμηνη νοσηλεία του Ανδρέα Παπανδρέου τον οδήγησαν σε παραίτηση τον Ιανουάριο του 1996. Νέος πρωθυπουργός αναδείχτηκε ο Κώστας Σημίτης. Τον Ιούνιο του 1996, ο Ανδρέας Παπανδρέου πέθανε και πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ έγινε ο Σημίτης, ο οποίος κατάφερε και νίκησε και στις επόμενες εκλογικές αναμετρήσεις του 1996 και του 2000. Κατά την διάρκεια αυτών των ετών επετεύχθη η ένταξη στην Οικονομική Νομισματική Ένωση (ΟΝΕ) και η εξομάλυνση των διπλωματικών σχέσεων με την Τουρκία έπειτα από την Κρίση των Ιμίων το 1996 και την Υπόθεση Οτσαλάν το 1999. Απόρροια της οικονομικής ανάπτυξης που γνώρισε η Ελλάδα είναι θετικές και αρνητικές μεταβολές στην Ελληνική Οικονομία, όπως η κατασκευή δημοσίων έργων, η ανάληψη της διοργάνωσης των Ολυμπιακών αγώνων του 2004 στην Αθήνα, η αύξηση του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος και το Σκάνδαλο του Χρηματιστηρίου.

Κυβερνήσεις Νέας Δημοκρατίας 2004-2009[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πολιτική αστάθεια και κρίση δημοσίου χρέους[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Ιορδάνογλου, Χρυσάφης Ι. (2002). Γερνώντας μαζί με την τρίτη ελληνική δημοκρατία. Εκδόσεις Παρατηρητής. ISBN 960-374-232-5. 
  2. Νίκος Δεμερτζής. «Πολιτικός Κυνισμός και Πολιτική Αποξένωση στη Τρίτη Ελληνική Δημοκρατία». http://www.media.uoa.gr/people/demertzis/pages_gr/articles/docs/1994/political_cynicism.php. Ανακτήθηκε στις 2010-12-26. 
  3. Αντώνης Μακρυδημήτρης. «Το ζήτημα της ποιότητας στη Τρίτη Ελληνική Δημοκρατία». Διοικητικό Επιμελητήριο - Όμιλος Διοικητικών Επιστημόνων. http://www.dee.gr/contents.asp?id=70&category=17. Ανακτήθηκε στις 2010-12-26. 
  4. Άννα Διαμαντοπούλου (2010-11-17). «Ομιλία της Υπουργού στη Βουλή για την Επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου». AtticaNews. http://www.att.atticanews.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=4958:2010-11-17-15-15-00&catid=42:2010-03-31-07-49-46&Itemid=57. Ανακτήθηκε στις 2010-12-26. 
  5. Χρήστος Κηπουρός. «Οι Χώρες της Ελλάδας». The Hellenic News of America. http://www.hellenicnews.com/gr/readnews.html?newsid=9010&lang=GR. Ανακτήθηκε στις 2010-12-26. 
  6. Μαυρογένης, Γιώργος (2008). Πολιτική Επικοινωνία & ΜΜΕ (Κεφάλαιο 17: Πολιτική Επικοινωνία στην Τρίτη Ελληνική Δημοκρατία). Εκδόσεις Σταμούλη. ISBN 9789603517566. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Μεταπολίτευση (έκδοση 6598218) της Ελληνικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).