Τορμπέσοι

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Τορμπέσοι
Торбеши
Zensko oro - proslava na sunet - Gorno Kosovrasti.JPG
Γυναικείος λαϊκός χορός Τορμπέσων στο χωριό Γκόρνο Κοσοβράστι, κοντά στη Δίβρη
Συνολικός πληθυσμός
40.000–100.000[εκκρεμεί παραπομπή] (2010) 39.555[1][2] (1981)
Περιοχές με σημαντικούς πληθυσμούς
Γλώσσες
Σλαβομακεδονικά, Τούρκικα
Θρησκεία
Σουνισμός
Σχετιζόμενες εθνικές ομάδες
Σλαβομακεδόνες, Πομάκοι, Σλάβοι Μουσουλμάνοι, Σλαβομακεδόνες Τούρκοι, Βούλγαροι

Οι Τορμπέσοι (σλαβομακεδονικά: Торбеши‎) ή Σλαβομακεδόνες Μουσουλμάνοι (σλαβομακεδονικά: Македонци-муслимани‎), όπου σε ορισμένες πηγές ομαδοποιούνται μαζί με τους Πομάκους,[6][7][8][9] είναι μειονοτική θρησκευτική ομάδα εντός της κοινότητας των Σλαβομακεδόνων, οι οποίοι είναι Σουνίτες Μουσουλμάνοι (με τις επιρροές των Σούφι να είναι ευρέως διαδεδομένες στον πληθυσμό). Διαφέρουν πολιτισμικά από την πλειονότητα της Ορθόδοξης Χριστιανικής σλαβομακεδονικής κοινότητας εδώ και αιώνες, και είναι εθνοτικά και γλωσσικά διακριτοί από τις μεγαλύτερες μουσουλμανικές εθνότητες στην ευρύτερη περιοχή της Μακεδονίας: τους Αλβανούς, τους Τούρκους και τους Ρομά. Ωστόσο, ορισμένοι Τορμπέσοι διατηρούν επίσης ισχυρή σχέση με την τουρκική ταυτότητα και με τους Σλαβομακεδόνες Τούρκους.[10] Οι περιοχές που κατοικούνται από αυτούς τους σλαβομακεδονόφωνους μουσουλμάνους είναι οι Ντεμπάρκσα Ζούπα, Πόρετσε, Ντόλνι Ντρίμκολ (που περικλείουν κυρίως τα χωριά Οκτίσι και Λαμπούνιστα), Ρέκα και Γκάλαμπορτ (στην Αλβανία).

Προέλευση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Τορμπέσοι είναι σε μεγάλο βαθμό απόγονοι Ορθοδόξων Χριστιανών Σλάβων από την περιοχή της Μακεδονίας που εξισλαμίστηκαν κατά τους αιώνες όταν η Οθωμανική Αυτοκρατορία κυβέρνησε τα Βαλκάνια.[11] Τα διάφορα τάγματα των Σούφι έπαιξαν ρόλο στη μεταστροφή του σλαβικού και του παυλικιανικού πληθυσμού.[12]

Περιοχές οικισμού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  Περιοχές που οι ο πληθυσμός των Τορμπέσων είναι η πλειοψηφία

  Περιοχές που συγκεντρώνονται οι Τορμπέσοι

Η μεγαλύτερη συγκέντρωση Τορμπέσων βρίσκεται στη δυτική Βόρεια Μακεδονία και στην ανατολική Αλβανία. Τα περισσότερα χωριά στις περιοχές της Δίβρης κατοικούνται από Τορμπέσους. Ο Δήμος Στρούγκας φιλοξενεί επίσης μεγάλο αριθμό Τορμπέσων, οι οποίοι είναι συγκεντρωμένοι κυρίως στο μεγάλο χωριό Λαμπούνιστα. Πιο βόρεια στην περιοχή της Δίβρης πολλά από τα γύρω χωριά κατοικούνται από Τορμπέσους. Η περιοχή Ντόλνα Ρέκα κατοικείται επίσης κυρίως από Τορμπέσους. Αποτελούν το υπόλοιπο του πληθυσμού που μετανάστευσε στην Τουρκία τις δεκαετίες του 1950 και του 1960. Τοποθεσίες όπως η Ρόστουσα και το Τέτοβο έχουν επίσης μεγάλους πληθυσμούς Τορμπέσων. Το μεγαλύτερο μέρος του τουρκικού πληθυσμού κατά μήκος των συνόρων της δυτικής Μακεδονίας είναι στην πραγματικότητα Τορμπέσοι. Μια άλλη μεγάλη συγκέντρωση Τορμπέσων βρίσκεται στη λεγόμενη Τορμπέσιγια, η οποία βρίσκεται ακριβώς νότια των Σκοπίων. Υπάρχουν επίσης μεγάλες συγκεντρώσεις Τορμπέσων στην κεντρική περιοχή της Βόρειας Μακεδονίας, γύρω από τον Δήμο Πλάσνιτσα και τον Δήμο Ντόλνενι.

Δημογραφικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο ακριβής αριθμός των Τορμπέσων δεν είναι εύκολο να προσδιοριστεί. Ο ιστορικός Ίβο Μπάνατς εκτιμά ότι στο παλιό Βασίλειο της Γιουγκοσλαβίας, πριν από το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο πληθυσμός των Τορμπέσων ήταν περίπου 27.000.[13] Οι επόμενες απογραφές έδωσαν δραματικά ποικίλα νούμερα: 1.591 το 1953, 3.002 το 1961, 1.248 το 1971 και 39.355 το 1981. Οι σχολιαστές έχουν προτείνει ότι ο τελευταίος αριθμός περιλαμβάνει πολλούς που προηγουμένως αυτοπροσδιορίζονταν ως Τούρκοι. Εν τω μεταξύ, ο Σύνδεσμος Τορμπέσων ισχυρίστηκε ότι από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο περισσότεροι από 70.000 Τορμπέσοι έχουν αφομοιωθεί από άλλες μουσουλμανικές ομάδες, κυρίως τους Αλβανούς[14] (βλ. αλβανοποίηση). Μπορεί να υπολογιστεί ότι ο πληθυσμός των Τορμπέσων στη Βόρεια Μακεδονία το έτος 2013 ήταν 40.000 άτομα. 

Γλώσσα και εθνοτική καταγωγή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Όπως και οι Χριστιανοί συγγενείς τους, οι Τορμπέσοι μιλούν τη σλαβομακεδονική γλώσσα ως πρώτη τους γλώσσα. Παρά την κοινή γλώσσα και τη φυλετική τους κληρονομιά, είναι σχεδόν ανήκουστο για Τορμπέσους να παντρεύονται με Σλαβομακεδόνες Ορθόδοξους Χριστιανούς. Οι Σλαβομακεδόνες εθνολόγοι δεν θεωρούν τους Τορμπέσους ξεχωριστή εθνοτική ομάδα από τους Χριστιανούς Σλαβομακεδόνες, αλλά αντίθετα μια θρησκευτική μειονότητα εντός της σλαβομακεδονικής εθνικής κοινότητας. Οι εσωτερικοί γαμοί με άλλες μουσουλμανικές ομάδες της χώρας (Μποσνιάκοι, Αλβανοί και Τούρκοι) είναι πολύ πιο αποδεκτοί, δεδομένων των δεσμών μιας κοινής θρησκείας και ιστορίας. 

Όταν ιδρύθηκε η Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Μακεδονίας το 1944, η γιουγκοσλαβική κυβέρνηση ενθάρρυνε τους Τορμπέσους να υιοθετήσουν μια εθνική σλαβομακεδονική ταυτότητα. Αυτό οδήγησε έκτοτε σε ορισμένες εντάσεις με τη σλαβομακεδονική χριστιανική κοινότητα σχετικά με την ευρεία σύνδεση μεταξύ της σλαβομακεδονικής εθνικής ταυτότητας και της προσκόλλησης στη Μακεδονική Ορθόδοξη Εκκλησία.[15]

Πολιτικές δραστηριότητες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η κύρια διέξοδος για τις πολιτικές δραστηριότητες των Τορμπέσων ήταν ο Σύνδεσμος Τορμπέσων. Ιδρύθηκε το 1970 με την υποστήριξη των αρχών, πιθανώς ως μέσο για να κρατήσει υπό έλεγχο τις φιλοδοξίες των Τορμπέσων στη χώρα.[16]

Ο φόβος της αφομοίωσης στην αλβανική μουσουλμανική κοινότητα ήταν ένας σημαντικός παράγοντας στη πολιτική των Τορμπέσων, η οποία ενισχύθηκε από την τάση ορισμένων Τορμπέσων να ψηφίζουν Αλβανούς υποψηφίους. Το 1990, ο πρόεδρος της οργάνωσης Τορμπέσων, Ρίζα Μεμεντόφσκι, έστειλε ανοιχτή επιστολή στον Πρόεδρο του Κόμματος για τη Δημοκρατική Ευημερία της Βόρειας Μακεδονίας, κατηγορώντας το κόμμα ότι χρησιμοποιεί τη θρησκεία για να προωθήσει την αλβανοποίηση των Τορμπέσων.[17] Μια διαμάχη ξέσπασε το 1995, όταν το αλβανοκρατούμενο Meshihat ή συμβούλιο της ισλαμικής κοινότητας στη Βόρεια Μακεδονία δήλωσε ότι τα αλβανικά ήταν η επίσημη γλώσσα των Τορμπέσων. Η απόφαση προκάλεσε διαμαρτυρίες από τους ηγέτες και τα μέλη της κοινότητας των Τορμπέσων.[15]

Απασχόληση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πολλοί Τορμπέσοι ασχολούνται με τη γεωργία και εργάζονται επίσης στο εξωτερικό. Οι Τορμπέσοι είναι γνωστοί ως τοιχογράφοι, ξυλογλύπτες και ψηφιδωτές. Τις τελευταίες δεκαετίες μεγάλος αριθμός Τορμπέσων έχουν μεταναστεύσει στη Δυτική Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική.

Αξιοσημείωτα πρόσωπα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εικόνες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αφού έπεσαν υπό την οθωμανική κυριαρχία, πολλά τζαμιά και άλλα ισλαμικά κτίρια, όπως το Τζαμί του Ισά Μπέη, ξεπήδησαν σε πόλεις όπως τα Σκόπια

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Hugh, Poulton (2000). Who Are the Macedonians?. Hurst & Company, London. σελ. 124. ISBN 9781850655343. 
  2. Pettifer, James (1999). The new Macedonian Question. Macmillan Press Ltd. σελ. 115. ISBN 9780230535794. 
  3. Gallagher, Tom (2005). The Balkans In The New Millennium: In the Shadow of War and PeaceΔωρεάν πρόσβαση υπoκείμενη σε περιορισμένη δοκιμή, συνήθως απαιτείται συνδρομή. Λονδίνο: Routledge. σελ. 85. ISBN 0-415-34940-0. 
  4. Kappeler, Andreas· Edward Allworth· Gerhard Simon· Georg Brunner (1994). Muslim communities reemerge: historical perspectives on nationality, politics, and opposition in the former Soviet Union and Yugoslavia. Duke University Press. σελ. 331. ISBN 0-8223-1490-8. 
  5. Poulton, Hugh (2000). Who are the Macedonians?. C. Hurst & Co. σελ. 124. ISBN 1-85065-534-0. 
  6. Report of the International Commission to Inquire into the Causes and Conduct of the Balkan Wars, published by the Endowment Washington, D.C. 1914, σελ. 28, 155, 288, 317, Лабаури, Дмитрий Олегович. Болгарское национальное движение в Македонии и Фракии в 1894-1908 гг: Идеология, программа, практика политической борьбы, София 2008, с. 184-186, Поп Антов, Христо. Спомени, Скопje 2006, с. 22-23, 28-29, Дедиjeр, Jевто, Нова Србија, Београд 1913, с. 229, Петров Гьорче, Материали по изучаванието на Македония, София 1896, с. 475 (Petrov, Giorche.
  7. Center for Documentation and Information on Minorities in Europe - Southeast Europe (CEDIME-SE).
  8. Лабаури, Дмитрий Олегович. Болгарское национальное движение в Македонии и Фракии в 1894-1908 гг: Идеология, программа, практика политической борьбы, София 2008, с. 184, Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, с. 39-53 (Kanchov, Vasil.
  9. Fikret Adanir, Die Makedonische Frage: Ihre Entstehung und Entwicklung bis 1908, Wiesbaden 1979 (στα βουλγαρικά: Аданър, Фикрет. Македонският въпрос, София2002, с. 20)
  10. Skutsch, Carl (7 Νοεμβρίου 2013). Encyclopedia of the World's Minorities. ISBN 9781135193881. 
  11. Andrew Rossos, Macedonia and the Macedonians: a history, Hoover Institution Press, 2008, (ISBN 0817948813), σελ. 52.
  12. Hugh Poulton, Who are the Macedonians?, C. Hurst & Co. Publishers, 1995, (ISBN 1850652384), σελ. 29-31.
  13. Banac, Ivo (1989). The National Question in Yugoslavia: Origins, History, Politics. Cornell University Press. σελ. 50. ISBN 0-8014-9493-1. 
  14. Poulton, Hugh (1995). Who Are the Macedonians?. C. Hurst & Co. σελ. 124. 
  15. 15,0 15,1 Duncan M. Perry, "The Republic of Macedonia: finding its way", στο Politics, Power and the Struggle for Democracy in South-East Europe, εκδ.
  16. Hugh Poulton, "Changing Notions of National Identity among Muslims", στο Muslim Identity and the Balkan States, ed.
  17. http://www.greekhelsinki.gr/pdf/cedime-se-macedonia-muslims.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]