Τιρχούτα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Τιρχούτα
Εύρος τιμών Unicode

U+11480–U+114DF

Final Accepted Script Proposal

Το Τιρχούτα ή Μιθιλακσάρ είναι το αλφάβητο που χρησιμοποιείται για τη γλώσσα Μαϊθίλι, η οποία προέρχεται από την περιοχή Μιθίλα του Μπιχάρ της Ινδίας και την περιοχή του Ανατολικού Τεράι του Νεπάλ. Η παλαιότερη αναφορά του αλφαβήτου Τιρχούτα είναι στο Τζανάκι Μαντίρ, όπου πιστεύεται ότι ο Ράμα και η Σίτα έχουν παντρευτεί.[1]

Το αλφάβητο έχει μια πλούσια ιστορία που εκτείνεται χιλιάδες χρόνια, ενώ πιστεύεται ότι υπάρχει από τον 1ο αιώνα μ.Χ., αλλά χρόνια εγκατάλειψης από τις κυβερνήσεις του Νεπάλ και του Μπιχάρ έχουν παίξει τον ρόλο τους στη χρήση του αλφαβήτου. Είναι παρόμοιο με το Βεγγαλικό αλφάβητο. Οι περισσότεροι ομιλητές της Μαϊθίλι έχουν μεταστραφεί στο Ντεβανάγκαρι το οποίο επίσης χρησιμοποιείται για τη γραφεί γειτονικών Κεντρικών Ινδικών γλωσσών όπως τα Νεπαλικά και τα Χίντι. Ως αποτέλεσμα, ο αριθμός των ανθρώπων με γνώση του Τιρχούτα έχει μειωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια.

Ιστορία και τρέχουσα κατάσταση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το παλαιότερο δείγμα του Τιρχούτα είναι το Τζανάκι Μαντίρ. Έχει παίξει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της Σανσκριτικής γλώσσας. Παρά την σχεδόν καθολική μετάβαση από το Τιρχούτα στο Ντεβανάγκαρι στη γλώσσα Μαϊθίλι, ορισμένοι παραδοσιακοί παντίτ το χρησιμοποιούν ακόμα για να στείλουν τελετουργικά γράμματα (πατά), που σχετίζονται με κάποια σημαντική τελετουργία όπως ο γάμος. Οι γραμματοσειρές για το αλφάβητο άρχισαν να δημιουργούνται το 2003.

Το 2003 ένταξη της Μαϊθίλι στο Όγδοο Πρόγραμμα του Ινδικού Συντάγματος παρέχει στα Μαϊθίλι επίσημη αναγνώριση ως ανεξάρτητη γλώσσα από τα Χίντι. Έτσι, υπάρχει μια πιθανότητα ότι αυτό μπορεί να οδηγήσει σε προσπάθειες για νέα επαναχρησιμοποίηση του Τιρχούτα σε ευρύτερη βάση, σε συμφωνία με παρόμοιες τάσεις στην ενίσχυση ξεχωριστών ταυτοτήτων στην Ινδία. Ωστόσο, επί του παρόντος, μόνο τα Μαϊθίλι στο Ντεβανάγκαρι είναι επίσημα αναγνωρισμένα.

Γράμματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύμφωνα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύμφωνα
Γράμμα Μεταγραφή
Εικόνα Κείμενα IAST ΔΦΑ
Тірхутська буква КА. Tirhuta letter КA.png 𑒏 ka /ka/
Тірхутська буква КHА. Tirhuta letter КHA.png 𑒐 kha /kʰа/
Тірхутська буква GА. Tirhuta letter GA.png 𑒑 ga /gа/
Тірхутська буква GHА. Tirhuta letter GHA.png 𑒒 gha /gʱа/
Тірхутська буква NGА. Tirhuta letter NGA.png 𑒓 ṅa /ŋа/
Тірхутська буква CА. Tirhuta letter CA.png 𑒔 ca /t͡ʃa/
Тірхутська буква CHА. Tirhuta letter CHA.png 𑒕 cha /t͡ʃʰa/
Тірхутська буква JА. Tirhuta letter JA.png 𑒖 ja /d͡ʒa/
Тірхутська буква JHА. Tirhuta letter JHA.png 𑒗 jha /d͡ʒʱa/
Тірхутська буква NYА. Tirhuta letter NYA.png 𑒘 ña /ɲa/
Тірхутська буква TTА. Tirhuta letter TTA.png 𑒙 ṭa /ʈa/
Тірхутська буква TTHА. Tirhuta letter TTHA.png 𑒚 ṭha /ʈʰa/
Тірхутська буква DDА. Tirhuta letter DDA.png 𑒛 ḍa /ɖa/
Тірхутська буква DDHА. Tirhuta letter DDHA.png 𑒜 ḍha /ɖʱa/
Тірхутська буква NNА. Tirhuta letter NNA.png 𑒝 ṇa /ɳa/
Тірхутська буква TА. Tirhuta letter TA.png 𑒞 ta /t̪a/
Тірхутська буква THА. Tirhuta letter THA.png 𑒟 tha /t̪ʰa/
Тірхутська буква DА. Tirhuta letter DA.png 𑒠 da /d̪a/
Тірхутська буква DHА. Tirhuta letter DHA.png 𑒡 dha /d̪ʱa/
Тірхутська буква NА. Tirhuta letter NA.png 𑒢 na /na/
Тірхутська буква PА. Tirhuta letter PA.png 𑒣 pa /pa/
Тірхутська буква PHА. Tirhuta letter PHA.png 𑒤 pha /pʰa/
Тірхутська буква BА. Tirhuta letter BA.png 𑒥 ba /ba/
Тірхутська буква BHА. Tirhuta letter BHA.png 𑒦 bha /bʱa/
Тірхутська буква MА. Tirhuta letter MA.png 𑒧 ma /ma/
Тірхутська буква YА. Tirhuta letter YA.png 𑒨 ya /ja/
Тірхутська буква RА. Tirhuta letter RA.png 𑒩 ra /ra/
Тірхутська буква LА. Tirhuta letter LA.png 𑒪 la /la/
Тірхутська буква VА. Tirhuta letter VA.png 𑒫 va /ʋa/
Тірхутська буква SHА. Tirhuta letter SHA.png 𑒬 śa /ʃa/
Тірхутська буква SSА. Tirhuta letter SSA.png 𑒭 ṣa /ʂa/
Тірхутська буква SА. Tirhuta letter SA.png 𑒮 sa /sa/
Тірхутська буква HА. Tirhuta letter HA.png 𑒯 ha /ɦa/

Φωνήεντα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Φωνήεντα
Ανεξάρτητο Εξαρτώμενο Μεταγραφή
Εικόνα Κείμενο Εικόνα Κείμενο IAST ΔΦΑ
Тірхутська буква А. Tirhuta letter A.png 𑒁 a /a/
Тірхутська буква АА. Tirhuta letter AА.png 𑒂 Тірхутський залежний знак для голосної АА. Tirhuta vowel sign AA.png  𑒰 ā /а:/
Тірхутська буква І. Tirhuta letter І.png 𑒃 Тірхутський залежний знак для голосної І. Tirhuta vowel sign І.png  𑒱 і /і/
Тірхутська буква ІІ. Tirhuta letter ІІ.png 𑒄 Тірхутський залежний знак для голосної ІІ. Tirhuta vowel sign ІІ.png  𑒲 ī /і:/
Тірхутська буква У. Tirhuta letter U.png 𑒅 Тірхутський залежний знак для голосної U. Tirhuta vowel sign U.png  𑒳 u /u/
Тірхутська буква УУ. Tirhuta letter UU.png 𑒆 Тірхутський залежний знак для голосної UU. Tirhuta vowel sign UU.png  𑒴 ū /u:/
Тірхутська буква складове Р. Tirhuta letter vocalic R.png 𑒇 Тірхутський залежний знак для голосної складове R. Tirhuta vowel sign vocalic R.png  𑒵 /r̩/
Тірхутська буква складове РР. Tirhuta letter vocalic RR.png 𑒈 Тірхутський залежний знак для голосної складове RR. Tirhuta vowel sign vocalic RR.png  𑒶 /r̩ː/
Тірхутська буква складове Л. Tirhuta letter vocalic L.png 𑒉 Тірхутський залежний знак для голосної складове L. Tirhuta vowel sign vocalic L.png  𑒷 /l̩/
Тірхутська буква складове ЛЛ. Tirhuta letter vocalic LL.png 𑒊 Тірхутський залежний знак для голосної складове LL. Tirhuta vowel sign vocalic LL.png  𑒸 /l̩ː/
Тірхутська буква Е. Tirhuta letter Е.png 𑒋 Тірхутський залежний знак для голосної E. Tirhuta vowel sign E.png  𑒹 ē /е:/
Тірхутський залежний знак для голосної коротке E. Tirhuta vowel sign short E.png  𑒺 e /е/ e /e/
Тірхутська буква АІ. Tirhuta letter AІ.png 𑒌 Тірхутський залежний знак для дифтонга АІ. Tirhuta vowel sign АІ.png  𑒻 аі /аі/
Тірхутська буква О. Tirhuta letter О.png 𑒍 Тірхутський залежний знак для голосної О. Tirhuta vowel sign О.png  𑒼 ō /о:/
Тірхутський залежний знак для голосної коротке О. Tirhuta vowel sign short О.png  𑒽 o /o/
Тірхутська буква АУ. Tirhuta letter AU.png 𑒎 Тірхутський залежний знак для дифтонга АU. Tirhuta vowel sign АU.png  𑒾 аu /аu/

Άλλα σημάδια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Άλλα εξαρτώμενα σημάδια
Εικόνα Κείμενο Όνομα Σημειώσεις
Тірхутський знак чандрабінду. Tirhuta sign candrabindu.png  𑒿 τσαντραμπίντου σηματοδοτεί τη ρινικοποίηση ενός φωνήεντος
Тірхутський знак анусвара. Tirhuta sign anusvara.png  𑓀 ανουσβάρα σηματοδοτεί τη ρινικοποίηση
Тірхутський знак вісарґа. Tirhuta sign visarga.png  𑓁 βισάργκα σηματοδοτεί τον ήχο [h], το οποίο είναι αλλόφωνο των [r] και [s] σε παύση (στο τέλος μιας διατύπωσης)
Тірхутський знак вірама. Tirhuta sign virama.png  𑓂 βιράμα χρησιμοποιείται για να καταστείλει το έμφυτο φωνήεν
Тірхутський знак нукта . Tirhuta sign nukta.png  𑓃 νούκτα χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία νέων σύμφωνων
Тірхутський знак аваґраха. Tirhuta sign avagraha.png 𑓄 αβαγκράχα χρησιμοποιείται για να δείξει την παράκαμψη ενός [a]
Тірхутський знак ґванґ . Tirhuta sign gvang.png 𑓅 γκβανγκ χρησιμοποιείται για να σηματοδοτήσει ρινικοποίηση

Αριθμούς[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το αλφάβητο Τιρχούτα χρησιμοποιεί τα δικά του σημάδια για το θεσιακό δεκαδικό σύστημα αρίθμησης.

Ψηφία
Εικόνα Tirhuta numeral 0.png Tirhuta numeral 1.png Tirhuta numeral 2.png Tirhuta numeral 3.png Tirhuta numeral 4.png Tirhuta numeral 5.png Tirhuta numeral 6.png Tirhuta numeral 7.png Tirhuta numeral 8.png Tirhuta numeral 9.png
Κείμενο 𑓐 𑓑 𑓒 𑓓 𑓔 𑓕 𑓖 𑓗 𑓘 𑓙
Ψηφίο 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9

Unicode[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το αλφάβητο Τιρχούτα προστέθηκε στο πρότυπο Unicode, τον Ιούνιο του 2014 με την κυκλοφορία της έκδοσης 7.0.

Το μπλοκ Unicode για το Τιρχούτα είναι U+11480–U+114DF:

Τιρχούτα[1][2]
Επίσημος χάρτης κώδικα της Κοινοπραξίας (PDF)
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 A B C D E F
U+1148x 𑒀 𑒁 𑒂 𑒃 𑒄 𑒅 𑒆 𑒇 𑒈 𑒉 𑒊 𑒋 𑒌 𑒍 𑒎 𑒏
U+1149x 𑒐 𑒑 𑒒 𑒓 𑒔 𑒕 𑒖 𑒗 𑒘 𑒙 𑒚 𑒛 𑒜 𑒝 𑒞 𑒟
U+114Ax 𑒠 𑒡 𑒢 𑒣 𑒤 𑒥 𑒦 𑒧 𑒨 𑒩 𑒪 𑒫 𑒬 𑒭 𑒮 𑒯
U+114Bx 𑒰 𑒱 𑒲 𑒳 𑒴 𑒵 𑒶 𑒷 𑒸 𑒹 𑒺 𑒻 𑒼 𑒽 𑒾 𑒿
U+114Cx 𑓀 𑓁 𑓂 𑓃 𑓄 𑓅 𑓆 𑓇
U+114Dx 𑓐 𑓑 𑓒 𑓓 𑓔 𑓕 𑓖 𑓗 𑓘 𑓙
Σημειώσεις
1.^ Έως την έκδοση 11.0 του Unicode
2.^ Οι γκρι περιοχές υποδεικνύουν μη ανατεθειμένες περιοχές κώδικα

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Pandey, Anshuman (2011-05-05). «N4035: Proposal to Encode the Tirhuta Script in ISO/IEC 10646» (PDF). Working Group Document, ISO/IEC JTC1/SC2/WG2. Αρχειοθετήθηκε (PDF) από το πρωτότυπο στις 13 December 2016. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. free Download Tirhuta (Maithili) Fonts
  2. Tirhuta Lipi: Native Script of Maithili
  3. Mithila Online
  4. Learn Mithilakshara by Gajendra Thakur