Τζόαν Πλοουράιτ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Τζόαν Πλοουράιτ
Joan Plowright 1960 (cropped).jpg
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Joan Plowright
Γέννηση28 Οκτωβρίου 1929
Μπριγκ
Χώρα πολιτογράφησηςΗνωμένο Βασίλειο
ΣπουδέςΔραματική σχολή του Bristol Old Vic
ΙδιότηταΗθοποιός
ΣύζυγοςΛόρενς Ολίβιε (1961–1989)[1][2] και Roger Gage (από 1953)[1][2]
ΣύντροφοςΛόρενς Ολίβιε
ΤέκναTamsin Olivier[3], Richard Olivier[3] και Julie-Kate Olivier[3]
ΓονείςWilliam Ernest Plowright[3] και Daisy Margaret Burton[3]
ΒραβεύσειςΝτάμα Ταξιάρχις του Τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας, βραβείο Τόνυ καλύτερου Α' γυναικείου ρόλου σε θεατρικό έργο (1961) και Crystal Award (1994)
Commons page Σχετικά πολυμέσα

Η Τζόαν Αν Ολίβιε, Βαρόνη Ολίβιε DBE, γνωστή με το πατρικό της όνομα Τζόαν Πλοουράιτ (αγγλικά: Joan Plowright, Μπρίγκ, 28 Οκτωβρίου 1929) είναι Αγγλίδα ηθοποιός με πολυετή και σημαντική καριέρα στο θέατρο αλλά και στον κινηματογράφο. Της έχουν απονεμηθεί 2 Χρυσές Σφαίρες και ένα βραβείο Τόνι ενώ ήταν υποψήφια μια φορά για Όσκαρ και 2 φορές για βραβείο BAFTA . Κατέχει τον τίτλο της βαρόνης από τον σύζυγό της Σερ Λόρενς Ολίβιε.

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Τζόαν Πλοουράιτ γεννήθηκε στην κωμόπολη Μπριγκ του Λίνκολνσαϊρ των Ανατολικών Μίντλαντς, ήταν κόρη της Νταίζη Μαργκερίτα και του Ουίλιαμ Έρνεστ Πλοουράιτ, δημοσιογράφου και διευθυντή εφημερίδας.[4] Μετά την ολοκλήρωση της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στο Scunthorpe Grammar School φοίτησε στην περίφημη δραματική σχολή του Ολντ Βικ στο Μπρίστολ.

Θεατρική καριέρα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το ντεμπούτο της στο θεατρικό σανίδι το έκανε το 1948 στο Κρόιτον και το ντεμπούτο της σε λονδρέζικη σκηνή το έκανε έξι χρόνια αργότερα. Το 1956 προσχώρησε στο θίασο «English Stage Company» και είχε την πρώτη της μεγάλη επιτυχία ως Μάρτζερι Πίντσγουαϊφ στο έργο The Country Wife του Ουίλιαμ Γουίτσερλι. Τότε την επισκέφθηκαν στο καμαρίνι της για να την συγχαρούν ο Λόρενς Ολίβιε με την σύζυγό του Βίβιαν Λι.[5] Την επόμενη χρονιά συμπρωταγωνίστησε με τον Ολίβιε στον Νουμερίστα του Όσμπορν, το έργο μεταφέρθηκε στη Νέα Υόρκη το 1958 και γυρίστηκε ταινία το 1960. Το 1960 ο Ολίβιε πήρε διαζύγιο από τη Βίβιαν Λι και η Πλοουράιτ από τον ηθοποιό Ρότζερ Γκέιτζ, με τον οποίον ήταν παντρεμένη από το 1953 και το 1961 η Πλοουράιτ και ο Ολίβιε παντρεύτηκαν. Παρέμειναν παντρεμένοι μέχρι τον θάνατό του, το 1989. Μαζί απέκτησαν 3 παιδιά, τον Ρίτσαρντ (1961), την Τάμσιν (1963) και την Τζούλι Κέιτ (1966).

Με την Άντζελα Λάνσμπερι στην παράσταση Γεύση από μέλι

Το 1961 έλαβε το βραβείο Τόνι για τον ρόλο της Τζόζεφιν στο Γεύση από μέλι της Σίλα Ντιλέινι, που έπαιξε στο Μπρόντγουεϊ. Το 1962 ο Ολίβιε έγινε ο πρώτος καλλιτεχνικός διευθυντής του νεοσύστατου θιάσου του Εθνικού θεάτρου της Μεγάλης Βρετανίας και η Πλοουράιτ έγινε και αυτή μέλος του. Το 1963, την πρώτη χρονιά λειτουργίας του θιάσου, η Πλοουράιτ έπαιξε τη Σόνια στον Θείο Βάνια του Αντόν Τσέχωφ και την Αγία Ιωάννα του Τζορτζ Μπέρναρντ Σω. Άλλες σημαντικές ερμηνείες της στο Εθνικό θέατρο ήταν ως Χίλντα στον Αρχιμάστορα Σόλνες του Ίψεν το 1964, ως Βεατρίκη στο σαιξπηρικό Πολύ κακό για το τίποτα, που σκηνοθέτησε ο Φράνκο Τζεφιρέλλι το 1967, ως Πόρσια στον Έμπορο της Βενετίας το 1970 και ως Ρόζα στο Σάββατο, Κυριακή, Δευτέρα του Εντουάρντο Ντε Φιλίππο.

Το 1975 τη βρίσκει να παίζει την Αρκάντινα στον Γλάρο του Τσέχωφ ενώ το 1980 στη Νέα Υόρκη κρατά τον ομώνυμο ρόλο στη Φιλουμένα Μαρτουράνο του Εντουάρντο Ντε Φιλίππο. Το 1983 συμμετέχει στον Βυσσινόκηπο του Τσέχωφ, το 1985 πρωταγωνιστεί στο Επάγγελμα της κυρίας Γουώρεν του Τζορτζ Μπέρναρντ Σω και το 1986 στο Σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα του Λόρκα.[6] Μια από τις τελευταίες της εμφανίσεις στο θεατρικό σανίδι ήταν το 1990 στο έργο Εμείς και ο χρόνος του Τζον Πρίσλεϊ, στο ρόλο της κυρίας Κόνγουεϊ. Το 2003 ο Τζεφιρέλλι την σκηνοθέτησε πάλι, ύστερα από 39 χρόνια, αυτή τη φορά στο έργο του Λουίτζι Πιραντέλλο Έτσι είναι αν έτσι νομίζετε που ανέβηκε με τον εναλλακτικό τίτλο Absolutely! (Perhaps). Η Πλοουράιτ στον ρόλο της κυρίας Φρόλα εκθειάστηκε από τους κριτικούς για μια ακόμη φορά.[7] Ο γήινος ρεαλισμός της, η ήρεμη σοφία της σε συνδυασμό με μια ακαταμάχητη joie de vivre ήταν τα δυνατά της σημεία, που τη βοήθησαν να αποδώσει ιδανικά τόσους διαφορετικούς ρόλους, αφήνοντας το στίγμα της στην υποκριτική τέχνη και φέρνοντας στο βρετανικό θέατρο μια ποιότητα γήινης και συναισθηματικής αμεσότητας και ειλικρίνειας.[8]

Το 1970 η Πλοουράιτ έλαβε τη διάκριση «Διοικητής του πιο εξαίρετου τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας» (CBE) του Τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας και το 2004 την ανώτερη διάκριση «Ιππότης Διοικητής του πιο εξαίρετου τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας» (DBE) για την προσφορά της στις Τέχνες. Μετά τον γάμο της με τον Σερ Λόρενς Ολίβιε, ο επίσημος τίτλος της ήταν Λαίδη Ολίβιε, αλλά δεν τον χρησιμοποίησε ποτέ στην επαγγελματική της πορεία και διατήρησε το πατρικό της όνομα. Το 1970 στον Ολίβιε δόθηκε ο τίτλος του Βαρώνου του Μπράιτον της Κομητείας του Σάσεξ και συνεπώς η Πλοουράιτ απέκτησε τον επίσημο τίτλο της Βαρόνης Ολίβιε του Μπράιτον.

Κινηματογραφική και τηλεοπτική καριέρα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο πρώτος της κινηματογραφικός ρόλος ήταν στην ταινία Το άλλοθι της τελευταίας ώρας το 1957. Ακολούθησε η κινηματογραφική μεταφορά του θεατρικού έργου Ο νουμερίστας, ταινία για την οποία ήταν υποψήφια ως πρωτοεμφανιζόμενη ηθοποιός στα βραβεία BAFTA. Για BAFTA Β' γυναικείου ρόλου προτάθηκε και το 1977 για την ταινία Έκβους του Σίντνεϊ Λουμέτ. Για αρκετά χρόνια εργάστηκε ελάχιστα στον κινηματογράφο και μόνο από τη δεκαετία του '90 άρχισε να εμφανίζεται πιο τακτικά σε ταινίες. Το 1993, για τον ρόλο της στην ταινία Μαγεμένος Απρίλης κέρδισε μια Χρυσή Σφαίρα Β' Γυναικείου ρόλου και ήταν υποψήφια για Όσκαρ Β' γυναικείου ρόλου, ενώ την ίδια χρονιά, για την τηλεοπτική ταινία Στάλιν, κέρδισε μια Χρυσή Σφαίρα Β' Γυναικείου ρόλου σε τηλεταινία και ήταν υποψήφια στα Βραβεία Έμμυ Ζώνης Υψηλής Τηλεθέασης στην κατηγορία Β' Γυναικείου ρόλου. Το 1996 τη βρίσκουμε να παίζει τη νταντά στα 101 σκυλιά της Δαλματίας. Το 1999 πρωταγωνίστησε στην ταινία Τσάι με τον Μουσολίνι μαζί με δυο άλλες μεγάλες κυρίες της βρετανικής σκηνής τη Τζούντι Ντεντς και τη Μάγκι Σμιθ.

Το 2001 κυκλοφόρησε η αυτοβιογραφία της με τίτλο: «And That's Not All: The Memoirs of Joan Plowright».[Σημ 1] Λίγο πριν το 2010 η Πλοουράιτ άρχισε να έχει σοβαρά προβλήματα όρασης εξαιτίας της εκφύλισης της ωχράς κηλίδας. Το 2014 ανακοίνωσε την αποχώρησή της από το επάγγελμα της ηθοποιού καθώς ήταν πλέον τυφλή.[9] Το 2018 εμφανίστηκε όμως πάλι στη μεγάλη οθόνη, στο ντοκιμαντέρ Τσάι με τις Κυρίες, όπου μαζί με τις φίλες της Άιλιν Άτκινς, Τζούντι Ντεντς και Μάγκι Σμιθ αναπολούσαν τις εμπειρίες τους από το θέατρο και συζητούσαν για την προσωπική τους ζωή. Το ντοκιμαντέρ είχε γυριστεί στην εξοχική κατοικία της Πλοουράιτ και του Ολίβιε[10].

Για περίπου 50 χρόνια η Πλοουράιτ συμμετείχε σε αρκετές παραγωγές της Βρετανικής τηλεόρασης, κυρίως σε τηλεοπτικής μεταφορές θεατρικών έργων, όπως Ο Έμπορος της Βενετίας (1973), Σάββατο, Κυριακή, Δευτέρα[11] (1978), Δάφνη Λαουρέολα[12] (1978), Η σημασία του να είναι κανείς σοβαρός (1986), Το σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα (1991) και μεταφορές λογοτεχνικών έργων όπως Η μικρή πριγκίπισσα (1951), Μόμπυ Ντικ (1955), Το ημερολόγιο της Άννα Φρανκ (1980), Η επιστροφή στο χωριό (1994). Η τελευταία της δουλειά στην τηλεόραση ήταν η αμερικάνικη τηλεταινία Σκρουτζ και Μάρλεϊ του 2001, όπου κρατούσε τον ρόλο του αφηγητή.

Φιλμογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Έτος Πρωτότυπος τίτλος Ρόλος Ελληνικός τίτλος
1957 Time Without Pity Agnes Cole Το άλλοθι της τελευταίας ώρας
1960 The Entertainer Jean Rice Ο νουμερίστας
1963 Uncle Vanya Sonya
1970 Three Sisters Masha Kulighina Οι τρεις αδελφές
1977 Equus Dora Strang Έκβους
1982 Britannia Hospital Phyllis Grimshaw Βρετανία, ένα τρελό νοσοκομείο
1985 Revolution Daisy McConnahay Οι επαναστάτες
1988 Drowning by Numbers Cissie Colpitts 1 Συνεχόμενοι πνιγμοί
The Dressmaker Nellie
1990 I Love You to Death Nadja Σ' αγαπώ μέχρι θανάτου
Avalon Eva Krichinsky Άβαλον
1991 Enchanted April Jand Fisher Μαγεμένος Απρίλης
1993 Dennis the Menace Martha Wilson Ντένις ο τρομερός
Last Action Hero Δασκάλα Ο τελευταίος μεγάλος ήρωας
1993 The Summer House Mrs. Munro Όλα του γάμου δύσκολα
1994 A Pin for the Butterfly Γιαγιά
Widows' Peak' Dawn Doyle-Counihan Ο λόφος με τις χήρες
1995 The Scarlet Letter Harriet Hibbons Το άλικο γράμμα
A Pyromaniac's Love Story Wendy Linzer Η πυρκαγιά του έρωτα
Hotel Sorrento Marge Morrisey
1996 101 Dalmatians η νταντά Τα 101 σκυλιά της Δαλματίας
Surviving Picasso Η γιαγιά της Φρανσουάζ Πέρα από τον Πικάσο
Mr. Wrong Jessica Crawford
Jane Eyre κα. Fairfax Τζέην Έυρ
1997 The Assistant Ida Bober Ο συνεργάτης
1998 Dance with Me Bea Johnson Χόρεψε μαζί μου
1999 Tom's Midnight Garden Mrs. Ortensia Bartholomew
Tea with Mussolini Mary Wallace Τσάι με τον Μουσολίνι
2000 Dinosaur Baylene (φωνή) Ο Δεινόσαυρος
2002 Global Heresy Λαίδη Foxley
Callas Forever Sarah Keller Κάλας για πάντα
2003 Bringing Down the House Virginia Arness Το σπίτι... της τρελής
I am David Sophie Η ιστορία του Νταβίντ
2004 George and the Dragon Ηγουμένη Ο σταυροφόρος ιππότης
2005 Mrs. Palfrey at the Claremont Sarah Palfrey
2006 Goose on the Loose Beatrice Fairfield
Curious George Victoria Plushbottom (φωνή) Ο περίεργος Γιωργάκης
2008 The Spiderwick Chronicles Θεία Lucinda Spiderwick Τα χρονικά του Σπάιντεργουικ
2009 Knife Edge Marjorie
2018 Nothing Like a Dame Ο εαυτός της (ντοκιμαντέρ) Τσάι με τις Κυρίες

Σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Εκδόσεις Weidenfeld & Nicolson, ISBN 0752848402

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 «Kindred Britain»
  2. 2,0 2,1 p18295.htm#i182943. Ανακτήθηκε στις 7  Αυγούστου 2020.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 Darryl Roger Lundy: (Αγγλικά) The Peerage.
  4. «Plowright steals the limelight». BBC News. 2 Δεκεμβρίου 2003. Ανακτήθηκε στις 8 Μαΐου 2021. 
  5. «Deconstructing Larry». The Guardian. 7 Οκτωβρίου 2001. Ανακτήθηκε στις 8 Μαΐου 2021. 
  6. Rhyllis hartnoll - Peter Found (2000). «Τζόαν Πλοουράιτ». Λεξικό του θεάτρου. Αθήνα: Νεφέλη. σελίδες 508–9. ISBN 960-211-563-7. 
  7. Matthew Fay. «Absolutely! (Perhaps)». London Theater. Ανακτήθηκε στις 12 Μαΐου 2021. 
  8. Michael Billington (28 Οκτωβρίου 2019). «Joan Plowright at 90: the star who spoke truth to British theatre». The Guardian. Ανακτήθηκε στις 10 Μαΐου 2021. 
  9. Luke Dillon (14 Μαΐου 2014). «Dame Joan Plowright retires from acting». WestendTheater.com. Ανακτήθηκε στις 13 Μαΐου 2021. 
  10. Μανώλης Κρανάκης (31 Ιουλίου 2019). «Τσάι με τις Κυρίες». FLIX. Ανακτήθηκε στις 10 Μαΐου 2021. 
  11. «Saturday Sunday Monday 1978 (Laurence Olivier - Joan Plowright)». YouTube. Ανακτήθηκε στις 12 Μαΐου 2021. 
  12. «Daphne Laureola Plowright Olivier». YouTube. Ανακτήθηκε στις 12 Μαΐου 2021. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]