Τζαμπατίστα Μαρίνο
| Τζαμπατίστα Μαρίνο | |
|---|---|
 Πορτρέτο του Τζοβάνι Μπατίστα Μαρίνο, περ. 1621, Φρανς Πάουρμπους ο νεότερος | |
| Γενικές πληροφορίες | |
| Όνομα στη μητρική γλώσσα | Giambattista Marino (Ιταλικά) |
| Γέννηση | 14 Οκτωβρίου 1569 Νάπολη |
| Θάνατος | 25 Μαρτίου 1625 Νάπολη |
| Χώρα πολιτογράφησης | Βασίλειο της Νεαπόλεως |
| Εκπαίδευση και γλώσσες | |
| Ομιλούμενες γλώσσες | Ιταλικά |
| Πληροφορίες ασχολίας | |
| Ιδιότητα | ποιητής συγγραφέας θεατρικός συγγραφέας |
| Αξιοσημείωτο έργο | L'Adone La strage degli innocenti |
| Περίοδος ακμής | 1590 - 1625 |
 Σχετικά πολυμέσα | |
Ο Τζαμπατίστα Μαρίνο (ιταλικά: Giambattista Marino) (επίσης Τζοβάνι Μπατίστα Μαρίνο) (14 Οκτωβρίου 1569 - 25 Μαρτίου 1625) ήταν Ιταλός ποιητής και συγγραφέας. Θεωρείται ο εισηγητής της μπαρόκ ποίησης και ο σημαντικότερος Ιταλός εκφραστής της, με μεγάλη επιρροή του στην ιταλική και ευρωπαϊκή λογοτεχνία του 17ου έβδομου αιώνα.[1]
Βιογραφικά στοιχεία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο Μαρίνο γεννήθηκε στη Νάπολη το 1569. Ο πατέρας του ήταν αρκετά εύπορος δικηγόρος και παρά το έντονο ενδιαφέρον που έδειξε ο γιος του για τη λογοτεχνία, τον ανάγκασε να ακολουθήσει νομικές σπουδές. Αρνήθηκε να ασκήσει το επάγγελμα και ο πατέρας του, ενοχλημένος από την επιμονή του να καλλιεργεί κρυφά το πάθος του για την ποίηση, του στέρησε τη γενναιόδωρη υποστήριξή του και αργότερα τον έδιωξε από το σπίτι. [2]
Ως το 1600 έζησε στη Νάπολη άσωτη ζωή, φυλακίσθηκε δύο φορές, δραπέτευσε από τη φυλακή και κατέφυγε στη Ρώμη, προστατευόμενος του Καρδινάλιου Πιέτρο Αλντομπραντίνι, ανιψιού του Πάπα Κλήμη Η΄, με τον οποίο ταξίδεψαν σε διάφορες πόλεις. Η ποίηση που κατάφερε να δημοσιεύσει, παρά τη λογοκρισία της Αντιμεταρρύθμισης, είχε τεράστια επιτυχία. Μεγάλο μέρος του πρώιμου έργου του κυκλοφορούσε, με μεγάλη αναγνώριση, σε χειρόγραφα και δημοσιεύτηκε αργότερα. Το 1608 εγκαταστάθηκε στην αυλή του Δούκα Κάρλο Εμανουέλε Α΄ στο Τορίνο όπου είχε μια πικρή λογοτεχνική διαμάχη με τον ποιητή Γκασπάρε Μούρτολα, ο οποίος έκανε απόπειρα δολοφονίας εναντίον του. Αργότερα καταδικάστηκε σε φυλάκιση ενός έτους, πιθανώς για κακόβουλα κουτσομπολιά που είχε γράψει εναντίον του. Το 1615, κλήθηκε από τη Μαρία των Μεδίκων στην αυλή του Λουδοβίκου ΙΓ΄ στο Παρίσι όπου παρέμεινε μέχρι το 1623, τιμημένος από την αυλή και περιζήτητος στους γαλλικούς λογοτεχνικούς κύκλους. Το 1622, γνώρισε τον νεαρό Νικολά Πουσέν, ο οποίος του δημιούργησε δεκαέξι σχέδια με μελάνι και πένα εικονογραφώντας τις Μεταμορφώσεις του Οβίδιου και το επικό του ποίημα Άδωνις. Το 1623 επέστρεψε στην Ιταλία, όπου σημείωσε επίσης μεγάλη επιτυχία. Πέθανε το 1625 στη Νάπολη και είναι ενταφιασμένος στην κρύπτη της εκκλησίας των Αγίων Αποστόλων της πόλης. [3]
Ήταν μέλος της Ναπολιτάνικης Ακαδημίας των Σβελιάτι και της Ακαδημίας των Χιουμοριστών στη Ρώμη.
Αν και είχε σημαντικούς προστάτες στον Καρδινάλιο Πιέτρο Αλντομπραντίνι, τον Δούκα Κάρολο Εμμανουήλ Α΄ της Σαβοΐας και τη Μαρία των Μεδίκων, οι ερωτικές του σχέσεις και η αχαλίνωτη ζωή του γεμάτη απολαύσεις τον ενέπλεξαν σε πολλές διαμάχες για τις οποίες φυλακίστηκε αρκετές φορές. Μια ατμόσφαιρα μυστηρίου περιβάλλει τις διάφορες περιόδους που πέρασε στη φυλακή. Μία από τις συλλήψεις οφειλόταν στην έκτρωση μια κοπέλας, της Αντονέλα Τέστα κόρης του δημάρχου της Νάπολης, αλλά είναι άγνωστο αν ήταν έγκυος από τον Μαρίνο ή από κάποιον φίλο του. Η δεύτερη καταδίκη (για την οποία διακινδύνευσε τη θανατική ποινή) οφειλόταν στη πλαστογράφηση επισκοπικών εγγράφων από τον ποιητή προκειμένου να σώσει έναν φίλο που είχε εμπλακεί σε μονομαχία.[4]
Έργα
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το 1596 έγραψε μια σειρά αισθησιακών ειδυλλίων με μυθολογικά και ποιμενικά θέματα με τίτλο Σύριγξ, αλλά δεν μπόρεσε να το δημοσιεύσει μέχρι το 1620. Στην Πάρμα προσπάθησε να δημοσιεύσει μερικά από τα αισθησιακά του ποιήματα, αλλά η Ιερά Εξέταση τον σταμάτησε. Τελικά, κατάφερε να δημοσιεύσει τα ποιήματα ως Οι ρίμες και στη συνέχεια τη δίτομη συλλογή Η λίρα. Στο Παρίσι το 1623, δημοσίευσε το σημαντικότερο έργο του, μια εργασία 20 ετών, το επικό ποίημα Άδωνις, που αφηγείται την ερωτική ιστορία της Αφροδίτης και του Άδωνη σε 45.000 κομψούς στίχους σε μεγαλοπρεπές και πληθωρικό ύφος και πομπώδη εκφραστικά μέσα, χωρίς ποιητική και αφηγηματική ενότητα. Άλλα έργα του είναι Η πινακοθήκη (1620), έργο ποίησης, αισθητικής θεωρίας και κριτικής της τέχνης, και η Σφαγή των Αθώων (1632). Το πιο αξιοσημείωτο πεζογραφικό του έργο είναι το Ιερές φήμες (1614), ένα είδος ρητορικού εγχειριδίου για ιερείς, το οποίο θεωρούνταν απαραίτητο από γενιές ιεροκηρύκων, με εξαιρετικά μακροσκελή κηρύγματα, τα οποία στην πραγματικότητα έχουν ελάχιστη σχέση με τη θρησκεία. Η αλληλογραφία του δημοσιεύτηκε ως Lettere (Γράμματα) το 1627. [1] [5]
Ύφος
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το ύφος του Μαρίνο και της μπαρόκ λογοτεχνίας που εισήγαγε χαρακτηρίζεται από περίπλοκες μεταφορές, πομπώδεις περιγραφές, περίτεχνα λογοπαίγνια, επιδέξια χρήση της ρητορικής και υπαινικτικό ερωτισμό, με βαθιά προσοχή και φροντίδα στην κομψότητα της έκφρασης, καθώς και στο καλλιεργημένο, πνευματώδες, ειρωνικό, εκλεπτυσμένο, περίτεχνο, ηθικολογικό περιεχόμενο που τόνιζε την πολυμάθεια του ποιητή. Τα έργα απευθύνονταν στο μορφωμένο κοινό της εποχής. Το μπαρόκ ύφος παρουσιάζει πλέον μόνο ακαδημαϊκό ενδιαφέρον. [6]
Επιρροή
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το περίτεχνο, πλούσιο σε εικόνες και φορτωμένο με μεταφορές ύφος του Μαρίνο, το οποίο βρήκε πολλούς θαυμαστές και μιμητές στη μπαρόκ λογοτεχνία, είναι γνωστό ως «Μαρινισμός». Σύντομα εδραιώθηκε σε όλες τις μεγάλες χώρες της Ευρώπης, με αποτέλεσμα λογοτεχνικά ρεύματα όπως τις Περισπούδαστες στη Γαλλία, τον Γκονγκορισμό από τον Ισπανό ποιητή Λουίς δε Γκόνγκορα στην Ισπανία, στην Αγγλία έργα του μετέφρασε ο Ρίτσαρντ Κράσω και η αγγλική παραλλαγή του ύφους ονομάστηκε Ευφυϊσμός από το μυθιστόρημα Ευφυής ή η Ανατομία του Πνεύματος (1578) του Τζον Λίλι (1554–1606), από την ελληνική λέξη ευφυής που εξήγησαν ως «χαριτωμένος, πνευματώδης», ένα κομψό λογοτεχνικό ύφος που ήταν για λίγο στη μόδα κατά την Ελισαβετιανή εποχή. Στη Γερμανία, επηρεάστηκαν συγγραφείς όπως ο Κρίστιαν Χόφμαν φον Χόφμανσβαλνταου, ο Ντάνιελ Κάσπερ φον Λόενσταϊν, ο Ντίντεριχ φον ντεμ Βέρντερ και ο Μπάρτολντ Χάινριχ Μπρόκες μετέφρασε τη Σφαγή των αθώων του Μαρίνο στα γερμανικά το 1715. Ωστόσο, στα τέλη του 17ου αιώνα, το ύφος του Μαρίνο είχε ήδη επικριθεί από τα μέλη της Ρωμαϊκής Ακαδημίας της Αρκαδίας για τις υπερβολές του. [7]
Μουσική
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Οι στίχοι του Μαρίνο ήταν πολύ δημοφιλείς στους σύγχρονους Ιταλούς συνθέτες, μεταξύ των οποίων ο Κλαούντιο Μοντεβέρντι, ο οποίος συμπεριέλαβε πολλά από τα ποιήματα του Μαρίνο στις συλλογές του με μαδριγάλια, ξεκινώντας με το Έκτο Βιβλίο που εκδόθηκε το 1614. Το 1626, ο Ντομένικο Ματσόκι βασίστηκε στο έπος του Μαρίνο για την όπερά του La catena d'Adone (Η αλυσίδα του Άδωνη). Ο Φιλίππο Μποναφίνο μελοποίησε επίσης μερικά από τα έργα του.
Μεταγενέστερη λογοτεχνία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο Μαρίνο είναι το θέμα του μικρού πεζού μυθιστορήματος Ένα κίτρινο τριαντάφυλλο(Una rosa amarilla) του Χόρχε Λουίς Μπόρχες . Εμφανίστηκε στη συλλογή Ο δημιουργός το 1960.
Κριτική
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο Μαρίνο ήταν διάσημος στην εποχή του και επαινέθηκε από τους συγχρόνους του ως ο διάδοχος του Τορκουάτο Τάσσο (με τον οποίο είχαν φιλικές σχέσεις) και η επιρροή του στην ιταλική και άλλες λογοτεχνίες τον 17ο αιώνα ήταν τεράστια. Ωστόσο, για πολύ καιρό, από τα τέλη του 17ου έως τις τελευταίες δεκαετίες του 20ού αιώνα, οι κριτικοί είχαν αρνητική αξιολόγηση του έργου του και υποστήριζαν ότι πρόθεση του ποιητή ήταν να καταπλήξει τους αναγνώστες του μέσα από την κομψότητα των λεπτομερειών των έργων του και τις περιγραφές του. Αλλά τα ποιήματά του, μαζί με μεγάλο μέρος της μπαρόκ λογοτεχνίας, έχουν επαναξιολογηθεί και θεωρήθηκε ότι αντανακλούν τον «δισταγμό του ανθρώπου του 17ου αιώνα μεταξύ δύο αντιφατικών μοντέλων του σύμπαντος, του Πτολεμαίου και του Κοπέρνικου». Πιο πρόσφατα, το 2002, το δοκίμιο της Marie-France Tristan, La Scène de l'écriture, εμφανίστηκε στη Γαλλία, τονίζοντας το φιλοσοφικό στοιχείο της ποίησης του Μαρίνο.
Έργα (επιλογή)
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
- 1596: La sampogna - Η Σύριγξ
- 1602: Le rime - Οι ρίμες
- 1608-1614: La Lira - Η λύρα
- 1614: Dicerie sacre - Ιερές φήμες
- 1619: La Galeria - Η πινακοθήκη
- 1623: L’Adone - Άδωνις
- 1633: La strage degli innocenti - Η σφαγή των αθώων
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- 1 2 . «britannica.com/biography/Giambattista-Marino».
- ↑ . «grokipedia.com/page/Giambattista_Marino».
- ↑ . «polignosi.com/cgibin/Μαρίνο Τζιαμπατίστα».
- ↑ ,. «allpoetry.com/Giambattista-Marino».
- ↑ . «themarinoproject.com/».
- ↑ . «naplesldm.com/Marino».
- ↑ . «italyonthisday.com/2023/03/giambattista-marino-poet».
