Τζαμί Γκοχαρσάντ

Τζαμί Γκοχαρσάντ
Τέμενος Ιμάμ Ρεζά
τζαμί
Αρχιτεκτονική	Τιμουριδική αρχιτεκτονική
Γεωγραφικές συντεταγμένες	36°17′15″N 59°36′53″E
Διοικητική υπαγωγή	Mashhad County
Τοποθεσία	Μασχάντ
Χώρα	Ιράν
Ολοκλήρωση	1418
Ύψος	43 μέτρα
Υλικά	τούβλο και γύψος
Αρχιτέκτονας	Qavam al-Din Shirazi
Χρηματοδότης	Γκοχαρσάντ
Πολυμέσα
Δεδομένα ()

Το Τζαμί Γκοχαρσάντ (περσικά: مسجد گوهرشاد; αραβικά: مسجد كوهرشاد) είναι μεγάλο τζαμί της Παρασκευής (τζαμέχ) που αποτελεί μέρος του συγκροτήματος του Τεμένους Ιμάμ Ρεζά, που βρίσκεται στη Μασχάντ, στην επαρχία Ραζαβί Χορασάν, Ιράν. Η κατασκευή του τζαμιού ξεκίνησε το 1418 μ.Χ., κατά την εποχή των Τιμουριδών, και ολοκληρώθηκε περίπου το 1430 μ.Χ. Ένα άλλο τζαμί Γκαουχάρ Σαντ, χτισμένο την ίδια εποχή, βρίσκεται στη Χεράτ.

Ιστορία

Χτίστηκε με εντολή της αυτοκράτειρας Γκοχαρσάντ, συζύγου του Σαχ Ρουχ της δυναστείας των Τιμουριδών, και οι εργασίες ξεκίνησαν το 1418 μ.Χ., στο πλαίσιο του εκτεταμένου προγράμματος ανακαίνισης για το τέμενος του Ιμάμη Ριζά.

Ο διπλός τρούλος του τζαμιού υπέστη σοβαρές ζημιές το 1911, όταν βομβαρδίστηκε από στρατεύματα της Ρωσικής Αυτοκρατορίας. Τη δεκαετία του 1960, ο τρούλος του τζαμιού Γκοχαρσάντ κρίθηκε ότι αντιμετώπισε σοβαρό δομικό κίνδυνο, καθώς οι ζημιές που προκλήθηκαν από διάφορους σεισμούς με την πάροδο του χρόνου, τους ρωσικούς βομβαρδισμούς του 1911 και την επίθεση στο τζαμί από τον Ρεζά Σαχ κατά την εξέγερση του 1935 απαιτούσαν την ανακατασκευή του τρούλου. Με εντολή του Μοχαμάντ Ρεζά Σαχ, τα κεραμίδια από τον αρχαίο τρούλο αφαιρέθηκαν τη δεκαετία του 1960 και το εξωτερικό κέλυφος αποσυναρμολογήθηκε. Κατασκευάστηκε ένα νέο εξωτερικό κέλυφος και ο τρούλος ξανασκεπάστηκε με κεραμίδια. Ενώ τέτοιες επισκευές ήταν απαραίτητες, άλλαξαν μόνιμα την ιστορική ταυτότητα του τζαμιού.

Αρχιτεκτονική

Βρίσκεται νότια του μαυσωλείου, προσβάσιμο μέσω του νταρ αλ-σιγιαντάχ, το τζαμί έχει το γνωστό σχήμα αυλής τεσσάρων ιβάν. Τα βάθη των ιβάν είναι ακανόνιστα, μια απόκριση στη θέση των υπαρχόντων κτιρίων μέσα στα οποία ενσωματώθηκε. Καλύπτοντας μια έκταση περίπου 10.000 τετραγωνικών μέτρων, το τζαμί αποτελείται από έναν μεγάλο γαλάζιο τρούλο, δύο μιναρέδες 43 μέτρων, τέσσερις βεράντες, ένα σαχν με επτά μεγάλες κρεβατοκάμαρες και ένα μεγάλο βωμό φτιαγμένος από πέτρινο βάση και μωσαϊκό κέλυφος από φαγεντιανή. Οι δύο στρογγυλοί μιναρέδες υψώνονται από το έδαφος και πλαισιώνουν το νότιο ιβαν και αποτέλεσαν καινοτομία στην περσική αρχιτεκτονική, καθώς οι μιναρέδες στο Ιράν τοποθετούνταν προηγουμένως πάνω από το στηθαίο. Ένας μπλε τρούλος από φαγεντιανή ξαναχτίστηκε με χυτό σκυρόδεμα τη δεκαετία του 1960, πάνω από το νότιο ιβάν. Το κυρτό μέρος του κελύφους του θόλου είναι διακοσμημένο με μια επιγραφή στην κουφική γραφή.

Ολόκληρη η επιφάνεια των μιναρέδων, των τοίχων και των γύρω κιονοστοιχιών είναι διακοσμημένη με ωραία ψηφιδωτά και γυαλισμένα πλακάκια που παράγονται σε μια ποικιλία χρωμάτων, όπως ουλτραμαρίν, τυρκουάζ, λευκό, διαυγές πράσινο, κίτρινο, ανοιχτό κίτρινο και έβενο. Το τζαμί είναι γνωστό για τη διακόσμηση με ψηφιδωτά πλακάκια, μια μορφή τέχνης που κορυφώθηκε κατά την περίοδο των Τιμουριδών. Σε μια ψηλή βάση με μαρμάρινη επένδυση, πάνελ από επισμαλτομένα τούβλα και πλακάκια είναι διατεταγμένα σε δύο ορόφους που εκτείνονται γύρω από το σαχν, το οποίο καλύπτεται από μια ζώνη καλλιγραφίας σχεδιασμένη από τον Μπαϊσουνγκούρ, γιο της Γκαουάρ Σαντ. Ζωντανά, ενεργητικά φυτικά μοτίβα σε πλακάκια και γεωμετρικά σχήματα στα τούβλα χρησιμοποιούνται εναλλάξ, τονίζοντας τον έντονο ρυθμό γύρω από το σαχν.